Nghi thức bấm nút khai trương Hệ thống Thông tin báo cáo quốc gia, Trung tâm Thông tin, chỉ đạo điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Ảnh: Quang Hiếu

“Xây dựng và phát triển Chính phủ số là xu thế tất yếu nhằm nâng cao tính công khai, minh bạch của Chính phủ, đẩy lùi nạn tham nhũng, lãng phí, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh, năng suất lao động xã hội và là con đường đúng đắn để phát triển một đất nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng”, người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh.

Từ đó, Thủ tướng đốc thúc, “chúng ta cần tiếp tục khẳng định mạnh mẽ rằng năm 2020 là năm chuyển đổi số quốc gia, là năm khởi động tiến trình hướng tới một Việt Nam số”.

Bỏ hết “giấy tờ con” để không còn “xin - cho”

Ngay từ đầu nhiệm kỳ này, một trong những nhiệm vụ, giải pháp quan trọng được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quan tâm chỉ đạo là tập trung đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, xây dựng Chính phủ điện tử.

“Tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ là cái gì người dân cần nhất thì làm trước; đồng thời bỏ hết những “giấy tờ con” tạo xin - cho”, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng cho hay và nhấn mạnh, “cải cách là dư địa tăng trưởng”.

Với quyết tâm cao cùng sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã có nhiều chuyển biến trong nhận thức, hành động và bước đầu đạt được nhiều kết quả quan trọng trong triển khai xây dựng, phát triển Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số, nền kinh tế số và xã hội số.

Đáng chú ý, một số nền tảng, hệ thống thông tin có ý quan trọng, mang tính đổi mới đã được đưa vào vận hành như Trục Liên thông văn bản quốc gia, e-Cabinet, Cổng Dịch vụ công quốc gia và mới đây là Hệ thống Thông tin báo cáo quốc gia, Trung tâm Thông tin, chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Từ Trung tâm Thông tin, chỉ đạo điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nghe báo cáo từ tàu cảnh sát biển 8003: Ảnh: Quang Hiếu

Theo Bộ trưởng Mai Tiến Dũng, đây là những sản phẩm giúp đổi mới lề lối làm việc trong các cơ quan Nhà nước, hướng tới xây dựng Chính phủ số kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động, phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Như thay vì gửi, nhận báo cáo tháng, quý, 6 tháng, báo cáo năm hay báo cáo đột xuất khác bằng giấy thì nay các bộ, cơ quan cập nhật lên Hệ thống và Trung tâm Thông tin theo chế độ báo cáo, có hiển thị thời gian thực hiện.

“Người đứng đầu Chính phủ, các bộ, cơ quan qua hệ thống có thể thấy diễn biến tình hình kinh tế - xã hội hoặc các vấn đề quan tâm khác trong các lĩnh vực. Điều này giúp Chính phủ có dự báo, nhận định tình hình, đưa ra các giải pháp căn cơ, xử lý chính xác tình hình các vấn đề, nội dung được người dân, doanh nghiệp, cộng đồng quốc tế quan tâm…”, ông Dũng cho hay.

Không cát cứ thông tin, làm đẹp số liệu

Tuy nhiên, còn rất nhiều nhiệm vụ đặt ra trước mắt và lâu dài cần phải thực hiện, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là việc cập nhật, kết nối, chia sẻ để hình thành và làm giàu kho dữ liệu tổng hợp về kinh tế - xã hội phục vụ hoạt động quản lý, điều hành.

“Các bộ, các ngành, các địa phương không được cát cứ thông tin, không được làm đẹp số liệu để lấy thành tích. Thông tin dữ liệu cần được chính xác, tin cậy, minh bạch, thống nhất và cần đẩy mạnh số hóa liên thông, chia sẻ thông tin phải hướng tới xây dựng Chính phủ số”, người đứng đầu Chính phủ đã yêu cầu như vậy.

Theo đó, các bộ, ngành, cơ quan thuộc Chính phủ phải chuẩn hóa, điện tử hóa hơn 200 chế độ báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ, Quốc hội để tích hợp với Hệ thống Thông tin báo cáo Chính phủ; hoàn thành chuẩn hóa, số hóa kiểu mẫu kết nối tích hợp các chỉ tiêu kinh tế - xã hội lên Hệ thống Thông tin báo cáo quốc gia.

UBND các tỉnh, thành cũng phải triển khai hệ thống thông tin, thống kê, tích hợp với hệ thống của Chính phủ hoàn thành trong năm 2020.

Bộ trưởng Mai Tiến Dũng. Ảnh: Quang Hiếu

Còn trên Cổng Dịch vụ công quốc gia dù số lượng tài khoản rất lớn nhưng tỷ lệ thực hiện trên hồ sơ còn thấp. Chưa kể thực tế, có bộ chưa tích cực lựa chọn triển khai các dịch vụ công thiết yếu, mà lựa chọn các dịch vụ công có ít hồ sơ (ít người sử dụng) để cung cấp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia dẫn tới tình trạng số hồ sơ đồng bộ trạng thái rất thấp.

“Thủ tục đưa lên Cổng Dịch vụ công quốc gia nhưng quy trình không tốt, vẫn vòng vèo thì vẫn là rào cản với người dân, doanh nghiệp. Điều này đặt ra vấn đề cần cấu trúc lại thủ tục để thuận lợi nhất cho người dân khi đưa thủ tục lên Cổng Dịch vụ công quốc gia”, Bộ trưởng Mai Tiến Dũng nói.

Tới đây, Cổng Dịch vụ công quốc gia còn phải hoàn thành việc tích hợp các dịch vụ công thiết yếu như xuất nhập khẩu, đất đai, xây dựng, khoáng sản, thuế, xử lý vi phạm hành chính, viện phí, học phí… Mục tiêu là phải hoàn thành chỉ tiêu 30% dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 trong năm 2020.

Bộ trưởng Mai Tiến Dũng cho hay, tinh thần “cái gì người dân cần nhất thì làm trước, những gì chưa cấp thiết thì làm sau, chứ không phải chỉ đưa lên để lấy thành tích báo cáo”. Các bộ, ngành sẽ làm đến đâu chắc đến đấy, không chạy theo số lượng mà quan trọng là phục vụ người dân và hiệu quả nhất.

Tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm

- Trục Liên thông văn bản quốc gia đã kết nối với 100% các bộ, ngành, địa phương và nhiều cơ quan, tổ chức khác. Đến nay, đã có trên 2,2 triệu văn bản điện tử gửi, nhận trên Trục Liên thông văn bản quốc gia. Theo tính toán sơ bộ, Trục Liên thông tiết kiệm cho ngân sách hơn 1.200 tỷ đồng/năm.

- Hệ thống Thông tin phục vụ các cuộc họp và xử lý công việc của Chính phủ (e-Cabinet) có mục tiêu đổi mới phương thức làm việc, hướng tới Chính phủ không giấy tờ. Hệ thống đã phục vụ 20 hội nghị, phiên họp của Chính phủ và xử lý trên 470 phiếu lấy ý kiến thành viên Chính phủ, theo đó thay thế việc in ấn, phát hành hơn 200.000 hồ sơ, tài liệu giấy. Tổng chi phí tiết kiệm một năm khoảng 169 tỷ đồng.

- Cổng Dịch vụ công quốc gia từ thời điểm khai trương (tháng 12/2019) đến nay đã đánh dấu mốc 1.000 dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4 được tích hợp. Hiện có hơn 227.000 tài khoản đăng ký; trên 14 triệu hồ sơ được đồng bộ trạng thái; hơn 58 triệu lượt truy cập tìm hiểu thông tin, thực hiện dịch vụ. Tổng chi phí xã hội tiết kiệm được khi thực hiện dịch vụ công trên Cổng Dịch vụ công quốc gia là trên 6.700 tỷ đồng/năm.

- Hệ thống Thông tin báo cáo quốc gia và Trung tâm Thông tin, chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ mới được ra mắt vừa qua thể hiện quyết tâm cải cách hành chính, loại bỏ dần việc xử lý công việc bằng hệ thống văn bản giấy, đổi mới phương thức chỉ đạo, điều hành theo hướng Chính phủ không giấy tờ.

Hiện hệ thống thông tin báo cáo của 30 bộ, cơ quan, địa phương, tập đoàn đã kết nối, tích hợp thông tin, dữ liệu với Hệ thống Thông tin báo cáo quốc gia; đồng thời, đã có 101/200 chỉ tiêu báo cáo định kỳ và báo cáo thống kê về kinh tế - xã hội được các bộ, cơ quan kết nối, cung cấp dữ liệu trên hệ thống. Chi phí tiết kiệm khi vận hành hệ thống này khoảng 460 tỷ đồng/năm.

Việt Nam duy trì thăng hạng Chính phủ điện tử

Theo đánh giá của Liên hợp quốc, Việt Nam liên tục thăng hạng về xếp hạng Chính phủ điện tử trong giai đoạn 2014-2020, từ vị trí 99 lên vị trí 86.

Báo cáo khảo sát Chính phủ điện tử (EGDI) năm 2020 cho thấy, Việt Nam tăng 2 bậc so với năm 2018, xếp vị trí thứ 86/193 quốc gia, vùng lãnh thổ và đứng thứ 6/11 nước ASEAN.

Chỉ số tổng hợp của Việt Nam đạt 0,6667 điểm, được xếp vào nhóm các nước phát triển Chính phủ điện tử có EGDI ở mức cao và cao hơn so với chỉ số EGDI trung bình của thế giới (0,5988), của khu vực Châu Á (0,6373) cũng như khu vực Đông Nam Á (0,6321).

Trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam giữ nguyên vị trí như năm 2018, xếp thứ 6. Năm nước có vị trí cao hơn Việt Nam vẫn là Singapore, Malaysia, Thái Lan, Bruinei và Philippines. Việt Nam dù xếp hạng trên Indonesia nhưng khoảng cách đã bị thu hẹp đáng kể.

Cũng như các năm, chỉ số EGDI được tổng hợp từ 3 chỉ số thành phần: Chỉ số hạ tầng viễn thông (TII); chỉ số nguồn nhân lực (HCI); chỉ số dịch vụ trực tuyến (OSI).

Theo báo cáo, chỉ số TII tăng mạnh, tăng 31 bậc (xếp thứ 69), chỉ số HCI tăng 3 bậc (xếp thứ 120); chỉ số OSI giảm 22 bậc (xếp thứ 81). Dù chỉ số OSI giảm mạnh, nhưng theo báo cáo xếp hạng của Liên hợp quốc, việc khảo sát các dịch vụ trực tuyến để đánh giá OSI đã diễn ra khá lâu, từ tháng 6 đến tháng 9 năm 2019.