(Thanh tra) - Bộ trưởng Bộ Tư pháp khẳng định dự thảo luật đã thiết kế các cơ chế kiểm tra, giám sát, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình có hệ thống, đủ mạnh để tương xứng với việc phân quyền mạnh mẽ cho Hà Nội.
Sáng 12/4, Quốc hội thảo luận về Luật Thủ đô (sửa đổi). Điểm đáng chú ý trong dự thảo luật là có 192 thẩm quyền được giao cho chính quyền Hà Nội, trong đó có 85 quyền hoàn toàn mới.
Các lĩnh vực được phân quyền bao trùm từ tổ chức bộ máy, tài chính - ngân sách, đầu tư, quy hoạch, đất đai, quản lý đô thị đến khoa học công nghệ, văn hóa - xã hội và liên kết vùng.
Hà Nội cần đánh giá đầy đủ năng lực thực thi của bộ máy
Góp ý, đại biểu Quốc hội Tạ Văn Hạ (Đà Nẵng) nhấn mạnh, sửa Luật Thủ đô lần này là Quốc hội trao “chìa khóa vàng” thể chế để Thủ đô Hà Nội hiện thực hóa khát vọng phát triển, vươn mình trong kỷ nguyên mới.
Bày tỏ ủng hộ các nhóm chính sách cho Hà Nội, đặc biệt là phân cấp, phân quyền, theo nhận định của ông Hạ, Hà Nội là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trái tim của cả nước nên “trái tim có khỏe - cơ thể mới mạnh”.
Tuy nhiên, đại biểu Đà Nẵng cho rằng cùng với phân quyền mạnh thì phải kiểm soát quyền lực chặt chẽ. Theo đó, Hà Nội cần đánh giá đầy đủ năng lực thực thi của bộ máy, nhất là đội ngũ cán bộ tham mưu xây dựng chính sách, pháp luật.
“Đội ngũ cán bộ này phải có trình độ, kinh nghiệm và tư duy đổi mới tương xứng”, ông Hạ nhấn mạnh.
Cùng với đó, theo đại biểu Tạ Văn Hạ, Hà Nội cần thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả cũng như cần làm rõ cơ chế đánh giá, tổng kết thí điểm, đảm bảo các chính sách mới được triển khai có kiểm soát.
Với những thẩm quyền được phân cấp mạnh mẽ cho Hà Nội, đại biểu Nguyễn Thị Thủy (Thái Nguyên) cho rằng đây không phải ưu tiên mà cần được hiểu rằng với những mục tiêu rất cao mà Đảng, Trung ương giao cho Thủ đô, trong khi quỹ thời gian thực hiện không dài, thì các chính sách này là phù hợp.
Trong đó, dự thảo luật giao cho Hà Nội được quyết định thí điểm những chính sách khác luật hoặc chưa được luật quy định, với cách thiết kế vừa chọn bỏ, vừa chọn cho. Tức là, không cho phép thí điểm các lĩnh vực như an ninh, quốc phòng, đối ngoại mà chỉ cho phép thí điểm 6 lĩnh vực.
Tán thành cách thiết kế vừa chọn bỏ, vừa chọn cho để phân cấp, phân quyền triệt để đi kèm với cơ chế kiểm soát quyền lực, nhưng đại biểu Thủy đề nghị cân nhắc chỉ giới hạn trong 6 lĩnh vực.
Bởi, theo bà Thủy, 6 lĩnh vực này có thể là đủ và phù hợp trong giai đoạn hiện nay, nhưng với mục tiêu giao Hà Nội rất cao như trở thành TP toàn cầu, đô thị trung tâm có tầm ảnh hưởng, nơi thu hút tập đoàn đa quốc gia, dịch vụ tài chính cao cấp, cơ sở hạ tầng hiện đại thu hút nhân tài quốc tế... thì việc đóng khung các lĩnh vực trên có thể không theo kịp thực tiễn và không theo kịp sự vận động của Hà Nội.
“Đề nghị cân nhắc bổ sung thêm trường hợp nữa, nhưng bảo đảm sự kiểm soát”, bà Thủy đề nghị cho phép Hà Nội được thí điểm ở lĩnh vực khác nhưng chỉ khi được cấp có thẩm quyền giao nhiệm vụ.
Thiết kế cơ chế kiểm tra và trách nhiệm giải trình có hệ thống
Giải trình cuối phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh dự thảo luật đã tạo bước đột phá mạnh mẽ về phân cấp, phân quyền cho chính quyền Thủ đô.
Ông Tùng cũng khẳng định dự thảo luật đã cố gắng thiết kế các cơ chế kiểm tra, giám sát, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình có hệ thống, đủ mạnh để tương xứng với việc phân quyền mạnh mẽ cho Hà Nội.
Cụ thể là cơ chế giám sát đa tầng, với thẩm quyền giám sát, kiểm tra của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các ủy ban của Quốc hội, Chính phủ và các bộ.
Dự thảo luật cũng áp dụng tư duy quản trị hiện đại thông qua nguyên tắc "sáu rõ”: rõ người, rõ việc, rõ quy trình trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả và rõ hiệu quả. Việc cụ thể hóa trách nhiệm, theo ông Tùng, sẽ khắc phục tình trạng đùn đẩy, né tránh hoặc lạm quyền trong bộ máy.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp cũng cho hay dự thảo luật quy định trách nhiệm giải trình ở mức cao và tăng cường tính minh bạch thông qua cơ chế báo cáo tức thời, giải trình bắt buộc và công khai để Nhân dân giám sát.
Cùng với đó là cơ chế ngăn chặn nguy cơ buông lỏng quản lý thông qua quy định cấm phân cấp, ủy quyền tiếp với những thẩm quyền đặc biệt vượt trội được Quốc hội trao.
Tiếp thu ý kiến đại biểu, ông Tùng cho biết, sẽ rà soát danh mục lĩnh vực Hà Nội được ban hành cơ chế khác luật; quy định khu trú rõ hơn trong các lĩnh vực cụ thể để tập trung khắc phục các điểm nghẽn trong phát triển Thủ đô.
Cùng với đó, sẽ quy định “cứng” việc ban hành cơ chế khác luật không được hạn chế quyền con người, quyền công dân, trái Hiến pháp; tăng cường trách nhiệm giải trình, điểm dừng thí điểm và trách nhiệm báo cáo định kỳ với Quốc hội và Chính phủ.
Về đảm bảo trật tự an toàn Thủ đô, dự thảo luật quy định HĐND TP quy định về việc ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh để bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn TP trong trường hợp cần thiết đối với một số trường hợp cụ thể được nêu trong dự thảo.
Băn khoăn với quy định này, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề nghị giải trình cụ thể để Quốc hội quyết. Bởi theo ông, cắt điện, nước ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt, đời sống của người dân trong khu vực có doanh nghiệp vi phạm.
Trước ý kiến của đại biểu Hòa, Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết, Quốc hội đã chấp nhận biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước và quy định trong Luật Thủ đô hiện hành. Do đó, dự thảo luật lần này tiếp tục kế thừa chính sách và có điều chỉnh bổ sung cho phù hợp chứ không phải là quy định mới.
