Ông Âu Anh Tuấn. Ảnh: Thảo Nguyên

Việc này cũng phù hợp với yêu cầu của Hiệp định Tạo thuận lợi trong thương mại của WTO (TFA) để giảm chi phí, gánh nặng cho doanh nghiệp (DN). 

Rút thời gian thông quan chỉ còn 10 - 12 giờ

+ DN vẫn “phàn nàn” thời gian thực hiện thủ tục hải quan ở Việt Nam rất dài. Thực hiện cải cách thủ tục hành chính. Thời gian tới,  vấn đề này sẽ được giải quyết như thế nào, thưa ông?

- Hiện nay, thời gian trung bình một lô hàng từ khi vào cảng đến 

"Luật Hải quan (số 54/2014/QH13 ngày 23/6/2014) vừa được Quốc hội thông qua, sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2015, TFA, yêu cầu cải cách thủ tục hải quan của Chính phủ, cũng như Dự thảo Nghị định thi hành Luật Hải quan, hồ sơ hải quan hiện nay đã giảm rất nhiều chứng từ như hợp đồng, hóa đơn, tờ khai, giấy phép (đối với trường hợp có giấy phép). Hàng hóa nhập khẩu cũng chỉ yêu cầu xuất trình một số giấy tờ như tờ khai, hóa đơn thương mại, vận đơn, giấy phép, chứng nhận xuất xứ.
Thời gian tới, dự kiến cắt giảm còn một số giấy tờ không cần thiết khác như yêu cầu mã số xuất xứ thì không yêu cầu nữa mà bắt buộc cơ quan hải quan phải tra cứu trên cơ sở dữ liệu để kiểm tra khi thực hiện thủ tục hải quan".

khi thông quan là 21 ngày. Theo yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ thời gian này phải giảm mạnh đến cuối năm sau. Tổng cục Hải quan đã yêu cầu rút ngắn thời gian kiểm tra hồ sơ xuống còn 2 giờ, thời gian kiểm tra thực tế còn 8 giờ. Như vậy từ khi DN nộp tờ khai đến khi ra khỏi cảng chỉ mất 10 - 11 giờ. 

Nếu thực hiện được điều này, kết quả thời gian làm thủ tục của cơ quan hải quan từ khi đăng ký tờ khai đến khi quyết định thông quan/giải phóng hàng chiếm khoảng 28% tổng thời gian từ khi hàng đến cảng/cửa khẩu đến khi hàng có quyết định thông quan/giải phóng hàng rời khỏi khu vực giám sát hải quan). 72 % còn lại là thời gian tác nghiệp của các cơ quan, tổ chức khác có liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa.

Chúng tôi đang kiến nghị Chính phủ đẩy nhanh thời gian cấp giấy phép để hải quan đẩy nhanh tiến độ thông quan; đồng thời đề nghị Bộ Giao thông Vận tải đơn giản hóa thủ tục giao nhận tại cảng để đơn giản, thuận tiện hơn, cũng như giảm các chi phí cho DN.

+ Cơ quan hải quan sẽ thực hiện những biện pháp nào để bảo đảm tính khả thi trong cắt giảm thời gian thông quan?

- Qua thực hiện thủ tục hải quan điện tử (từ ngày 1/4/2014), từ khi cơ quan hải quan tiếp nhận yêu cầu đến lúc phản hồi với DN chỉ khoảng 1 - 3 giây, nhiều lắm cũng chỉ trong vòng 1 phút chứ không thể hơn nên chắc chắn. 

Còn thời gian kiểm hàng thực tế, hải quan buộc phải làm được để giảm thời gian thông quan. Với những lô hàng số lượng lớn thì có thể kéo dài, nhưng không quá 2 ngày làm việc. Nếu không kiểm xong thì cũng phải cho thông quan. 

Với lô hàng bình thường thì hoàn toàn có thể thực hiện kiểm tra thực tế trong 8 giờ, nhất là khi chúng tôi sẽ trang bị thiết bị để kiểm hàng qua máy soi công-ten-nơ cũng như máy soi hành lý vì những kiện hàng kiểm tra qua máy soi chỉ mất 10 phút để kiểm tra 1 công-ten-nơ.

Không để “tắc” khâu thông tin thuế - kho bạc - hải quan

+ Còn vấn đề phòng chống gian lận thương mại sẽ được thực hiện như thế nào sau khi giảm thời gian thông quan?

- Chúng tôi sẽ chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Thứ nhất, áp dụng hệ thống quản lý rủi ro, chúng tôi sẽ lựa chọn những lô hàng có rủi ro cao để kiểm tra trước khi thông quan, còn lại kiểm tra sau thông quan và tăng cường sự kiểm tra thông quan để đánh giá sự tuân thủ của DN. 

Ngoài ra, Luật Hải quan đã có nhiều qui định để tăng cường thẩm quyền của lực lượng hải quan để giúp cơ quan Hải quan tăng năng lực thực hiện kiểm soát gian lận thương mại như quyền truy đuổi, tạm giữ người, tạm dừng phương tiện vận tải, tạm dừng khởi hành…

+ Hệ thống kết nối giữa thuế - kho bạc - hải quan cũng luôn có vấn đề. Nhiều chi cục hải quan giải thích do lỗi kỹ thuật, do mạng. Nguyên nhân này có đúng với mọi trường hợp?

- Đúng là có tình trạng DN nộp thuế rồi mà cơ quan Hải quan không nhận được thông tin. Vấn đề này do nhiều yếu tố, trong đó có nguyên nhân do mạng và phần mềm. 

Thực tế, mạng khá tốt nên vấn đề ở đây là do phần mềm kết nối giữa hải quan - kho bạc - thuế. Mạng có thể thông nhưng phần mềm “tắc” ở khâu nào đó thì hải quan cũng không nhận được dữ liệu. 

Bộ Tài chính đã chỉ đạo rà soát toàn bộ hệ thống công nghệ thông tin về tài chính để đảm bảo thông tin thông suốt giữa kho bạc - thuế - hải quan, tránh việc phải chuyển thông tin qua các bộ phận trung gian gây ra độ trễ nhất định cho việc thực hiện thủ tục hải quan của DN.

+ DN có phản ứng như thế nào đối với những kết quả cải cách thủ tục hải quan đã đạt được thời gian qua, thưa ông?

- Chúng tôi nhận được nhiều ý kiến, khen có, chê có của DN. Một số DN đánh giá khi thực hiện hải quan điện tử đã tiết kiệm được 10.000 USD/tháng nhưng lại “vấp” phải một số khó khăn như DN đã nộp thuế rồi mà vẫn không được thông quan. 

Chúng tôi cũng nhận được thông tin một số DN phản ánh thời gian thực hiện thủ tục tại cảng biển khá dài, có khi có tiêu cực.

Vì vậy, như tôi đã nói, chúng tôi sẽ cải tiến khâu trao đổi dữ liệu giữa hải quan - thuế - kho bạc để trong 15 phút kể từ khi DN nộp thuế cho kho bạc thì hải quan nhận được thông báo để thực hiện thủ tục thông quan cho DN đó. 

Bên cạnh đó, dự kiến từ ngày 18/10 sẽ áp dụng thí điểm công nghệ mã vạch để đọc dữ liệu tờ khai tại Hải Phòng, giảm một số công đoạn thực hiện thủ tục giám sát tại cảng biển và hy vọng giảm thời gian thông quan, giao nhận hàng hóa tại cảng.

+ Trân trọng cảm ơn ông!

Thảo Nguyên (thực hiện)