Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải. Ảnh: Thảo Nguyên

- Nhiều người cho rằng, với mức giá điện hiện nay không hấp dẫn lắm đối với với doanh nghiệp sản xuất nhôm, Phó Thủ tướng nghĩ sao về điều này?

Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải: Có một số loại giá, giá điện cho nhôm, giá điện cho năng lượng mới tái tạo. Nhiều nhà đầu tư cho rằng chưa hấp dẫn nhưng chúng ta phải hiểu đây là loại giá điện khác hẳn. Giá điện phải mua và phải bán, không đặt hàng. Như vậy, khi giá điện công bố thì người ta cứ nhân lên, EVN phải mua, không có đàm phán.

Giá điện đã được công bố trước, điều này đòi hỏi các nhà đầu tư phải tối ưu hóa trên cơ sở giá đã biết trước để tình toán, nếu không hiệu quả thì đừng làm. Nếu chúng ta đưa giá đàm phán thì lại là chuyện khác. Chúng ta tạo ra sức ép để doanh nghiệp đầu tư phải tối ưu hóa chứ không phải có cái giá đó mà không chịu quản trị, dẫn đến không đạt hiệu quả.

- Phó Thủ tướng có thể cho biết những tác động về giá điện đối với dự án bô-xít sản xuất alumin hiện nay?

Mình có tiềm năng về bô-xít lớn, sản xuất ra alumin xuất khẩu. Dự án đó có hiệu quả nhưng không cao do thị trường chung đang đi xuống. Khi nền kinh tế thế giới phục hồi thì giá nhôm sẽ lại tăng lên. Nếu mình tiếp tục làm từ alumin sang nhôm sẽ tạo ra chuỗi hiệu quả hơn.Tuy nhiên, giá điện của mình không phải là giá điện có lợi thế. Chúng ta cho dự án thí điểm vừa rồi là để đáp ứng nhu cầu nhôm trong nước, trước thực trạng mình đang phải nhập hoàn toàn.

Thời gian qua, Quốc hội cũng nói phải xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ. Một nền kinh tế độc lập, tự chủ trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, toàn cầu hóa thì các sản phẩm phải mang lại hiệu quả, có sức cạnh tranh ngay cả trên sân nhà chứ không phải chỉ ngoài quốc tế.

Một số sản phẩm thiết yếu chúng ta phải đáp ứng được 30 - 50 thị trường trong nước, để không đến mức thụ động. Ví dụ như phân bón vừa qua chúng ra đã làm đúng, các dự án phân bón có hiệu quả và đã cổ phần hóa được.

Những sản phẩm khác như nhôm cũng đưa ra những tiêu chí ban đầu hỗ trợ các nhà đầu tư để có thể đáp ứng được một phần nhu cầu trong nước. Nếu sản xuất có hiệu quả rồi thì sẽ có khả năng chịu được giá điện cao. Như 10 năm trước, sản xuất nhôm chỉ chịu được giá điện 2 cent/1kw, đến nay với sự phát triển của công nghệ thì các dự án đó đã chịu được giá điện cao hơn.

- Nhôm có phải là mặt hàng thiết yếu với chúng ta hiện nay, thưa Phó Thủ tướng?

Không phải hoàn toàn thiết yếu nhưng hiện chúng ta phải nhập khẩu lớn. Hiện nay, 1 năm mình phải nhập khẩu 3 triệu tấn nhôm, với mức giá 2,6 - 3 nghìn USD/tấn thì đó là lượng vốn lớn. Cho nên nếu chúng ta đầu tư thì vừa đáp ứng được phát triển toàn chuỗi, vừa đáp ứng được yêu cầu thị trường, giảm nhu cầu ngoại tệ.

- Xin Phó Thủ tướng cho biết việc làm chủ công nghệ của chúng ta hiện nay ra sao tại hai dự án bô-xit Tân Rai, Nhân Cơ?

Qua dự án Tân Rai vừa rồi chúng ta đã đào tạo nguồn nhân lực và đến bây giờ đã hoàn toàn do người Việt Nam vận hành chứ không phải thuê chuyên gia nữa. Có được điều này là do mình đạo tạo, chuẩn bị tốt.

Đến Dự án Nhân Cơ tới đây cũng vậy, chúng ta sẽ tiếp thu và vận hành được. Vấn đề lớn nhất hiện nay là mình quản trị thiết bị như thế nào để bảo đảm an toàn và tính toán dự phòng những thiết bị thay thế chế tác trong nước, hay tìm ở những thị trường nước ngoài. Thực tế đây cũng không phải vấn đề lớn vì công nghệ chúng ta nhập cho 2 dự án này là công nghệ G7.

Khả năng nước ta tự sản xuất thiết bị thay thế như thế nào, thưa Phó Thủ tướng?

Chúng ta phải phân loại. Một số thiết bị các nhà cơ khí trong nước cho thể sản xuất được. Một số thiết bị chúng ta đặt ở nước ngoài. Đây là công nghệ phổ thông trên thế giới nên chúng ta sẽ đặt đa dạng chứ không phải sản xuất hết trong nước. 

Xin cảm ơn Phó Thủ tướng!

Thảo Nguyên (Ghi)