Ông Phạm Thanh Tùng, Cục Bản quyền tác giả thông tin tại họp báo. Ảnh: HH

Ngày 15/7, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch tổ chức họp báo thường kỳ quý II/2026. Tại họp báo, các cơ quan báo chí quan tâm đến nhiều vấn đề “nóng”, trong đó vấn đề thu tiền bản quyền âm nhạc tại các cơ sở kinh doanh, đặc biệt là nhà hàng và quán cà phê nhận được sự quan tâm lớn.

Thu phí bản quyền âm nhạc: Không phải quy định mới

Ông Phạm Thanh Tùng, Phó Trưởng Phòng Quản lý và Hợp tác quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan thuộc Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) cho biết, nghĩa vụ đóng phí của các đơn vị kinh doanh khi sử dụng bản quyền âm nhạc không phải là quy định mới.

Việc khai thác kinh doanh các tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình trong lĩnh vực âm nhạc tại nhà hàng, quán cà phê đã được quy định tại Điều 26 và 33 của Luật Sở hữu trí tuệ. Các quy định này có từ năm 2005.

Theo quy định, tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng có nghĩa vụ thanh toán tiền bản quyền cho tác giả, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình và người biểu diễn.

Trong quá trình thực hiện từ năm 2005, theo ông Tùng, vướng mắc chủ yếu liên quan đến việc thỏa thuận mức tiền bản quyền. Nội dung này đã được giải quyết tại Nghị định số 17/2023/NĐ-CP.

Tại nghị định này, Chính phủ đã ban hành Phụ lục số 2 quy định rõ biểu mức tiền bản quyền mà tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng phải trả cho chủ sở hữu. Trong trường hợp không thỏa thuận được, đây sẽ là căn cứ để các bên thực hiện thanh toán.

Đối với những tổ chức, công ty được ủy quyền thu phí nhưng không phải là tổ chức quản lý tập thể, ông Tùng cho biết, về nguyên tắc quản lý Nghị định số 134 cũng quy định rõ nghĩa vụ đối với các tổ chức không phải là tổ chức quản lý tập thể nhưng được chủ sở hữu quyền ủy quyền đi thu tiền bản quyền.

Họ phải thực hiện các nghĩa vụ tương ứng, phải công khai danh mục được ủy quyền trên trang thông tin điện tử của mình.

Ngược lại, tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng cũng có nghĩa vụ tìm hiểu pháp luật, đối soát và thông báo cho các đơn vị thu phí về danh mục và thời lượng sử dụng để làm cơ sở đàm phán mức tiền bản quyền.

Giải quyết bất cập "loạn" thu phí

Trước thông tin báo chí phản ánh về việc có trường hợp một địa điểm kinh doanh có thể phải tiếp nhiều tổ chức cùng đến thu tiền bản quyền, ông Tùng cho biết, pháp luật hiện hành đã có hướng xử lý và khuyến khích các tổ chức thống nhất ủy quyền cho một đơn vị đại diện.

Về việc nhiều tổ chức cùng đến một địa điểm để thu tiền bản quyền, pháp luật hiện hành đã có hướng xử lý. Cụ thể, Nghị định số 134 khuyến khích các tổ chức quản lý tập thể thỏa thuận ủy quyền cho một tổ chức duy nhất đại diện làm việc và thu tiền.

Tuy nhiên, do đây là vấn đề dân sự, cơ quan Nhà nước không thể bắt buộc các tổ chức phải ủy quyền cho một bên.

Để tạo thuận lợi, các tổ chức đi thu cần công khai, minh bạch danh sách tác phẩm và chủ sở hữu ủy quyền khi làm việc trực tiếp với bên khai thác, sử dụng.

Ngoài ra, Nghị định 341/2025 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan cũng quy định chế tài xử lý rất cụ thể.

Theo đó, tổ chức quản lý tập thể hay tổ chức được ủy quyền đi thu nếu không công khai, minh bạch hoặc thu ngoài phạm vi ủy quyền đều sẽ bị xử lý nghiêm.

Liên quan đến đề xuất tạo tài khoản định danh cho người sử dụng để dễ dàng rà soát, ông Tùng cho rằng: Về các nghiệp vụ cụ thể như cấp tài khoản định danh cho người sử dụng, đây thuộc về quan hệ dân sự.

Các tổ chức quản lý tập thể hoặc tổ chức đi thu cần chủ động nghiên cứu, nhằm tạo thuận lợi cho đơn vị khai thác trong việc rà soát và thanh toán tiền bản quyền.

Tại họp báo, trả lời câu hỏi của báo chí về vai trò thúc đẩy của cơ quan quản lý Nhà nước nhằm đưa các tổ chức thu tiền bản quyền tác giả “đến gần nhau hơn”, ông Tùng cho biết, hàng năm, Cục Bản quyền tác giả đều tổ chức họp với các tổ chức quản lý tập thể và đã nhiều lần đề nghị các đơn vị này làm việc với nhau, thống nhất ủy quyền cho một tổ chức đứng ra thu phí. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi sự đồng bộ về cơ sở dữ liệu.

Hiện tại, chúng tôi đang xúc tiến để Trung tâm Bản quyền tác giả âm nhạc làm đầu mối thỏa thuận với Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam và Hiệp hội Bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc để lập một cơ sở dữ liệu chung.

“Mục tiêu trong thời gian tới, có thể cử một đại diện duy nhất thay mặt các tổ chức đi thu tiền sử dụng trong các hoạt động kinh doanh âm nhạc", ông Tùng cho hay.