Hồ điều hòa Phú Đô (phường Từ Liêm) đang gấp rút hoàn thành trước 30/6. Ảnh: HH

Nỗi ám ảnh… "cứ mưa là ngập" tại Hà Nội

Nỗi lo ngập úng không phải câu chuyện mới với người dân Hà Nội. Đặc biệt, sau trận mưa lịch sử năm 2025, bài toán úng ngập đô thị đã trở thành một trong những nhiệm vụ cấp bách nhất của thành phố.

Theo thống kê của Sở Xây dựng Hà Nội, toàn thành phố từng ghi nhận tới 220 điểm úng ngập tại 54 phường, xã khi xuất hiện mưa lớn trên 100mm/giờ.

Nhiều năm qua, chỉ cần xuất hiện mưa lớn kéo dài, hàng loạt điểm như Kẻ Vẽ, Hoa Bằng, Nguyễn Xuân Khoát, Phùng Hưng, Bát Đàn hay khu vực Resco, Ecohome thường xuyên rơi vào tình trạng ngập cục bộ, ảnh hưởng đến giao thông và đời sống dân sinh.

Theo các chuyên gia, tốc độ đô thị hóa nhanh trong nhiều năm qua khiến bề mặt thấm nước tự nhiên ngày càng thu hẹp.

Nhiều khu vực dân cư, hạ tầng giao thông phát triển nhanh nhưng hệ thống tiêu thoát nước chưa được đầu tư đồng bộ, dẫn tới tình trạng “mưa là ngập” tại nhiều điểm.

Mưa lớn kéo dài, hàng loạt điểm của Hà Nội rơi vào tình trạng ngập. Ảnh: HH

Thực tế cho thấy áp lực với hệ thống hạ tầng tiêu thoát nước của Hà Nội vẫn rất lớn. Hiện nay, hệ thống thoát nước mới chỉ đạt khoảng 24% so với quy hoạch đến năm 2030.

Diện tích hồ điều hòa toàn thành phố mới đạt khoảng 600ha trên tổng số khoảng 4.000ha theo quy hoạch; trong khi các công trình đầu mối như trạm bơm thoát nước cũng mới đạt khoảng 25% yêu cầu.

Trong bối cảnh mùa mưa đang cận kề, những chuyển động khẩn trương tại các công trường thoát nước cho thấy Hà Nội đang nỗ lực không để bị động.

“Chạy đua” với thời gian

Những ngày đầu tháng 6, thời tiết Hà Nội bắt đầu bước vào giai đoạn chuyển mùa với những cơn mưa rào bất chợt cường độ lớn.

Ghi nhận tại các công trường dự án thoát nước và chống ngập của thành phố, không khí thi công đang diễn ra vô cùng khẩn trương.

Hồ điều hòa Phú Đô đang “chạy đua” với thời gian để về đích trước 30/6. Ảnh: HH

Tại dự án Hồ điều hòa Phú Đô (phường Từ Liêm), nằm gần sân vận động Mỹ Đình - “rốn ngập” phía tây của Hà Nội, được khởi công vào tháng 1/202,Tại dự án Hồ điều hòa Phú Đô (phường Từ Liêm), nằm gần sân vận động Mỹ Đình - “rốn ngập” phía tây của Hà Nội, được khởi công vào tháng 1/2026, sau khoảng “chạy đua” với thời gian, đến nay đã hoàn thành phần lớn các hạng mục thi công.

Phần lớn diện tích lòng hồ đã được đào sâu, hình thành vùng chứa nước. Công trình dự kiến sẽ hoàn thành trước ngày 30/6. Sau khi hoàn thành, Hồ điều hòa Phú Đô được kỳ vọng sẽ giải quyết được vấn đề ngập úng kéo dài tại khu vực phía Tây Thủ đô.

Không chỉ dự án Hồ điều hoà Phú Đô, dự án đầu tư xây dựng hồ điều hòa Thụy Phương 2 tại phường Đông Ngạc với tổng mức đầu tư hơn 700 tỷ đồng được khởi công vào tháng 2/2026 nhằm giải quyết tình trạng ngập úng cho các khu đô thị phía Bắc Hà Nội cũng đang bước vào giai đoạn “nước rút”.

Dự án có diện tích mặt hồ khoảng 14,5 ha, đến nay cơ bản đã hoàn thành được khoảng gần 80% khối lượng và đã kết nối vào hệ thống thoát nước khu vực. Dự kiến, dự án sẽ hoàn thành trước 30/6.

Việc các công trình này rục rịch hoàn thành và chuẩn bị đưa vào sử dụng không chỉ là tin vui đối với chính quyền thành phố mà còn là "chiếc phao cứu sinh" của hàng nghìn hộ dân sinh sống quanh khu vực.

Sau thời gian gấp rút thi công, nhiều hạng mục chính của hồ điều hòa Thụy Phương 2 dần hoàn thành. Ảnh: HH

Anh Nguyễn Văn Nam, sống gần chợ Phú Đô, phường Từ Liêm không giấu được sự kỳ vọng khi nghe tin công trình Hồ điều hòa Phú Đô sắp hoàn thành.

Anh chia sẻ: Khu vực xung quanh chợ Phú Đô là khu vực trũng thấp, mạng lưới cống thoát nước nhỏ hẹp và quá tải so với lượng mưa đô thị. Khi mưa lớn vượt quá khả năng tiêu thoát tự nhiên, hoặc khi các trạm bơm lân cận (như trạm Đồng Bông) không kịp vận hành hết công suất, nước sẽ ứ đọng, gây ngập úng nghiêm trọng.

Trước đây, cứ hễ mưa lớn kéo dài là các ngõ ngách ở Phú Đô lại lênh láng nước. Có những hôm đi làm về, nước ngập ngang bánh xe, vợ chồng con cái rồng rắn dắt bộ lội nước đen ngòm về nhà.

"Giờ thấy hồ điều hòa rộng rãi sắp xong, người dân trong khu vực rất phấn khởi. Chúng tôi kỳ vọng khi hồ đi vào hoạt động, nước mưa sẽ có chỗ chứa, đường sá được khô ráo, thoát cảnh bì bõm bao năm nay", anh Nguyễn Văn Nam nói.

Chung tâm trạng, chị Trần Thị Hồng ở Tổ dân phố số 2, phường Từ Liêm chia sẻ, kỳ vọng lớn nhất của người dân lúc này là công trình chống ngập của thành phố như Hồ điều hòa Phú Đô, hay hồ đầu mối Mễ Trì (Đồng Bông 2) sớm được vận hành trơn tru trước mùa mưa bão.

Công trình trạm bơm thoát lũ tại số 1 đường Tân Nhuệ (phường Đông Ngạc) - cụm công trình đầu mối của Dự án cải tạo kênh Thụy Phương đang được triển khai. Ảnh: HH

Nhớ lại trận mưa lịch sử hồi đầu tháng 10 năm 2025, chị kể, nhiều hộ dân buộc phải “cố thủ” trong nhà, trên tầng hai hoặc tầng ba, chờ sự hỗ trợ từ chính quyền và lực lượng chức năng.

Thời điểm đó, mưa lớn nhiều tuyến đường dẫn vào Phú Đô chìm trong nước. Các ngõ nhỏ biến thành sông, xe máy, ô tô đều không thể đi lại. Phần lớn người dân phải lội bộ để di chuyển, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn điện giật hoặc sụt hố ga. Đến giờ nghĩ lại tôi vẫn thấy sợ. Hi vọng, khi các công trình chống ngập đi vào hoạt động, cuộc sống của người dân sẽ thoát khỏi cảnh ngập lụt.

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội, thành phố hiện triển khai đồng thời các giải pháp ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Trước mắt là tăng năng lực hệ thống thông qua 10 công trình khẩn cấp để giảm ngập ngay trong mùa mưa 2026.

Về lâu dài, Hà Nội sẽ từng bước hoàn thiện đồng bộ hệ thống cống, kênh, mương, sông, hồ điều hòa và các công trình đầu mối tiêu thoát nước theo quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Trong bối cảnh mùa mưa đang cận kề, những chuyển động khẩn trương tại các công trường thoát nước cho thấy Hà Nội đang nỗ lực không để bị động. Tuy nhiên, để giải quyết căn cơ bài toán úng ngập, thành phố vẫn cần một lộ trình dài hơi, đồng bộ và kiên trì trong nhiều năm tới.