Hội nghị Tập huấn kiểm tra chuyên ngành năm 2026, góp phần nâng cao năng lực kiểm tra, nhận diện và xử lý nguy cơ sai phạm từ cơ sở. Ảnh: Bùi Bình

Phòng ngừa từ những khâu đầu tiên

Với một tỉnh miền núi, địa bàn rộng, nhiều xã vùng sâu, vùng xa, nguồn nhân lực làm công tác phòng, chống tham nhũng còn mỏng, việc nhận diện và kiểm soát nguy cơ sai phạm từ sớm càng có ý nghĩa. Lai Châu xác định công khai, minh bạch, cải cách hành chính, chuyển đổi số, kiểm soát tài sản, thu nhập, quy tắc ứng xử và trách nhiệm người đứng đầu là những khâu quan trọng để hạn chế “khoảng trống” trong quản lý.

Công tác kê khai, công khai tài sản, thu nhập được thực hiện đối với 4.332 người thuộc diện kê khai; 100% bản kê khai được công khai theo quy định. Tỉnh cũng tiến hành xác minh tài sản, thu nhập đối với 113 người; những hạn chế chủ yếu được ghi nhận là sai mẫu, thiếu thông tin hoặc chưa chính xác về số liệu kê khai.

Điểm đáng chú ý là các yêu cầu về công khai, minh bạch đang gắn với chuyển đổi số. Lai Châu đã có 41 cơ sở dữ liệu của các sở, ban, ngành và địa phương dùng chung. Hệ thống quản lý văn bản được kết nối liên thông tới 100% các cấp chính quyền; tỷ lệ văn bản điện tử trao đổi trong toàn tỉnh đạt 100%.

Phó Chánh Thanh tra tỉnh Vũ Văn Quý cho biết: “Phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực phải bắt đầu từ việc nhận diện những vị trí, lĩnh vực có nguy cơ phát sinh sai phạm để kiểm soát ngay từ đầu. Khi quy trình được công khai, dữ liệu được kết nối và trách nhiệm của từng cá nhân, nhất là người đứng đầu, được xác định rõ thì dư địa cho tiêu cực sẽ từng bước thu hẹp.”

Nhiều tầng kiểm soát, một mục tiêu

Phòng ngừa không có nghĩa là giảm vai trò của thanh tra. Ngược lại, thanh tra được đặt trong một chuỗi kiểm soát nhằm phát hiện sớm những lỗ hổng trong quản lý và kịp thời chấn chỉnh.

Trong kỳ báo cáo, toàn tỉnh triển khai 221 cuộc thanh tra, phát hiện sai phạm kinh tế tổng số tiền 31.308,43 triệu đồng. Qua thanh tra, các cơ quan chức năng kiến nghị xử lý, chấn chỉnh nhiều vi phạm; kiến nghị chuyển 1 vụ việc có dấu hiệu vi phạm sang cơ quan điều tra và làm rõ trách nhiệm đối với 137 tập thể, 531 cá nhân.

Cùng với đó, 20 cuộc thanh tra trách nhiệm về phòng, chống tham nhũng được phê duyệt sau điều chỉnh, bổ sung; 19 cuộc đã được triển khai. Qua kiểm tra, kiến nghị xử lý hành chính đối với 2 tập thể, 34 cá nhân và thu hồi hơn 589 triệu đồng cho ngân sách Nhà nước.

Ở khâu điều tra, truy tố, xét xử, công tác xử lý các vụ án tham nhũng, tiêu cực tiếp tục được thực hiện nghiêm túc. Tổng số tiền, tài sản phải thu hồi trong các vụ án được xác định hơn 15,49 tỷ đồng; đã thu hồi hơn 13,55 tỷ đồng, đạt 87%, còn phải thu hồi 1,939 tỷ đồng.

Như vậy, từ kê khai tài sản, công khai thông tin, kiểm tra trách nhiệm đến thanh tra, điều tra và thu hồi tài sản, Lai Châu đang hình thành nhiều tầng kiểm soát. Mỗi tầng có một chức năng khác nhau, nhưng cùng hướng tới mục tiêu không để sai phạm kéo dài hoặc phát triển thành những vụ việc lớn.

Đặc biệt, việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và sắp xếp lại đơn vị hành chính đang đặt ra yêu cầu mới về kiểm soát quyền lực. Khi phạm vi quản lý và thẩm quyền của nhiều cơ quan thay đổi, phân cấp, phân quyền càng phải đi cùng trách nhiệm giải trình, kiểm tra và giám sát.

Dù đạt nhiều kết quả, báo cáo của tỉnh cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm cần tiếp tục khắc phục: tuyên truyền về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực chưa đồng đều; việc nhận diện, kiểm soát xung đột lợi ích chưa thường xuyên; công tác tự phát hiện tham nhũng, tiêu cực còn hạn chế; việc theo dõi, đôn đốc khắc phục sau thanh tra có lúc chưa kịp thời.

Để khắc phục những tồn tại, hạn chế, tỉnh Lai Châu đặt mục tiêu hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, gắn phân cấp, phân quyền với trách nhiệm giải trình. Cùng với đó là hoàn thiện quản trị số, dữ liệu số, tăng cường kết nối cơ sở dữ liệu phục vụ kiểm soát tài sản, thu nhập và từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu để phát hiện, cảnh báo sớm nguy cơ tham nhũng, tiêu cực.