Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế T.Ư Nguyễn Đình Cung nhận định, "tìm 10 qui định tốt hơi khó”. Ảnh: Thảo Nguyên

Hôm nay (22/12), Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Dự án hỗ trợ tái cơ cấu kinh tế nâng cao năng lực cạnh tranh Việt Nam (RCV) tổ chức hội thảo khởi động việc bình chọn 10 qui định pháp luật tốt nhất và 10 qui định tồi nhất (top ten regulations).

Tìm kiếm 10 qui định tốt hơi khó

Thời gian qua, dù đã không ngừng được hoàn thiện song vẫn còn rất nhiều quy định đang gây khó cho DN, thậm thí thiếu tính thực
tế nên bị “coi thường, không chấp hành”. Trong khi đó, quy định pháp luật tác động đến sự “sống còn” của DN như nhận định của VCCI.  

Tháng 4/2016 sẽ công bố “10 quy định tốt nhất và 10 quy định tồi nhất”

Đối tượng được bình chọn là các quy định pháp luật đang có hiệu lực (được ban hành từ 1/1/2014 đến 31/12/2015) liên quan đến DN và hoạt động kinh doanh trong hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan T.Ư ban hành, bao gồm cả việc bãi bỏ các quy định pháp luật đã có.

Ban Tổ chức sẽ gửi thư mời đến 384 Hiệp hội DN VN (cấp TƯ và cấp tỉnh) và 29 Hiệp hội DN nước ngoài trên cả nước tham gia bình chọn. Quyền đề cử các đối tượng bình chọn rất rộng, thực hiện đến 22/1/2016. Thông tin đề cử được tiếp nhận qua nhiều kênh như website của VCCI (webssite riêng của cuộc bình chọn), fax, email, bưu chính, facebook. “Tất cả các để cử phù hợp đối tượng bình chọn đều hợp lệ và được tiếp nhận và xử lý” -ông Đậu Anh Tuấn cho biết.

Hội đồng chuyên gia sẽ lựa chọn “30 quy định tốt nhất và 30 quy định tồi nhất” để đưa ra bình chọn “10 quy định tốt nhất và 10 quy định tồi nhất”. Hội đồng cũng sẽ phân tích, bình luận và đưa kiến nghị dựa trên kết quả bình chọn để đưa ra Báo cáo phân tích và công bố rộng rãi dự kiến vào tháng 4/2016.

Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (T.Ư) Nguyễn Đình Cung thẳng thắn cho rằng, chất lượng văn bản pháp luật hiện nay đang ở tình trạng “tìm kiếm 10 qui định xấu thì dễ, nhưng tìm kiếm 10 qui định tốt hơi khó”.

Theo ông Cung, việc đánh giá tác động dự thảo văn bản pháp luật (RIA) hiện được áp dụng một cách hình thức, thủ tục hơn là một công cụ để nâng cao chất lượng pháp luật. “Còn việc tổ chức thực hiện pháp luật thì theo hình phễu, luật thế này, nhưng nghị định, thông tư thế kia, và khi áp dụng thì phải tôn trọng văn bản điều hành, thông tư nhiều hơn”, ông Cung nói.

Trưởng ban Pháp chế VCCI Đậu Anh Tuấn cũng dẫn chứng khá nhiều ví dụ về các qui định “tồi” như quy định “tổ chức, cá nhân chỉ được đứng tên đăng ký 01 hàm lượng hoạt chất đối với mỗi dạng thành phần của thuốc bảo vệ thực vật” (Thông tư 21/2015/TT-BNNPTNT) làm ảnh hưởng đến kinh doanh của DN.

“Còn Thông tư số 47/2011/TT-BTNMT của Bộ TN-MT qui định tiêu chuẩn nước thải chăn nuôi phải đáp ứng tiêu chí chất thải loại A (mức tương đương nước uống bình thường). Qui định này còn cao hơn cả tiêu chuẩn của Nhật, Thái Lan và DN phải đầu tư hàng chục tỷ đồng để có được hệ thống xử lý nước thải này, khiến DN không thể thực hiện được”, ông Tuấn dẫn chứng. 

Bà Đinh Thị Mỹ Loan, Chủ tịch Hiệp hội Bán lẻ Việt Nam cho biết thêm, qui định giảm giá trong các chương trình khuyến mại tối đa chỉ đến 50% đang ảnh hưởng đến quyền tự định đoạt của DN, nhằm bán hết hàng DN có thể giảm giá nhiều hơn và không nên hạn chế…

Hạn chế tối đa nguy cơ nảy sinh tham nhũng, tiêu cực

Cuộc bình chọn “top ten regulations” sẽ là những gợi ý, kiến nghị của cộng đồng DN để hoàn thiện các tiêu chí đánh giá pháp luật, giúp thay đổi và cải thiện chất lượng các văn bản pháp luật về kinh doanh như giảm chi phí tuân thủ, hạn chế rào cản gia nhập thị trường, ít cơ hội cho tham nhũng, không phân biệt đối xử…

Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc nhấn mạnh, đây là cuộc bình chọn của cộng đồng doanh nghiệp (DN) đối với các quy định về kinh doanh được ban hành thời gian qua để cổ vũ, biểu dương những qui định, chính sách tác động tốt đến DN. Đồng thời cảnh báo để tiến tới loại bỏ những quy định, chính sách gây khó cho DN, cản trở bất hợp lý đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN, ảnh  hưởng xấu đến môi trường kinh doanh của Việt Nam.

10 tiêu chí để lựa chọn ra các qui định pháp luật tốt hoặc tồi là: tính cần thiết của qui định, tính hợp lý, tính thống nhất, tính khả thi, tính minh bạch, chi phí tuân thủ, quyền tự do kinh doanh, môi trường cạnh tranh, kiểm soát nguy cơ nhũng nhiễu và thời điểm ban hành/có hiệu lực. 

Nói rõ thêm, ông Tuấn cho biết, tiêu chí kiểm soát nguy cơ nhũng nhiễu xác định qui phạm được ban hành để hạn chế tối đa nguy cơ nảy sinh tham nhũng, tiêu cực trong quá trình thực thi, thể hiện việc phân định rõ ràng về thẩm quyền, xác định rõ quyền và nghĩa vụ cũng như trình tự, thủ tục, tiên liệu trước và lấp đầy các kẽ hở có thể bị người thực thi lợi dung để mưu lợi.

Chương trình bình chọn được hi vọng sẽ liên kết “tiếng nói” của các DN, hình thành được kênh để DN tham gia, giám sát chủ động, tự tin hơn vào quá trình hoạch định chính sách, xây dựng pháp luật, tạo ra “phanh” cho các chủ thể cân nhắc trước khi ban hành chính sách, pháp luật

Thảo Nguyên