NSƯT Thanh Đính. Ảnh: Trúc Lâm

>>Hồ sơ của NSƯT Thanh Đính bị… “ém”?    
>> Đoàn Ca múa nhạc Cựu chiến binh gửi đơn khiếu nại lên Trung ương

Thứ nhất, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch TP cho rằng “theo quy định tại khoản 4 Điều 4 Thông tư 06 đối tượng được xét tặng danh hiệu NSND phải có nhiều giải thưởng nghệ thuật loại vàng và bạc, trong đó có ít nhất 2 giải vàng quốc gia hoặc quốc tế sau khi được phong danh hiệu NSƯT; NSƯT Thanh Đính không có đủ huy chương theo quy định”. 

Thực tế, sau khi được phong danh hiệu NSƯT, nghệ sĩ Thanh Đính (hoạt động trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật) đã tiếp tục được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất ngày 15/4/1986 và Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng. 

Ngày 31/12/2008, NSƯT Thanh Đính được Chủ tịch Hội đồng Giải thưởng Âm nhạc GS.NSND Trọng Bằng ký quyết định tặng Bằng Chứng nhận CD tuyển chọn “Tiếng hát từ trái tim”. 

Ngày 30/12/2010, NSƯT Thanh Đính được Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam Đỗ Hồng Quân ký quyết định tặng thưởng Chương trình Biểu diễn “Đời và Nghề”. 

Liên quan những giải thưởng vừa nêu, tại khoản 4 Điều 4 quy định: “Các giải thưởng trong nước hoặc quốc tế khác được áp dụng quy đổi tương đương huy chương và giải thưởng vàng, bạc trong xét tặng danh hiệu nghệ sĩ”.

Thứ hai, trên 60 năm hoạt động biểu diễn nghệ thuật phục vụ chiến đấu, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, NSƯT Thanh Đính đã được Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam tặng thưởng Huân chương Quyết thắng hạng Nhất, Huân chương Giải phóng hạng Nhì. Cùng đó, ông đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Huy chương Chiến thắng hạng Nhì, Huy chương Vì sự nghiệp Văn hóa Thông tin và nhiều giải thưởng nghệ thuật khác. 

Đi biểu diễn ở đâu, NSƯT Thanh Đính đều được công chúng, người hâm mộ trong và ngoài nước khen ngợi. Vì vậy, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch không đưa NSƯT Thanh Đính vào danh sách xét tặng danh hiệu NSND trình Hội đồng Xét tặng danh hiệu Nhà nước là bỏ qua những phần thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước đã dành cho nghệ sĩ, không đúng với khoản 2 Điều 4 Thông tư 06 quy định, đối tượng được đề nghị xét tặng NSND là người: “Có phẩm chất đạo đức tốt và tài năng nghệ thuật xuất sắc, có nhiều cống hiến cho nghệ thuật nước nhà và cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam, được đông đảo đồng nghiệp và nhân dân mến mộ”.

Thứ ba, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch cho rằng: “Tại khoản 3 Điều 9 Thông tư 06 quy định trường hợp xét đặc cách phong tặng NSND phải đạt 100% số phiếu đồng ý của hội đồng mới được đề nghị hội đồng cấp trên, NSƯT Thanh Đính chỉ đạt 9/13 phiếu bầu”. Tuy nhiên, việc đặc cách phong tặng NSND được quy định tại Điều 7 (không thuộc Điều 9 như Sở đã dẫn) như sau: “Nghệ sĩ có tài năng đặc biệt xuất sắc, đoạt giải thưởng cao tại các cuộc thi, liên hoan nghệ thuật lớn của quốc tế, hoặc có thành tích nghệ thuật đặc biệt xuất sắc, đạt nhiều giải thưởng cao ở cấp quốc gia được đặc cách xét phong tặng danh hiệu NSƯT và NSND”.

 Bút tích của nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu. Ảnh (chụp lại): Trúc Lâm

Chúng tôi không coi những tiêu chuẩn vừa nêu là “xa xỉ” đối với người nghệ sĩ của nhân dân trong bối cảnh lịch sử chiến tranh hào hùng dân tộc. Nhưng, cái “đặc biệt” và “xuất sắc” của NSƯT Thanh Đính là theo Đảng suốt 2 mùa kháng chiến, hàng chục năm ở chiến trường “hát trước đoàn quân” trước giờ ra trận, với tinh thần phục vụ chiến đấu, có lúc hát đến 25 bài không biết mệt, hát ngay trước họng súng quân thù không sợ hy sinh. Vì thế, một số nhà quản lý nghệ thuật có uy tín đã cho rằng “việc xét đặc cách danh hiệu NSND phải được thực hiện tại hội đồng cấp cao mới đủ tầm” khái quát. Và thực tế, Đoàn Ca múa nhạc Cựu chiến binh TP TP Hồ Chí Minh đã có văn bản đề nghị lãnh đạo Đảng, Nhà nước xem xét công bằng đối với “trường hợp đặc biệt” của NSƯT Thanh Đính, người từng “hát trước đoàn quân” trước giờ ra trận, và đến nay vẫn hát vì sự nghiệp hòa bình.

Liên quan đến việc xét tặng NSND đối với NSƯT Thanh Đính cần cũng phải chỉ ra, ngày 8/8/1997, nguyên Phó ban Tuyên huấn Khu ủy khu 5 Trương Công Huấn đã có văn bản gửi Ban Văn hóa Tư tưởng T.Ư và Bộ Văn hóa- Thông tin đề nghị “đặc cách phong tặng NSND cho NSUT Thanh Đính”, trong đó nêu rõ: “Thanh Đính là nghệ sĩ của Đoàn Văn công T.Ư vào hoạt động ở chiến trường từ năm 1966 - 1973. Tháng 2/1975, anh vào Nam lần thứ 2 ở Ban Tuyên huấn T.Ư Cục miền Nam, tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh cùng đoàn quân tiếp quản Sài Gòn. Từ khi được phong NSƯT đến nay đã 13 năm, Thanh Đính vẫn giữ phẩm chất cách mạng trong biểu diễn nghệ thuật, được Đảng và nhân dân tin cậy”. 

Ngày 18/8/1997, nguyên Chủ tịch nước Võ Chí Công, từng là Bí thư Khu ủy khu 5 đã có bút phê văn bản vừa nêu: “Tôi xác nhận tinh thần phục vụ vô điều kiện của nghệ sĩ Thanh Đính trên chiến trường, thời chống Mỹ cứu nước hát ngoài mặt trận, ngày nay vẫn hát phục vụ bộ đội và nhân dân. Đề nghị Ban Văn hóa Tư tưởng T.Ư và Bộ Văn hóa Thông tin, nghiên cứu xét đặc cách phong tặng danh hiệu NSND cho đồng chí Thanh Đính”.

Ngày 22/12/2009, Thượng tướng Lê Khả Phiêu, nguyên Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam, nguyên Tổng Bí thư Ban Chấp hành T.Ư Đảng đã có văn bản khi Đoàn Ca múa nhạc Cựu chiến binh TP biểu diễn phục vụ các tỉnh phía Bắc và Thủ đô Hà Nội, thể hiện: “Khi trên đường Trường Sơn tôi đã được biết tiếng nghệ sĩ Thanh Đính. Gần đây tôi đã gặp Đoàn Ca múa nhạc Cựu chiến binh TP lại được nghe anh hát và không ngờ giọng hát của Thanh Đính còn hào hùng truyền cảm. Những người nghệ sĩ cách mạng từ kháng chiến chống Pháp đến nay còn rất hiếm, anh được coi là hạt giống quý trong phong trào “tiếng hát át tiếng bom”. Ngày nay, đất nước có hòa bình, chúng ta không thể lãng quên một thế hệ nghệ sĩ xả thân vì Tổ quốc, không thể bỏ rơi những người nghệ sĩ như Thanh Đính. Anh Thanh Đính xứng đáng là nghệ sĩ của nhân dân”.

Trước đó, ngày 9/3/2003 nguyên Phụ trách Ban Tuyên huấn T.Ư Cục miền Nam, nguyên Bí thư Thành ủy Sài Gòn Trần Bạch Đằng đã có văn bản gửi Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin: “Vừa rồi tôi có dịp đọc lại hồ sơ, trong đó có cả những văn bản đề nghị của các đồng chí Võ Chí Công, Lưu Hữu Phước, Bảo Định Giang và các đồng chí khác, được biết vấn đề tặng danh hiệu NSND cho NSƯT Thanh Đính vẫn chưa được giải quyết, không rõ sự châm trễ này do đâu. Nghệ sĩ Thanh Đính là người có tài, dù chỉ cho là ở tầm cỡ nhất định thì chắc là người có đức biểu hiện ở tinh thần phục vụ và kết quả cống hiến, ở điểm này không phải mọi nghệ sĩ đều đạt được. Vì vậy, nghệ sĩ Thanh Đính xứng đáng danh hiệu NSND”.

Không lẽ, văn bản của những cán bộ từng giữ cương lãnh đạo cao cấp Đảng, Nhà nước và ngành Văn hóa Tư tưởng T.Ư lại không bằng 4 vị bỏ phiếu nào đó trong Hội đồng xét tặng danh hiệu TP xem xét vừa qua!

Trúc Lâm