Sáng 2/7, diễn ra Hội thảo Đề án “Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, HĐND”. Đề án này sẽ được trình Bộ Chính trị xem xét, thông qua.

Giám sát là phương thức hữu hiệu kiểm soát quyền lực

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh cho biết, thời gian qua, hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND có nhiều đổi mới cả về tư duy, nội dung, phương thức giám sát; trở thành một phương thức hữu hiệu trong kiểm soát quyền lực nhà nước.

Toàn cảnh Hội thảo Đề án “Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, HĐND”. Ảnh: P.Thắng

Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch Quốc hội, hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND vẫn còn một số tồn tại, hạn chế, chất lượng, hiệu quả chưa cao như việc thực hiện các nghị quyết, kết luận, kiến nghị giám sát của một số cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát chưa nghiêm.

Hội thảo được tổ chức nhằm có thêm thông tin lý luận, thực tiễn để hoàn thiện Đề án “Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND” trình Bộ Chính trị xem xét, thông qua.

Tham luận về giám sát văn bản quy phạm pháp luật, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Trường Giang cho hay, số lượng văn bản được các cơ quan Quốc hội tiến hành giám sát hằng năm rất lớn và đạt nhiều kết quả tích cực.

Trong bối cảnh mới, ông Giang cho rằng, sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giám sát văn bản quy phạm pháp luật là rất quan trọng.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề xuất chú trọng kiện toàn tổ chức bộ máy thực hiện giám sát văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong theo dõi, rà soát văn bản quy phạm pháp luật.

Điều này, theo ông Giang, nhằm phát hiện mâu thuẫn, chồng chéo, cảnh báo sớm nguy cơ nợ đọng văn bản, đánh giá tác động chính sách và theo dõi việc thực hiện các kiến nghị giám sát.

Chuyển mạnh từ giám sát theo quy trình sang giám sát theo kết quả

Từ thực tiễn địa phương, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Thị Thu Hà nhìn nhận việc theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận, kiến nghị sau giám sát ở một số nơi còn chưa quyết liệt.

Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh Nguyễn Thị Thu Hà. Ảnh: P.Thắng

“Cơ chế kiểm tra, giám sát việc thực hiện kiến nghị và trách nhiệm giải trình chưa đủ mạnh để tạo chuyển biến rõ nét trong thực tiễn”, bà Hà nói.

Cùng với tăng cường và hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động giám sát của Quốc hội, theo bà Hà, cần xác lập cơ chế đánh giá trách nhiệm người đứng đầu đối với việc thực hiện kết luận, kiến nghị sau giám sát.

Bà Hà cũng đề nghị chuyển mạnh từ giám sát theo quy trình sang giám sát theo kết quả; lấy mức độ chuyển biến sau giám sát, tỷ lệ thực hiện kiến nghị, chất lượng khắc phục hạn chế và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát làm thước đo chủ yếu.

Đi kèm với đó, cần nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí đánh giá, chấm điểm chất lượng và hiệu quả hoạt động giám sát.

Ông Lê Minh Nam, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, các báo cáo và nghị quyết giám sát chuyên đề của Quốc hội được hình thành từ quá trình nghiên cứu hồ sơ sâu, làm việc trực tiếp, cọ xát thực tế tại cơ sở, mang tính độc lập và độ tin cậy rất cao.

Đại biểu Quốc hội Lê Minh Nam. Ảnh: P.Thắng

“Nhiều kiến nghị sau giám sát về đầu tư công, y tế, quy hoạch đã được Chính phủ tiếp thu, thể chế hóa thành các giải pháp điều hành cụ thể, tháo gỡ triệt để các “điểm nghẽn” thể chế”, ông Nam nhấn mạnh.

Giám sát phải kịp thời phát hiện biểu hiện lạm quyền, lợi ích cục bộ

Để hoạt động giám sát chuyên đề của Quốc hội thực sự trở thành vũ khí sắc bén trong kiểm soát quyền lực bối cảnh mới, theo ông Nam, nội dung giám sát cần tập trung nhiều hơn vào các lĩnh vực được đẩy mạnh phân cấp, phân quyền như quản lý đất đai, đầu tư công, ngân sách nhà nước, tài sản công, tổ chức bộ máy và thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù...

Điều này nhằm kịp thời phát hiện những bất cập về cơ chế, chính sách, những biểu hiện buông lỏng quản lý, lạm quyền hoặc lợi ích cục bộ, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia.

Đại biểu Lê Minh Nam cũng đề nghị cần coi kết quả thực hiện kiến nghị giám sát là tiêu chí cứng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức và người đứng đầu.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến. Ảnh: P.Thắng

Phát biểu chỉ đạo và kết luận hội thảo, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến, Trưởng Ban Chỉ đạo Đề án nhấn mạnh, việc xây dựng Đề án trình cấp có thẩm quyền ban hành văn bản chỉ đạo là cơ hội đặc biệt quan trọng, bảo đảm nâng cao chất lượng, hiệu quả giám sát của Quốc hội, HĐND.

Đề án phải đề xuất được cơ chế gì, quy định như thế nào để chủ thể giám sát phải chọn đúng việc; vấn đề giám sát trọng tâm, trọng điểm, đi đến cùng; kiến nghị phải chắc chắn, chỉ ra được tập thể, cá nhân nào là người chịu trách nhiệm; chủ thể chịu sự giám sát phải nghiêm túc thực hiện các kiến nghị, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đặt ra yêu cầu.

Ông đề nghị Ban Chỉ đạo, Tổ biên tập nghiên cứu làm sâu sắc thêm 2 nội dung: giám sát bằng dữ liệu, bằng chứng và giám sát thường xuyên để nâng cao khả năng ngăn chặn, đề phòng những tiêu cực có thể xảy ra.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội cũng đề nghị Tổ biên tập tiếp thu nghiêm túc nhất các ý kiến để xây dựng Đề án có chất lượng, đảm bảo tiến độ, đáp ứng yêu cầu thực tiễn hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND.