Trước yêu cầu cấp bách gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC), tỉnh Cà Mau đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm siết chặt giám sát hoạt động tàu cá, quyết tâm chống khai thác IUU. Ảnh minh họa: Chu Tuấn

Siết chặt trách nhiệm, tăng cường quản lý đội tàu

Nhằm khắc phục triệt để các tồn tại theo khuyến nghị sau đợt kiểm tra lần thứ 5 của đoàn thanh tra EC và hướng tới phát triển nghề cá bền vững, UBND tỉnh Cà Mau vừa ban hành kế hoạch thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh năm 2026.

Kế hoạch này được triển khai nhằm ngăn chặn, giảm thiểu và loại bỏ hoạt động khai thác IUU của tổ chức, cá nhân trên các vùng biển của tỉnh; chấm dứt tình trạng tàu cá, ngư dân tỉnh Cà Mau khai thác hải sản trái phép tại vùng biển nước ngoài; góp phần tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC, thúc đẩy phát triển nghề cá bền vững, có trách nhiệm và đảm bảo an ninh quốc gia, khu vực.

UBND tỉnh Cà Mau yêu cầu trong quá trình thực hiện kế hoạch cần xác định rõ vai trò, trách nhiệm của các cấp chính quyền, nhất là người đứng đầu các cấp và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đối với công tác chống khai thác IUU.

Cùng với đó, phải thực hiện nghiêm nguyên tắc "không báo cáo hình thức, không bao biện, không né tránh trách nhiệm"; tất cả tồn tại, hạn chế phải được nhận diện đầy đủ, có giải pháp cụ thể, lộ trình rõ ràng, gắn trách nhiệm từng cơ quan, cá nhân.

UBND tỉnh cũng lưu ý phải xác định dữ liệu là nền tảng quản lý, toàn bộ dữ liệu tàu cá, xử lý vi phạm, truy xuất nguồn gốc phải đảm bảo “đúng - đủ - sạch - sống”, cập nhật liên tục, thống nhất với Trung ương; kiên quyết xử lý trách nhiệm các tổ chức, cá nhân thiếu trách nhiệm ảnh hưởng đến nỗ lực chung gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của cả tỉnh.

Các cơ quan có thẩm quyền sẽ tổ chức trực ban 24/7 và khai thác các chức năng của hệ thống giám sát tàu cá để theo dõi, giám sát hoạt động tàu cá. Ảnh minh họa: Chu Tuấn

Cà Mau: Minh bạch nguồn gốc, quyết liệt xử lý vi phạm IUU

Để thực hiện có hiệu quả kế hoạch lần này, UBND tỉnh Cà Mau đưa ra một số nhóm giải pháp. Theo đó, trong thời gian tới sẽ tập trung quản lý chặt chẽ đội tàu và theo dõi hoạt động.

Giải pháp này sẽ tập trung vào việc thường xuyên kiểm tra, rà soát, thống kê toàn bộ các tàu cá trên địa bàn, đảm bảo nắm chắc thực trạng (số lượng tàu, tàu cá đã hoặc hết hạn đăng ký, đăng kiểm, cấp phép, giấy chứng nhận/cam kết an toàn thực phẩm; tàu cá chưa lắp thiết bị VMS,...).

Tàu cá không đủ điều kiện tham gia khai thác thủy sản và các trường hợp chủ tàu cá không thực hiện theo đúng quy định sẽ bị xử lý nghiêm.

Các cơ quan có thẩm quyền sẽ tổ chức trực ban 24/7 và khai thác các chức năng của hệ thống giám sát tàu cá để theo dõi, giám sát hoạt động tàu cá; giám sát chặt chẽ tàu cá hoạt động gần ranh giới, vượt ranh giới trên biển, mất tín hiệu kết nối; tiến hành xác minh, xử phạt theo đúng quy định đối với các vụ việc vi phạm; trường hợp không đủ điều kiện xử phạt phải có đầy đủ tài liệu chứng minh.

Việc tăng cường công tác truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác cũng là một trong những giải pháp trọng tâm. Tỉnh Cà Mau sẽ triển khai triệt để Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT) và Nhật ký khai thác điện tử (eLogbook).

Toàn bộ tàu cá được yêu cầu phải thực hiện thủ tục rời, cập cảng trên hệ thống eCDT để đảm bảo tính minh bạch về nguồn gốc sản phẩm khi xuất khẩu. Các đơn vị chuyên môn sẽ thực hiện kiểm tra, kiểm soát toàn chuỗi về truy xuất nguồn gốc các lô hàng xuất khẩu kể từ khâu khai thác đến khâu xuất khẩu.

UBND tỉnh Cà Mau cũng sẽ rà soát, kiện toàn Ban Chỉ đạo tỉnh về IUU và các tổ liên ngành giúp việc. Đồng thời, tỉnh sẽ ban hành chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề và sinh kế thay thế cho ngư dân phù hợp điều kiện thực tế tại địa phương…