Sau 24 giờ phát hành trực tuyến, phim Bố già của Trấn Thành bị 10 website chiếu lậu. Ảnh minh hoạ. Nguồn: bvhttdl.gov.vn

Trước sự manh động của các đối tượng trục lợi, Chính phủ và các cơ quan quản lý đã vào cuộc nhằm ngăn chặn, xử lý vi phạm bản quyền với quan điểm “không có vùng cấm”.

Công điện 38 - “mệnh lệnh thép” xử lý vi phạm bản quyền

Chưa bao giờ cuộc chiến bảo vệ tài sản trí tuệ lại diễn ra cam go và phức tạp trên không gian mạng như hiện nay. Từ góc độ quản lý Nhà nước, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhìn nhận, vi phạm bản quyền không chỉ là hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đơn thuần, mà còn tác động trực tiếp, đe dọa sự phát triển của các ngành công nghiệp văn hóa cũng như toàn bộ nền kinh tế sáng tạo tại Việt Nam.

Khi tình trạng sao chép, phát tán trái phép nội dung diễn ra tràn lan trên các nền tảng trực tuyến, người sáng tạo, doanh nghiệp sản xuất nội dung và các nhà đầu tư sẽ bị thất thu nghiêm trọng, từ đó làm suy giảm trực tiếp động lực sáng tạo và hạn chế khả năng tái đầu tư cho các sản phẩm mới.

Các chuyên gia kinh tế nhận định, một thị trường mà nội dung bị sử dụng miễn phí hoặc bị khai thác trái phép trên diện rộng sẽ bóp nghẹt cơ hội hình thành hệ sinh thái sáng tạo chuyên nghiệp, nơi những người làm nghệ thuật và doanh nghiệp chân chính có thể sống bằng chính tài sản trí tuệ của mình.

Trước diễn biến phức tạp của tội phạm trên không gian mạng, Công điện số 38 của Thủ tướng Chính phủ ra đời như một “mệnh lệnh thép” nhằm chấn chỉnh và xử lý triệt để tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.

Những con số “biết nói” cho thấy quy mô và mức độ liều lĩnh của các tổ chức tội phạm mạng. Nguồn: cov.gov.vn

Tại công điện, Thủ tướng yêu cầu Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch vào cuộc kiểm tra việc chấp hành quy định về bản quyền chương trình máy tính tại các doanh nghiệp và bản quyền phim, âm nhạc, chương trình truyền hình, trò chơi điện tử trên môi trường mạng.

Bộ phải tập trung xử lý ngay hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định các vụ việc vi phạm nghiêm trọng, bảo đảm số vụ việc được xử lý tăng tối thiểu 20% so với tháng 5/2025.

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã khẩn trương ban hành Kế hoạch số 2545 nhằm cụ thể hóa các mục tiêu và nhiệm vụ trọng tâm.

Bộ cũng đã tổ chức thành lập các đoàn kiểm tra việc chấp hành pháp luật tại các lĩnh vực trọng điểm có nguy cơ vi phạm cao trên môi trường số, tập trung vào bản quyền chương trình máy tính tại các doanh nghiệp, bản quyền điện ảnh, âm nhạc, chương trình truyền hình và trò chơi điện tử.

Để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả, bộ yêu cầu các đơn vị phải tổng hợp, xây dựng nội dung báo cáo kết quả triển khai thực hiện hằng tuần, trình lãnh đạo bộ trước 14h ngày thứ Sáu và chốt báo cáo tổng hợp kết quả trước ngày 30/5/2026.

Những con số “biết nói” và “cái bắt tay lịch sử”

Qua thực tế triển khai, những biện pháp này đã bước đầu phát huy sức mạnh. Chỉ trong tuần đầu tiên triển khai Công điện số 38, các đơn vị chức năng của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đã trực tiếp ngăn chặn hơn 50 trang web vi phạm, hàng trăm trang web vi phạm khác phải tự động đóng cửa.

Những con số thống kê mới nhất về xử lý vi phạm quyền sở hữu trí tuệ gửi về Bộ Khoa học và Công nghệ đã cho thấy những kết quả đáng ghi nhận. Chỉ trong 10 ngày (từ ngày 7/5 đến 19h00 ngày 17/5), đã có tới 310 vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bị phát hiện.

Sự quyết liệt của cơ quan chức năng được thể hiện qua việc xử lý hành chính 215 vụ việc, liên quan đến 200 cá nhân và tổ chức vi phạm. Đáng chú ý, “mặt trận” không gian mạng ghi nhận 522 trang web bị chặn đứng, trong đó bao gồm 144 trang phim lậu, 148 trang truyện và 260 trang truyền hình.

Không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính với tổng số tiền lên tới gần 3,3 tỷ đồng, cơ quan điều tra đã phát hiện 18 vụ việc nghiêm trọng có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự.

Cục Bản quyền tác giả và A05, Bộ Công an ký kết Chương trình Phối hợp công tác giai đoạn 2026-2029. Ảnh: cov.gov.vn

Cơ quan chức năng đã quyết định khởi tố 9 vụ án với 12 bị can về các tội danh xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và quyền tác giả, đồng thời thu giữ lượng hàng hóa vi phạm có trị giá lên tới hơn 28 tỷ đồng.

Những con số “biết nói” trên cho thấy quy mô và mức độ liều lĩnh của các tổ chức tội phạm mạng đang ngày đêm trục lợi từ mồ hôi, công sức của những người làm công tác sáng tạo.

Lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định, quan điểm xuyên suốt là xử lý nghiêm minh, tuyệt đối “không có vùng cấm” đối với bất kỳ hành vi xâm phạm nào.

Để giải quyết tận gốc vấn đề, đặc biệt là với những website đặt máy chủ ở nước ngoài, một “cái bắt tay lịch sử” đã diễn ra giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Bộ Công an.

Hai cơ quan đầu não là Cục Bản quyền tác giả và Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an) đã ký kết Chương trình Phối hợp công tác giai đoạn 2026-2029.

Sự phối hợp này không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra, xử lý các hành vi xâm phạm nghiêm trọng mà còn mở rộng ra việc thiết lập cơ chế hợp tác với các nền tảng xuyên biên giới, nhằm chặn đứng nguồn thu quảng cáo của các website vi phạm, qua đó cắt đứt dòng tiền nuôi dưỡng các tổ chức tội phạm này.

Cuộc chiến bảo vệ bản quyền số đang thực sự chuyển sang một giai đoạn mới, nơi pháp luật và sức mạnh liên ngành được kết hợp chặt chẽ để trả lại sự trong sạch cho môi trường sáng tạo.

Bài 2 - Giữa “ma trận” sách lậu, xuất bản số tìm “vũ khí” sinh tồn