Thiết kế các gói BHXH tự nguyện ngắn hạn, linh hoạt

BHXH tự nguyện là chính sách nhân văn với mục tiêu giúp mọi người dân, người lao động trong khu vực phi chính thức có điều kiện hưởng lương hưu, chăm sóc y tế khi hết tuổi lao động.

Tại Nghị quyết 28-NQ/TW về cải cách chính sách BHXH, Trung ương nhận định, mặc dù đạt được kết quả nhất định nhưng việc mở rộng và phát triển đối tượng tham gia BHXH còn dưới mức tiềm năng; độ bao phủ BHXH tăng chậm. Đồng thời, đưa ra nhiều nội dung cải cách và giải pháp nhằm tăng nhanh đối tượng tham gia BHXH, hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân.

Theo Bộ trưởng Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) Đào Ngọc Dung, ngay khi Nghị quyết 28 được ban hành, Chính phủ đã ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 28; đồng thời ban hành Nghị quyết số 102/NQ-CP giao chỉ tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH, kèm theo nhiều giải pháp thực hiện.

Với dư địa để phát triển đối tượng tham gia BHXH còn rất lớn, đặc biệt là BHXH tự nguyện, ông Dung cho biết, Bộ LĐ-TB&XH cũng đã đề nghị BHXH Việt Nam và Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam đẩy mạnh phát triển đối tượng tham gia BHXH, trong đó tập trung vào BHXH tự nguyện.

Do đó, đến hết năm 2019, cả nước đã có trên 15,767 triệu người tham gia BHXH, trong đó có trên 570.000 người tham gia BHXH tự nguyện (tăng gần 300.000 người so với năm 2018, đạt 121% kế hoạch).

Đây là con số ấn tượng, có sự gia tăng đột biến bởi chỉ tính riêng số người tăng mới trong năm 2019 đã gần bằng kết quả 10 năm thực hiện chính sách này từ năm 2008 đến năm 2018. (Cụ thể, năm 2008 là năm đầu tiên thực hiện chính sách BHXH tự nguyện, toàn quốc mới chỉ có 6.000 người tham gia, đến hết năm 2018 con số này là 270.000 người).

Đạt được kết quả vượt bậc nêu trên, bên cạnh sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, sự vào cuộc của các bộ, ngành, chính quyền các địa phương, còn là sự nỗ lực của toàn ngành BHXH.

Cùng với đó, Bộ trưởng Đào Ngọc Dung cũng cho rằng, chúng ta phải đẩy nhanh quá trình gia tăng số lao động tham gia BHXH trong khu vực phi chính thức; có quy định phù hợp để giảm tình trạng hưởng BHXH một lần.

“Nghiên cứu thiết kế các gói BHXH tự nguyện ngắn hạn linh hoạt để người lao động có nhiều sự lựa chọn tham gia và thụ hưởng. Mở rộng các chế độ BHXH tự nguyện, tạo điều kiện thuận lợi để chuyển đổi giữa BHXH tự nguyện và BHXH bắt buộc, hướng tới BHXH bắt buộc đối với toàn bộ NLĐ có việc làm, có thu nhập và tiền lương khi có đủ điều kiện cần thiết”, tư lệnh ngành LĐ-TB&XH nhấn mạnh.

Quyết liệt phát triển số người tham gia

Thực tế cho thấy, những năm qua, công tác truyền thông về BHXH tự nguyện đã được tăng cường để nhiều người dân nhận biết về giá trị, lợi ích của loại hình bảo hiểm này.

Phó Tổng giám đốc BHXH Việt Nam Trần Đình Liệu cho hay, từ năm 2018, Nhà nước đã có chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện cho người tham gia dựa trên mức chuẩn nghèo nông thôn theo các mốc: 30% với người nghèo, 25% với người cận nghèo và 10% với đối tượng khác. Sự hỗ trợ này đã góp phần tăng thêm tính hấp dẫn đối với người dân.

Ngoài ra, tùy theo mỗi địa phương cũng có mức hỗ trợ thêm cho người tham gia BHXH tự nguyện, nhờ vậy, con số gia tăng người tham gia BHXH tự nguyện năm 2019 đã tăng rất lớn.

Mặc dù năm qua là năm đạt kỷ lục về phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện, nhưng thống kê cho thấy, hiện cả nước còn khoảng 30 triệu người chưa tham gia BHXH. Đây chính là cơ hội để ngành BHXH tiếp tục thực hiện mục tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH bắt buộc cũng như BHXH tự nguyện. Vì vậy, năm 2020 sẽ là năm bản lề để đạt mục tiêu đầu tiên về BHXH tự nguyện trong Nghị quyết số 28-NQ/TW.

Tuy nhiên, theo BHXH Việt Nam, việc vận động người dân tham gia đang còn không ít khó khăn, thách thức. Nguyên nhân một phần do chính sách BHXH tự nguyện chưa thật sự hấp dẫn với người lao động tự do có mức thu nhập thấp, bấp bênh trong khi thời gian đóng tối thiểu để hưởng lương hưu dài (20 năm)…

Khắc phục hạn chế này, Chính phủ đã xây dựng kế hoạch, chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương nghiên cứu sửa đổi, bổ sung chính sách theo hướng giảm thời gian đóng BHXH để đủ điều kiện hưởng lương hưu xuống còn 15 năm, tiến tới còn 10 năm; nâng mức hỗ trợ người dân tham gia BHXH tự nguyện phù hợp khả năng của ngân sách nhà nước; thực hiện thí điểm gói BHXH tự nguyện ngắn hạn linh hoạt đáp ứng nhu cầu của người dân…

Ông Trần Đình Liệu cho biết, với định hướng chính trị thực hiện “BHXH toàn dân” theo tinh thần Nghị quyết số 28-NQ/TW và dưới sự chỉ đạo sát sao từ Chính phủ, thời gian tới, ngành BHXH sẽ tiếp tục triển khai nhiều giải pháp đồng bộ và quyết liệt.

Thời gian tới, ngành sẽ mở rộng hệ thống mạng lưới đại lý thu BHXH tự nguyện, phấn đấu mỗi thôn, bản, tổ dân phố đều có điểm thu BHXH tự nguyện; hướng dẫn, tập huấn chính sách BHXH tự nguyện cho các nhân viên đại lý thu, để lực lượng này phối hợp tuyên truyền, tư vấn đến từng người dân; giao chỉ tiêu kế hoạch phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện cho BHXH cấp huyện và từng đại lý thu.

Bên cạnh đó, ngành BHXH tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, cải cách thủ tục hành chính; đa dạng các hình thức, phương thức nhận hồ sơ, trả kết quả, thu tiền đóng, chuyển tiền đóng vào quỹ, tạo điều kiện thuận lợi nhất đối với người tham gia BHXH tự nguyện...

Nghị quyết số 28-NQ/TW đặt mục tiêu phấn đấu đến năm 2021, nông dân và lao động khu vực phi chính thức tham gia BHXH tự nguyện chiếm khoảng 1% lực lượng lao động trong độ tuổi; đến năm 2025 đạt khoảng 2,5% và đến năm 2030 đạt khoảng 5%.

Đây là dấu mốc quan trọng trong thực hiện chính sách BHXH tự nguyện với những mục tiêu cụ thể, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị - xã hội. 

Thành Công