Cống ngăn triều Bến Nghé thuộc dự án ngăn triều, chống ngập với tổng vốn 10.000 tỷ đồng. Ảnh: Thu Huyền

Thời gian gần đây, những cơn mưa lớn đầu mùa tiếp tục khiến nhiều tuyến đường tại TPHCM bị ngập nặng. Đầu tháng 5/2026, một trận mưa lớn khiến TPHCM xuất hiện 11 điểm ngập, tập trung nhiều ở khu vực TP Thủ Đức (cũ). Người dân phải bì bõm dắt xe giữa dòng nước đen ngòm. Các cửa hàng, nhà dân thì phải dùng bao cát chắn trước cửa, ngăn nước tràn vào nhà.

Chị Trần Thị Hường, bán cửa hàng tạp hóa ở đường Kha Vạn Cân (gần chợ Thủ Đức) cho biết, năm nay mưa lớn xuất hiện sớm hơn và tình trạng ngập cũng nặng hơn. Chị Hường hy vọng các ngành chức năng của TP sớm có giải pháp kéo giảm tình trạng ngập để việc đi lại và buôn bán, sinh hoạt của người dân không bị trở ngại.

Trên địa bàn TPHCM, nhiều dự án ngăn triều, chống ngập quy mô và số vốn đầu tư lớn đang được triển khai. TP đang quyết tâm cải thiện tình trạng ngập một cách thiết thực và có hiệu quả. Trong đó, có việc tái khởi động dự án ngăn triều có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1) với tổng vốn 10.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, tình trạng ngập vẫn tái diễn mỗi khi xuất hiện mưa lớn kéo dài hoặc triều cường dâng cao. Điều này cho thấy áp lực hạ tầng đô thị của TPHCM đang ngày càng vượt quá khả năng đáp ứng của hệ thống thoát nước hiện có.

Tốc độ đô thị hóa quá nhanh là nguyên chủ yếu khiến TPHCM khó giải quyết dứt điểm tình trạng ngập. Trong nhiều năm qua, TP liên tục mở rộng không gian đô thị, dân số cơ học tăng mạnh, kéo theo sự phát triển dày đặc của nhà ở, khu dân cư và các công trình thương mại.

Cùng với việc mở rộng không gian đô thị, nhiều ao hồ, kênh rạch tự nhiên vốn đóng vai trò điều tiết nước mưa đã bị san lấp hoặc thu hẹp. Điều này dẫn đến tình trạng quá tải của hệ thống thoát nước, gây tình trạng ngập.

TPHCM đẩy mạnh tuyên truyền vận động di dời nhà trên và ven sông, kênh, rạch để trả lại dòng chảy tự nhiên, chống ngập lụt. Ảnh: Thu Huyền

Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu đang tạo thêm áp lực cho TP trong công tác ứng phó, trong đó có việc chống ngập. Ngoài ra, ý thức của một bộ phận người dân cũng đang làm tình trạng ngập thêm nghiêm trọng. Việc xả rác xuống cống, kênh, rạch hay xây dựng công trình lấn chiếm khiến dòng chảy bị tắc nghẽn, giảm khả năng thoát nước.

Đối với tình trạng ngập ở khu vực TP Thủ Đức (cũ), tại buổi họp báo thông tin các vấn đề kinh tế - xã hội trên địa bàn TPHCM, ông Trịnh Quốc Dũng, Phó Trưởng Phòng Hạ tầng kỹ thuật - Sở Xây dựng TP cho biết, sự kết hợp giữa biến đổi khí hậu, lượng mưa lớn, thủy triều và đô thị hóa đã dẫn đến tình trạng ngập nước thường xuyên tại khu vực TP Thủ Đức (cũ), đặc biệt là trong các đợt mưa lớn ngày càng gia tăng do tác động của biến đổi khí hậu.

Ngoài ra, còn một số nguyên nhân như: Địa hình thấp và lòng chảo gây ngập cục bộ khi mưa lớn; nhiều khu vực chưa có cống thoát nước hoặc chưa kết nối đầy đủ với mạng lưới thoát nước chung.

Theo ông Trịnh Quốc Dũng, hiện nay, một số dự án đang được triển khai nhằm giảm tình trạng ngập nước tại khu vực này. Trong đó, có thể kể đến dự án cải tạo hệ thống thoát nước khu vực chợ Thủ Đức; dự án cải tạo hệ thống thoát nước đường Thảo Điền - Quốc Hương - Xuân Thủy - Nguyễn Văn Hưởng.

Cùng với đó, nhiều dự án đang được đề xuất để triển khai tiếp theo nhằm giải quyết triệt để tình trạng ngập nước khu vực TP Thủ Đức (cũ) như xây dựng hệ thống thoát nước suối Linh Tây hay cải tạo rạch Thủ Đức (từ cầu Ngang đến sông Sài Gòn).