NSƯT Thanh Đính (bìa trái) cùng Đoàn Ca múa nhạc CCB hợp luyện tiết mục Hát về mẹ Việt Nam anh hùng chuẩn bị biểu diễn nhân Quốc khánh 2-9 năm nay

>> Hồ sơ của NSƯT Thanh Đính bị… “ém”?
>> Đoàn Ca múa nhạc Cựu chiến binh gửi đơn khiếu nại lên Trung ương

NSƯT Nguyễn Thanh Đính sinh năm 1937, hiện là Trưởng ĐCMNCCB. Năm 10 tuổi ông tham gia làm giao liên và ca hát phục vụ bộ đội. Trong chiến dịch Tây Bắc năm 1953, Nhạc sỹ Lưu Hữu Phước (sau này là Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin) đã phát hiện và tuyển Thanh Đính vào Đoàn Văn công nhân dân Trung ương (VCNDTƯ). Từ đó, ông bắt đầu cuộc đời nghệ thuật gắn liền với cuộc kháng chiến chống Pháp những năm “Qua miền Tây Bắc ngút ngàn xa” đến ngày “Trùng trùng quân đi như sóng, lớp lớp đoàn quân tiến về” giải phóng Thủ đô. 

Năm 1955, sau khi cùng Đoàn VCNDTƯ biểu diễn tại Đại hội liên hoan Thanh niên sinh viên Thế giới ở Vacsava, Ba Lan trở về, Nghệ sỹ Thanh Đính được cử đi học trung cấp tại Trường Âm nhạc (nay là Học viện Âm Nhạc quốc gia) Việt Nam. Thời gian 1959 - 1965 khi đang công tác tại Vụ Nghệ thuật, Bộ Văn hóa Thông tin, ông vừa học tiếp Khoa Thanh nhạc, vừa đi biểu diễn phục vụ chiến đấu trên tuyến lửa Quảng Bình, Vĩnh Linh. Năm 1966, ông tốt nghiệp Đại học Thanh nhạc, cũng là lúc mắt mẹ mù lòa và vợ sắp tới ngày sinh, ông vẫn tình nguyện vào chiến trường Khu 5 và Tây nguyên (cùng với Nhạc sỹ Hoàng Việt, Nhà thơ Lê Anh Xuân, Nghệ sỹ múa Phương Thảo, Bác sỹ Đặng Thùy Trâm…). Sau này, 6 người trong số họ đã lần lượt hy sinh. Trong nhiều lần “Hát trước đoàn quân” trước giờ ra trận, có những lúc một mình ông hát đến 25 bài. 

Đêm 24/12/1967, chuẩn bị Cuộc tổng tiến công và nổi dậy toàn miền Nam năm 1968, ông đã “Hát trước họng súng quân thù” ngay trước đồn Trà Kiệu tại huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam. Bị cảm hóa bởi những bài ca cách mạng (như Tiểu đoàn 307, Nam bộ kháng chiến, Đoàn vệ quốc quân, Ta đi theo bước Mùa Xuân) quân địch không những “ngồi yên” nghe ông hát, mà hàng chục lính ngụy hôm sau đã ôm súng trở về với nhân dân. Những năm tháng ở chiến trường, ngoài trực tiếp “Hát trước họng súng quân thù” và “Hát trước đoàn quân” trước giờ ra trận, với cương vị Trưởng đoàn Văn công Khu ủy khu 5, Nghệ sỹ Thanh Đính đã cùng Ban tuyên huấn Khu ủy tổ chức xây dựng “lực lượng văn hóa văn nghệ” trên địa bàn, để lại nhiều tình cảm yêu mến đối với cán bộ, chiến sỹ và nhân dân. Ghi nhận tinh thần phục vụ chiến đấu và công tác, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã tặng thưởng Nghệ sỹ Thanh Đính 1 Huân chương Quyết Thắng Hạng Nhất, 2 Huân chương Giải phóng Hạng Nhì và Hạng Ba, cùng nhiều phần thưởng chiến công khác.  Sau Hiệp định Paris 1973, Nghệ sỹ Thanh Đính cùng Đoàn Ca múa Giải phóng Miền Nam, đi biểu diễn phục vụ ở miền Bắc cùng một số nước bạn, và được kết nạp vào Hội Nhạc sỹ Việt Nam. Đầu Xuân năm 1975, ông đi B lần 2, tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh trong đội hình Tuyên huấn Trung ương Cục miền Nam, tiếp quản Sài Gòn với những bài ca chiến thắng. Trở thành chuyên viên cao cấp của Bộ Văn hóa Thông tin sau ngày Miền Nam giải phóng, Nghệ sỹ Thanh Đính được phân công phụ trách Trung tâm Văn hóa tại TP. Hồ Chí Minh, tiếp tục tổ chức biểu diễn với kết hợp mở “lớp văn hóa văn nghệ” đào tạo phục vụ các tỉnh phía Nam. Năm 1981, sau khi tu nghiệp trên đại học tại Nhạc viện Sophia Bulgaria và trở thành Nghệ sỹ Opera, ông về công tác tại Nhà hát Nhạc Vũ kịch Việt Nam. Năm 1984, nghệ sỹ Thanh Đính (cùng Quốc Hương, Trung Kiên, Tường Vi, Quý Dương, Thương Huyền, Trần Hiếu, Lê Dung, Thu Hiền, Thanh Hoa) được Nhà nước phong tặng danh hiệu, trở thành lớp NSƯT đầu tiên của nước ta. 

Sau thời gian chuyển công tác về Cung Văn hóa Lao động TP. Hồ Chí Minh, NSƯT Thanh Đính là người sáng lập ĐCMNCCB. Dưới sự dẫn dắt của Trưởng đoàn NSƯT Thanh Đính và Phó đoàn NS Minh Nguyệt, Đoàn ĐCMNCCB quy tụ trên dưới 30 diễn viên, tổ chức biểu diễn hàng ngàn buổi phục vụ. Trên 60 năm hoạt động ca hát, tuyên truyền văn hóa nghệ thuật phục vụ chiến đấu, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, cùng với Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng, NSƯT Thanh Đính đã được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Kháng chiến Hạng Nhất, Huy chương Chiến thắng Hạng Nhì, Huy chương Vì sự nghiệp văn hóa thông tin và nhiều giải thưởng nghệ thuật, được UBND TP. Hồ Chí Minh và Trung ương Hội CCB Việt Nam tặng nhiều Bằng khen.

Xung quanh “chuyện NSƯT Thanh Đính chưa được phong tặng danh hiệu NSND” đã có nhiều đơn thư, tài liệu, văn bản của cán bộ, chiến sỹ và nhân dân (từ Khu 5 Tây nguyên đến TP. Hồ Chí Minh) gửi Tổng bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương, Hội đồng Thi đua Khen thưởng Nhà nước, như Bộ VH-TT-DL từng xác nhận. Vậy nhưng, Sở VH-TT&DL TP. Hồ Chí Minh đã thông báo hồ sơ đề nghị xét tặng NSND đối với NSƯT Thanh Đính không được xét do không có đủ huy chương theo quy định và kết quả bỏ phiếu NSƯT Thanh Đính chỉ đạt 9/13 phiếu bầu nên không đưa vào danh sách(?). Dư luận đang cho rằng, những “nhận xét và số phiếu bầu” tại Hội đồng xét tặng TP. Hồ Chí Minh là cứng nhắc, “lạc lõng” trước những ghi nhận thành tích, đóng góp mà Đảng, Nhà nước và người hâm mộ đã dành cho người Nghệ sỹ của nhân dân. Với NSƯT Thanh Đính, cần có một góc nhìn khác để tôn vinh.

Chúng tôi sẽ tiếp tục phản ánh trong số báo tiếp theo.

Trúc Lâm