Dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng bổ sung nhiều chế định mới và chủ yếu nghiêng về các giải pháp phòng. Ảnh minh họa: H.G

Kiểm soát tài sản biến động của người có chức quyền

Theo Thanh tra Chính phủ, Dự thảo Luật được bố cục gồm 11 Chương với 128 Điều. Phạm vi điều chỉnh được mở rộng đối với các hành vi tham nhũng trong cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân ngoài khu vực Nhà nước khi bổ sung đối tượng là “người giữ chức vụ lãnh đạo quản lý trong một số tổ chức, doanh nghiệp ngoài Nhà nước”.

Dự thảo cũng quy định một chế định mới về chế độ liêm chính - được coi là trụ cột của phòng, ngừa tham nhũng, trên cơ sở tập hợp, hệ thống hóa một số nhóm quy định tại luật hiện hành, từ quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, những việc cán bộ, công chức không được làm đến quy chế tặng, nhận quà…

Đồng thời, bổ sung quy định mới về giáo dục liêm chính để hình thành nhân cách tốt của thế hệ trẻ, ngăn ngừa tham nhũng.

Đáng chú ý, theo Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ Nguyễn Tuấn Anh, Dự thảo đã tách nhóm quy định về minh bạch tài sản, thu nhập thành một chương riêng với nhiều quy định mới. Trong đó, quy định rõ việc kê khai, quản lý bản kê khai, theo dõi biến động, xác minh, xử lý vi phạm về minh bạch tài sản, thu nhập và xử lý tài sản, thu nhập không trung thực, không được giải trình một cách hợp lý…hướng tới khắc phục việc kê khai còn hình thức, không giúp kiểm soát được tài sản biến động như hiện nay.

Vấn đề kiểm soát xung đột lợi ích cũng là chế định mới được đưa ra tại Dự thảo Luật, đây chính là nội dung được đề cập đến trong Công ước Liên hợp quốc về chống tham nhũng.

Phát hiện có dấu hiệu tham nhũng chuyển ngay cơ quan điều tra

Cho ý kiến, nguyên Chánh án Tòa án Quân sự Trung ương Trần Văn Độ lưu ý, việc xây dựng luật này phải quán triệt được nguyên tắc 3 không “không cần tham nhũng, không thể tham nhũng, không dám tham nhũng”.

Theo ông Độ, qua thanh tra, kiểm tra, phát hiện dấu hiệu tham nhũng thì phải chuyển ngay cơ quan điều tra, chứ không kiểm tra đi, kiểm tra lại, tạo cơ hội cho người vi phạm tẩu tán tài sản.

Còn nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Trần Ngọc Đường tuy cơ bản đồng tình, đánh giá cao nhiều quy định mới tại dự thảo Luật phòng, chống tham nhũng nhưng vẫn băn khoăn về tính khả thi.

Theo ông Đường, vụ bổ nhiệm Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hậu Giang Trịnh Xuân Thanh rõ ràng là đúng quy trình với cơ chế tập thể lãnh đạo. Nhưng tìm hiểu thấy việc luân chuyển có sự lợi dụng cơ chế lãnh đạo tập thể để hợp thức hóa ý chí cá nhân - người đứng đầu.

Từ đó, ông Đường đề xuất, cần mạnh dạn có cơ chế cụ thể kiểm soát người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Tại buổi thẩm tra, Phó Tổng Thanh tra Nguyễn Văn Thanh cũng nói rõ, Dự thảo Luật chủ yếu nghiêng về các giải pháp phòng ngừa và đã mở rộng phạm vi điều chỉnh bao gồm toàn bộ khu vực tư. Cần mở rộng từng bước nên phân thành 2 nhóm.

Đó là nhóm chủ thể tự tổ chức việc thực hiện các biện pháp phòng, chống tham nhũng và nhóm chủ thể tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức từ thiện và các tổ chức xã hội khác bắt buộc thực hiện các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, xử lý tham nhũng trong hoạt động của tổ chức mình…

Ngoài ra, Dự thảo Luật lần này còn bổ sung, chỉnh sửa nhiều quy định mới về công tác phát hiện và xử lý hành vi tham nhũng, mô hình cơ quan, tổ chức phòng, chống tham nhũng, trách nhiệm của xã hội…

Thảo Nguyên