Thanh tra tỉnh Ninh Bình tổ chức công bố quyết đinh thanh tra chuyên đề cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp trên địa bàn. Ảnh: TH

Thực hiện Kế hoạch 1319/KH-TTCP của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra tỉnh Ninh Bình tổ chức cuộc thanh tra chuyên đề cơ sở nhà, đất dôi dư trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, thời kỳ thanh tra từ ngày 1/3/2025 đến ngày 30/4/2026.

Kết luận thanh tra ghi nhận, sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, việc quản lý, xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm khai thác hiệu quả nguồn lực tài sản công. Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Ninh Bình đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo triển khai các quy định về quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất; phần lớn cơ sở nhà, đất được quản lý, sử dụng đúng quy định. Tuy nhiên, quá trình rà soát, sắp xếp và xử lý tài sản dôi dư vẫn còn những tồn tại, hạn chế cần tiếp tục khắc phục.

Hơn 90% cơ sở dôi dư chưa hoàn thành xử lý

Kết quả thanh tra cho thấy, đến ngày 30/4/2026, toàn tỉnh đang quản lý, theo dõi 7.520 cơ sở nhà, đất; trong đó có 6.758 cơ sở đang quản lý, sử dụng và có 762 cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc diện phải xây dựng phương án xử lý theo quy định.

Đáng chú ý, trong tổng số 762 cơ sở nhà, đất dôi dư, có tới 699 cơ sở chưa có phương án xử lý, chiếm khoảng 91,7%; 41 cơ sở đã có phương án nhưng chưa hoàn thành xử lý, chiếm khoảng 5,4%; 22 cơ sở đã hoàn thành xử lý, tương đương khoảng 2,9%.

Trong 699 cơ sở chưa có phương án xử lý, Thanh tra tỉnh xác định có 29 cơ sở chưa lập phương án xử lý; 328 cơ sở đã lập phương án nhưng chưa được phê duyệt; 335 cơ sở đã trình phương án nhưng chưa phê duyệt; 7 cơ sở chưa xác định được phương án xử lý do còn vướng quy hoạch.

Qua kiểm tra hiện trạng sử dụng, Thanh tra tỉnh ghi nhận 613 cơ sở đang bỏ trống; ngoài ra còn có 11 cơ sở cho mượn, 10 cơ sở sử dụng không đúng mục đích, 9 cơ sở bị lấn chiếm, 6 cơ sở cho thuê, 1 cơ sở đang có tranh chấp và 112 cơ sở khác (gồm các trường hợp chưa thuộc các nhóm cho thuê, cho mượn, sử dụng không đúng mục đích, lấn chiếm, tranh chấp hoạc bỏ trống).

Theo kết luận thanh tra, quỹ nhà, đất dôi dư có tổng diện tích 1.336.409,82m² đất và 363.836,78m² nhà, công trình. Riêng đối với 613 cơ sở đang bỏ trống, Thanh tra tỉnh ước tính quy mô nguồn lực đất đai có khả năng khơi thông khoảng 4.312 tỷ đồng nếu tính theo giá đất thương mại, dịch vụ và có thể lên tới khoảng 10.720 tỷ đồng nếu tính theo giá đất ở.

Theo Thanh tra Ninh Bình, trong số 613 cơ sở bỏ trống có 252 cơ sở phát sinh dôi dư trước ngày 1/3/2025, thời gian bỏ trống từ 1 năm đến trên 25 năm, phản ánh công tác quản lý, rà soát và tham mưu phương án xử lý hoặc báo cáo vướng mắc lên cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định của một số cơ quan, đơn vị chưa kịp thời; 225 cơ sở chưa xác định được thời điểm phát sinh dôi dư phản ánh công tác quản lý hồ sơ qua các thời kỳ thiếu liên tục, chưa chặt chẽ.

Buổi làm việc của đoàn thanh tra chuyên đề cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tại cơ sở. Ảnh: TH

Từ thực trạng đến yêu cầu siết chặt quản lý tài sản công

Thanh tra tỉnh Ninh Bình nhìn nhận việc chậm xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, số lượng cơ sở nhà, đất dôi dư tăng nhanh, thời gian triển khai gấp; trong khi hồ sơ pháp lý về nhà đất chưa đầy đủ; nhiều cơ sở còn vướng quy hoạch, nguồn gốc sử dụng đất… ảnh hưởng đến quá trình xây dựng và phê duyệt phương án xử lý.

Bên cạnh đó, Thanh tra tỉnh còn ghi nhận một số đơn vị chưa chủ động trong việc kiểm kê, rà soát, theo dõi biến động tài sản; chậm đề xuất phương án xử lý hoặc phương án quản lý; một số cơ sở còn để xảy ra tình trạng cho mượn, sử dụng không đúng mục đích hoặc bị lấn chiếm, cho thấy công tác quản lý tài sản công tại một số cơ quan, đơn vị cần tiếp tục được chấn chỉnh.

Kết luận thanh tra đồng thời đánh giá việc thực hiện Kết luận thanh tra số 54/KL-TTCP ngày 12/2/2026 của Thanh tra Chính phủ về phòng, chống lãng phí trong quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất. Đến thời điểm thanh tra, 32/42 cơ quan, đơn vị đã hoàn thành việc thực hiện kết luận; 17 tổ chức và 107 cá nhân đã tổ chức kiểm điểm trách nhiệm. Tuy nhiên, vẫn còn 3 đơn vị đang tiếp tục rà soát, hoàn thiện việc thực hiện và 7 đơn vị chưa thực hiện các nội dung theo yêu cầu.

Qua thanh tra cho thấy, những tồn tại, hạn chế được phát hiện phần lớn đều có khả năng khắc phục nếu các cơ quan, đơn vị tập trung hoàn thiện hồ sơ pháp lý, đẩy nhanh tiến độ lập, phê duyệt và tổ chức thực hiện phương án xử lý; đồng thời thực hiện đầy đủ các cơ chế, chính sách mới của Trung ương, nhất là Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP của Chính phủ. Vì vậy, các kiến nghị cần được triển khai đồng bộ, gắn với trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và người đứng đầu nhằm sớm khơi thông nguồn lực đất đai, nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản công trên địa bàn tỉnh.

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra tỉnh Ninh Bình kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, địa phương và đơn vị liên quan tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân để xảy ra tồn tại, hạn chế; tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ pháp lý; đẩy nhanh việc lập, thẩm định và tổ chức thực hiện các phương án xử lý đối với cơ sở nhà, đất dôi dư; xử lý các trường hợp sử dụng chưa đúng quy định, tranh chấp, lấn chiếm; đồng thời thực hiện đầy đủ các nội dung còn lại theo Kết luận thanh tra số 54/KL-TTCP của Thanh tra Chính phủ.