Các banner quảng cáo dày đặc hiện lên trang chủ của một website phim lậu. Ảnh: Khánh Huy/HNM

Hoàn thiện thể chế về bản quyền

Chuyển đổi số đặt ra bài toán hóc búa về kiểm soát và bảo vệ tài sản trí tuệ. Nhận diện rõ thách thức này, cơ quan quản lý đã tập trung rà soát, hoàn thiện hệ thống thể chế, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho công tác thực thi pháp luật.

Theo Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế về quyền tác giả, quyền liên quan tiếp tục được tập trung triển khai. Điều này góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Điểm nhấn định hình hệ thống pháp luật là việc Chính phủ ban hành Nghị định số 134/2026 ngày 6/4/2026, kịp thời sửa đổi, bổ sung các biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan.

Khâu thủ tục hành chính cũng được chuẩn hóa bằng Thông tư số 08/2026/TT-BVHTTDL ngày 22/4/2026, quy định các mẫu văn bản trong hoạt động đăng ký.

Đồng thời, cơ quan quản lý đang khẩn trương hoàn thiện, trình ban hành quyết định công bố các thủ tục hành chính mới nhằm đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch.

Đáng chú ý, nút thắt kéo dài về định mức tiền bản quyền trong lĩnh vực điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, nghệ thuật biểu diễn, báo chí và xuất bản đã có bước tiến đáng kể. Đến nay, Cục Bản quyền tác giả đã hoàn tất báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến thành viên Chính phủ để trình Thủ tướng.

Khi rào cản chính sách được tháo gỡ, hệ thống vận hành trơn tru hơn. Minh chứng qua việc tiếp nhận 8.628 hồ sơ đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan trực tuyến và cấp 5.969 giấy chứng nhận đảm bảo đúng quy định.

Kỷ cương pháp luật cũng được duy trì thông qua công tác kiểm tra. Cơ quan chức năng đã lập đoàn kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan của Hiệp hội Quyền sao chép Việt Nam và ban hành Kết luận kiểm tra.

Cục Bản quyền tác giả đã ký kết Chương trình phối hợp hành động với Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 - Bộ Công an) về tăng cường thực thi pháp luật đối với quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số giai đoạn 2026 - 2029.

Bên cạnh đó, Cục đã tiếp nhận, giải quyết và trả lời 56 vụ việc liên quan đến quyền tác giả, quyền liên quan, bảo đảm đúng quy định pháp luật, trình tự, thủ tục hành chính.

Hiện thực hóa kịch bản tăng trưởng đột phá

Bảo vệ bản quyền là nền tảng, song mục tiêu cốt lõi là biến tài sản trí tuệ thành nguồn lực kinh tế.

Hướng tới mục tiêu này, Cục Bản quyền tác giả cho biết, đang khẩn trương hoàn thiện dự thảo Báo cáo chuyên đề, đề xuất các giải pháp vĩ mô nhằm kích hoạt mức tăng trưởng “hai con số” đối với các ngành công nghiệp văn hóa.

Làm cơ sở cho định hướng chiến lược, Cục đã tham mưu trình lãnh đạo Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 1130 về kế hoạch triển khai chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Việc ban hành kế hoạch là cơ sở quan trọng để tổ chức triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp phát triển trong giai đoạn tới.

Nhằm kiến tạo sức mạnh mềm, Đề án Thương hiệu quốc gia các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam cũng đang được lấy ý kiến rộng rãi từ giới chuyên gia, nhà quản lý.

Đi kèm với đó là chiến dịch định hướng nhận thức thông qua kế hoạch truyền thông chuyên biệt, gắn trách nhiệm phát triển kinh tế sáng tạo cho từng bộ ngành, địa phương.

Siết chặt kỷ cương bản quyền số không chỉ là lấp đầy khoảng trống pháp lý, mà là “mảnh ghép” quyết định để hoàn thiện hệ sinh thái sáng tạo minh bạch. Khi hành lang thể chế được khơi thông, tài sản trí tuệ được bảo vệ, công nghiệp văn hóa Việt Nam sẽ có bệ phóng vững chắc để bứt tốc.