Ông Vũ Văn Cường, Chủ tịch HĐTV Vinataba. Ảnh: Nghiêm Lan

Diễn biến còn phức tạp 

Theo ông Vũ Văn Cường, Chủ tịch Hội đồng Thành viên Tổng Cty Thuốc lá Việt Nam (Vinataba), Chủ tịch Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, buôn lậu thuốc lá mang lại siêu lợi nhuận, hiện trở thành vấn nạn quốc gia. Số lượng thuốc lá lậu đang gia tăng nhanh chóng với diễn biến ngày càng tinh vi phức tạp. Năm 2015, lượng thuốc lá lậu hơn 1 tỷ bao, ước chiếm khoảng 25% thị phần nội địa.

Điều tra của Oxford Economics 2014 thì, Việt Nam đã trở thành thị trường tiêu thụ thuốc lá lậu hàng đầu trong số 14 quốc gia và vùng lãnh thổ châu Á được khảo sát

Thuốc lá lậu xuất hiện tràn lan, được bán và tiêu dùng công khai tại các cửa hàng, trên phạm vi toàn quốc và gia tăng về số lượng và chủng loại. Trước đây thuốc lá lậu chủ yếu là HERO, JET, thời gian gần đây đã xuất hiện nhiều loại thuốc lá lậu giá rẻ, chất lượng kém như: League, Luxury, Cambo, Ram…

Theo kết quả nghiên cứu của Viện Kinh tế và Viện Khoa học Hình sự Bộ Công an, hàm lượng độc tố Coumarin trong thuốc lá Jet và Hero cao bất thường. Coumarin giúp tăng vị đậm và mùi thơm trong điếu thuốc, nhưng gây ngộ độc gan, phổi và hình thành những khối u gây ung thư.

Coumarin thuộc nhóm hóa chất nguy hiểm, nằm trong danh mục chất cấm sử dụng trong thực phẩm của Bộ Y tế Việt Nam. Cơ quan Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cũng đã cấm sử dụng Coumarin trong thực phẩm.

Ở Việt Nam, thuốc lá lậu Jet và Hero chiếm trên 80%.

Cần chế tài đủ mạnh

Vừa qua, Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam đã có văn bản đề nghị truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi vận chuyển, kinh doanh thuốc lá điếu nhập lậu có số lượng từ 500 bao trở lên thay vì mức 1.500 bao như hiện nay để tăng tính răn đe; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu, vận chuyển, tàng trữ, buôn bán thuốc lá nhập lậu (đặc biệt là việc tăng cường công tác kiểm tra bày, bán thuốc lá lậu tại các tủ, quầy, cửa hàng, nhà hàng, khách sạn…)

Tại Thông tư liên tịch số 36, Điều 7.2 quy định truy cứu trách nhiệm hình sự khi buôn bán, vận chuyển, tàng trữ sản phẩm thuốc lá nhập lậu với số lượng từ 1.500 bao trở lên. Do đó, các đối tượng buôn lậu đã chia nhỏ khối lượng và giao cho nhiều người khác nhau vận chuyển hoặc tàng trữ dưới mức 1.500 bao để tránh bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Phương thức tinh vi này của đối tượng buôn lậu đã gây nhiều khó khăn cho các cơ quan chức năng và không có cơ sở để xử lý các đối tượng buôn lậu.

Để phát huy hiệu quả các giải pháp chống buôn lậu thuốc lá, Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam đã kiến nghị Chính phủ, Bộ Tài chính xem xét giữ nguyên quy định cũ về cách tính thuế tiêu thụ đặc biệt, giúp giảm chênh lệch lợi nhuận giữa thuốc lá nhập lậu và thuốc lá sản xuất trong nước .

Để tăng cường công tác phòng, chống buôn lậu thuốc lá, Vinataba và Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam cũng tích cực phối hợp với các lực lượng chống buôn lậu, đặc biệt đã thực hiện Thông tư 19 của Bộ Tài chính về việc cung cấp kinh phí cho các lực lượng chống buôn lậu, thậm chí đề xuất nếu lực lượng chống buôn lậu tiêu hủy 1 bao thuốc sẽ được thưởng 3.500 đồng (trước đây 1.500 đồng)…

“Hiện nay, buôn lậu thuốc lá đã giảm 10% mục tiêu đặt ra là giảm 50%. Chúng tôi hy vọng với chế tài mạnh, các bộ, ngành địa phương triển khai đồng bộ, quyết liệt, thì công tác phòng, chống buôn lậu thuốc lá của chúng ta sẽ đạt mục tiêu đề ra”, ông Cường khẳng định.

Nghiêm Lan