(Thanh tra)- Đại tá Mai Quý Trung, nguyên Trưởng phòng Bảo vệ chính trị, Công an TP Đà Nẵng, cho biết, vừa tìm thấy mộ liệt sĩ Nguyễn Thị Én (sinh năm 1952, quê ở Cẩm Thanh, Hội An), là cán bộ Tỉnh đoàn, hy sinh vào tháng 1/1970 tại khu vực chân núi Hòn Thẻ, Khu căn cứ Hòn Tàu, xã Duy Sơn, Duy Xuyên, Quảng Nam.
Cùng Đại tá Trung lên khu căn cứ địa cách mạng Đặc khu ủy Quảng Đà - Hòn Tàu, ký ức năm xưa như trở về: “Tôi tham gia hoạt động cơ sở nội thành thuộc đơn vị Ban Dân vận Mặt trận TP - Đặc khu ủy Quảng Đà từ Tết Mậu Thân 1968. Cuối năm 1969, tại Hội An, tôi cùng đồng chí Hồ Trọng Quý phát hiện cơ sở cách mạng có dấu hiệu bị lộ, nếu tiếp tục hoạt động sẽ rất nguy hiểm cho bản thân và đơn vị, nên bàn nhau phải nhanh chóng thoát ly về căn cứ. Tại hang đá, căn cứ Hòn Tàu, gặp chúng tôi, Thủ trưởng Tuyết Mai nói: “Các cháu về đến đây là tốt rồi, có dấu hiệu bị lộ, nếu tiếp tục hoạt động sẽ nguy hiểm cho bản thân và hệ lụy các cơ sở khác tại Đà Nẵng và Hội An…”.
Ngày 11 tháng Chạp Âm lịch năm 1969, Thủ trưởng đơn vị lại giao nhiệm vụ quan trọng cho tôi vào lại Đà Nẵng, đi và về trong ngày. Anh Kiều Văn Tám và Hồ Trọng Quý cùng tôi xuống thôn 5, Phú Thạnh và đưa tôi ra trạm Phước Mỹ. Ngày 12 tháng Chạp, sau khi hoàn thành nhiệm vụ, tôi quay về lại trạm Phước Mỹ, trú tại nhà cơ sở là trạm giao liên, đến tối anh Tám và anh Quý đón tôi lên lại căn cứ Hòn Tàu.
Lên đến thôn 2, Xuyên Trà (nay là xã Duy Trung, Duy Xuyên) khoảng 8 giờ tối, chúng tôi chờ có người từ trên núi xuống nắm tình hình, nhưng không có ai nên nghi ngờ có địch phục kích đâu đó. Ngay lúc này, có nhóm cán bộ khác là anh Bảy, chị Én - thuộc Đặc khu đoàn Quảng Đà và chị Thành - cán bộ cơ quan phụ nữ cũng chờ đi lên núi. Tới gần 22 giờ đêm, các anh chị bàn bạc quyết định lợi dụng ánh trăng lờ mờ để vượt núi lên căn cứ.
Từ thôn 2, Xuyên Trà chúng tôi đi trong im lặng, căng thẳng suốt 4 giờ đồng hồ, tới 2 giờ sáng ngày 13 tháng Chạp mới đến khu vực chân núi. Còn vài ba trăm mét nữa là đến đường lên “Ranh Hòa Bình” - (khu vực an toàn), mọi người quyết định dừng chân nghỉ ngơi tại một ngọn đồi thấp. Các anh chị cho rằng đến nơi đây là an toàn rồi, vì từ trước đến nay, bọn địch chưa bao giờ dám phục kích khu vực này.
Khoảng 3 giờ sáng, cả đoàn lại tiếp tục đi lên, lội ngang qua con suối chảy về hướng Trà Kiệu, băng qua một đám đất hoang giáp đường mòn từ Xuyên Hiệp để vượt đèo Đá Mài… đến ngã ba đường Ranh Hòa Bình dưới chân núi Hòn Thẻ.
Vừa vượt qua ngã ba khoảng vài chục mét, bỗng một loạt đạn bắn từ phía sau, chéo vào phía trái đoàn 6 người… rồi tiếng la hét của bọn Mỹ bắn xối xả về phía chúng tôi. Mọi người nằm rạp xuống bò lên, tiếng chị Thành la lên: “Anh Tám ơi em bị thương rồi…”. Anh Tám động viên chị Thành cố vượt qua làn đạn địch, lên trên mới băng bó được.
Mọi người chia làm 2 hướng vượt chừng vài trăm mét nữa gặp lại nhau, nhưng thiếu chị Én. Các anh chị bảo, chị Én lanh lợi, thông thạo địa hình, nên có thể đã chạy về hướng Xuyên Hiệp (Duy Sơn).
Khoảng 10 ngày sau, chúng tôi quay xuống điểm bị địch phục kích, có ai đó đã đắp một nấm mộ ngay trên lối đi đó... Thời gian sau, nghe người dân khu vực kể, sau đợt Mỹ phục kích rút đi, bà con phát hiện ngay trên đường mòn có một xác phụ nữ bị địch bắn, băm nát, có ai đó đã lấy áo mưa ny lon phủ lên rồi đắp đất đá thành một nấm mộ… Mọi người đều biết chắc đó chính là nấm mộ của chị Én...".
Từ tháng 2/2019 đến nay, ông Trung luôn tìm về khu vực bị Mỹ phục kích năm xưa, vì đang viết hồi ký về những năm tháng không thể nào quên của cuộc đời mình.
Đến đoạn, lần đầu tiên sau 12 ngày thoát ly lên căn cứ Hòn Tàu, bị Mỹ phục kích, ông nhớ lại trong lần này chị Én hy sinh, chị Thành bị thương…
Lâu nay, ông Trung đinh ninh hài cốt chị Én đã được quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ Hội An nên hỏi anh Phan Xuân Báng - nguyên Trưởng Công an TP Hội An thì được biết: Liệt sĩ Nguyễn Thị Én có cha đi tập kết ở miền Bắc, mẹ là liệt sỹ Huỳnh Thị Muỗng, cán bộ thị xã Hội An, hy sinh năm 1969, đã quy tập vào Nghĩa trang Liệt sĩ Hội An; năm 2015, được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Riêng hài cốt chị Én vẫn chưa được quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ Hội An.
Ông Mai Quý Trung và Phạm Tấn Ba bên ngôi mộ Liệt sỹ Nguyễn Thị Én vừa tìm thấy
Xót thương người đồng đội của mình còn nằm quạnh hiu nơi rừng vắng, ông Trung cùng anh Báng lên Duy Sơn để tìm xác định, may ra có thể tìm thấy mộ liệt sĩ Nguyễn Thị Én.
Sau 5 đợt tìm kiếm có sự tham gia của các đồng chí trong Ban Liên lạc Cơ quan Đặc khu đoàn Quảng Đà, được đồng chí Phạm Tấn Ba - nguyên cán bộ an ninh Quảng Đà (quê Duy Sơn) và ông Nguyễn Đăng Châu - người dân có rẫy tiếp giáp với khu vực ngã ba đường mòn lên căn cứ Hòn Tàu năm xưa, biết rõ vị trí nơi đã diễn ra trận phục kích của Mỹ với đoàn cán bộ trong đó có ông Trung.
Khi đã xác định chắc chắn được mộ của liệt sỹ Nguyễn Thị Én, Ban Liên lạc Cơ quan đặc khu đoàn Quảng Đà đã làm văn bản gửi đến các cơ quan chức năng TP Hội An, UBND xã Cẩm Thanh, để phối hợp giúp đỡ quy tập mộ liệt sỹ Nguyễn Thị Én về Nghĩa trang.
Vậy là, sau gần 50 năm hy sinh và 44 năm ngày thống nhất đất nước, những người đồng chí, đồng đội đã đưa hài cốt của liệt sỹ Nguyễn Thị Én về nằm cạnh mẹ trong Nghĩa trang Liệt sĩ Hội An...
P. B
