Gỗ trắc bị lâm tặc đốn hạ.

RĐD Đắk Uy nằm trên địa bàn huyện Đắk Hà, tỉnh Kon Tum, có tổng diện tích gần 660 ha. Theo thống kê của các nhà khoa học, RĐD Đắk Uy có hệ sinh thái phong phú, đa dạng. Khi mới thành lập (năm 1993), rừng có hơn 83 loài, 25 bộ động thực vật khác nhau. Trong đó, hệ thực vật quý hiếm, có giá trị kinh tế chiếm tỉ lệ cao, như gỗ trắc, hương, sao đen, sao cát, lành ngạnh, giẻ đỏ… Đặc biệt là gỗ trắc (thuộc nhóm II A) chiếm trên 30% (vài ngàn cây) các loại gỗ của rừng. RĐD Đắk Uy là một trong những khu rừng có trữ lượng gỗ trắc lớn nhất của tỉnh Kon Tum và cả nước. Về hệ động vật cũng rất phong phú, như sóc bay, cu li, gà lôi, cầy hương, tê tê, kỳ đà, sáo đen, khỉ, hổ, gấu, báo...

 RĐD Đắk Uy được đánh giá có vai trò to lớn trong việc điều hoà môi trường sinh thái, phục vụ nghiên cứu khoa học vì nơi đây còn lưu trữ nhiều nguồn gien quý… Ngoài ra, do nằm dọc theo quốc lộ 14, sát trung tâm huyện Đắk Hà, nên RĐD Đắk Uy còn là điểm du lịch sinh thái lý tưởng thu hút du khách khi đến Kon Tum tham quan, nghỉ dưỡng. Với những điều kiện thuận lợi đó, từ khi được thành lập đến nay, RĐD Đắk Uy đã đóng góp một phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Kon Tum nói riêng và Tây Nguyên nói chung.

Tuy nhiên, những năm gần đây, do giá trị kinh tế cao của gỗ trắc và thịt động vật hoang dã, cho nên RĐD Đắk Uy đã trở thành địa điểm "lý tưởng" để lâm tặc xâm hại khai thác trái phép, làm cho nguồn tài nguyên của rừng ngày càng mất đi. Theo số liệu thống kê sơ bộ của tỉnh Kon Tum, hiện nay, gỗ trắc tại RĐD chỉ còn khoảng trên 400 cây và các loài động vật quý hiếm như: Hổ, gấu, báo, nai, cu li, tê tê, cầy hương...  không còn nữa.

Gỗ trắc bị cưa nửa thân cây chờ gãy đổ

Báo cáo của Ban Quản lý RĐD Đắk Uy cũng cho biết, từ năm 2006 đến nay, RĐD Đắk Uy liên tục bị lâm tặc xâm hại khai thác gỗ trắc trái phép. Chỉ tính từ đầu năm 2008 đến tháng 3/2011, Ban Quản lý RĐD Đắk Uy và các cơ quan chức năng của huyện Đắk Hà đã phát hiện hàng trăm vụ khai thác, vận chuyển, mua bán, cất giữ, kinh doanh gỗ trắc trái phép, với số lượng gỗ bị thu giữ trên trăm mét khối. Cụ thể như: Năm 2008 phát hiện 29 vụ, thu giữ 243 khúc gỗ tròn, khoảng 23m3. Năm 2009 phát hiện trên 30 vụ, thu giữ trên 100 khúc gỗ tròn, khoảng 25m3. Năm 2010, phát hiện trên 80 vụ, thu giữ hàng trăm lóng gỗ trắc với số lượng trên 30m3. Và, trong 3 tháng đầu năm 2011, đã phát hiện 11 vụ với trên 5,6m3 gỗ.

Khảo sát thực tế cùng với cán bộ kiểm lâm RĐD, chúng tôi thật sự bức xúc trước việc hàng trăm cây gỗ trắc lớn, nhỏ bị cưa đổ, đốn hạ nằm la liệt, ngổn ngang trong rừng. Ông Lê Văn Dũng, Trưởng Ban Quản lý RĐD Đắk Uy cho biết: Mặc dù đơn vị đã tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát 24/24 giờ, xây dựng 2 trạm và 5 chốt trực tại rừng, nhưng vẫn không kiểm soát nổi sự xâm hại của lâm tặc. Với những thủ đoạn tinh vi và liều lĩnh, bọn lâm tặc lợi dụng ban ngày vào rừng tham quan với tư cách khách du lịch để tìm hiểu, lựa chọn địa điểm có gỗ trắc. Rồi đêm đến, nhất là lợi dụng lúc trời mưa to, chúng đi từng tốp 5 - 10 người, sử dụng điện thoại di động để liên lạc, cảnh giới cho nhau, dùng cưa tay để đốn hạ, cưa thành từng đoạn ngắn rồi dùng xe đẩy vận chuyển ra khu vực đất sản xuất của dân để tẩu tán. Nếu bị phát hiện, chúng dễ dàng chạy thoát bởi lực lượng kiểm lâm rất mỏng (thường chỉ có 2 người cho 1 nhóm tuần tra) và không có quyền sử dụng vũ khí nóng trong các trường hợp này để truy bắt đối tượng. Đã có trường hợp lâm tặc tổ chức hàng chục tên với hung khí mã tấu, dao rựa ban đêm xông vào các trạm kiểm soát của Ban Quản lý RĐD đập phá đồ đạc, tấn công cán bộ trực đêm do "dám" phát hiện, thu giữ tang vật vi phạm của bọn chúng. Hiện nay, với cách thức mang tính hủy diệt, liều lĩnh hơn, bọn lâm tặc cưa nửa thân cây trắc, chờ khi gió lớn cây tự đổ chúng mới khai thác. Đã có gần hàng trăm cây trắc, đường kính từ 15cm trở lên bị đốn hạ, cưa nửa thân trong thời gian qua.

Gỗ trắc bị thu giữ tại Ban Quản lý RĐD Đắk Uy.

Nguyên nhân làm hạn chế hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ RĐD hiện nay, theo ông Dũng đó là: Do giá trị gỗ trắc trên thị trường hiện nay rất cao, từ 300 - 500 ngàn đồng/kg nên đã kích thích lòng tham của các đối tượng, bất chấp pháp luật khai thác trái phép. Chưa kể, do rừng có ranh giới sát với đất sản xuất và đất ở của người dân địa phương và do rừng phục vụ tham quan du lịch nên khó quản lý, kiểm soát được đối tượng xâm nhập rừng. Trong khi đó, lực lượng kiểm lâm RĐD mỏng, chỉ có 12 người quản lý gần 660 ha (bình quân mỗi người quản lý gần 55 ha) nên không bao quát hết. Đó là chưa kể đến việc, các biện pháp xử lý vi phạm còn nhiều bất cập, chưa nghiêm minh (chỉ truy cứu trách nhiệm hình sự khi số lượng gỗ vi phạm trên 5m3. Bọn lâm tặc lợi dụng quy định này để lách luật, chỉ khai thác vận chuyển với số lượng vài tấc gỗ, nếu bị bắt thì chỉ bị xử lý hành chính) nên tính răn đe, giáo dục không cao, tạo nên sự “nhờn” luật...

Để bảo vệ nguồn tài nguyên gỗ trắc nói riêng, RĐD nói chung, trước nguy cơ bị “xóa sổ” trong tương lai gần, Trưởng Ban Quản lý RĐD Đắk Uy Lê Văn Dũng đề nghị: Thứ nhất, cấp uỷ, chính quyền và cơ quan chức năng các cấp cần sớm có biện pháp hữu hiệu để bảo vệ rừng, như tổ chức khoanh vùng, đầu tư rào dậu toàn bộ diện tích rừng giáp với đất ở, đất sản xuất của người dân để tránh tình trạng người dân đi lại trong rừng tự do như hiện nay. Thứ hai, cần có quy định riêng, mang tính đặc thù cho việc xử lý hành vi khai thác tài nguyên quý hiếm như gỗ trắc để nâng cao tính răn đe, giáo dục đối tượng vi phạm. Thứ ba, tăng cường biên chế lực lượng kiểm lâm của rừng để có đủ số lượng cần thiết trong công tác tuần tra, kiểm soát; quan tâm tới chế độ, kinh phí bồi dưỡng trực đêm, tuần tra của đội ngũ lực lượng kiểm lâm (hiện nay, chế độ cho công tác tuần tra, kiểm soát, trực đêm của lực lượng kiểm lâm không có gì). Thứ tư, nên xã hội hóa công tác quản lý bảo vệ RĐD hiện nay, thông qua việc giao cho các tổ chức hoặc cá nhân có đủ năng lực về tài chính, nhân lực để họ vừa khai thác kinh doanh du lịch, vừa tham gia quản lý, bảo vệ rừng sẽ hiệu quả hơn.

Ban Quản lý RĐD kiểm tra hiện trường vi phạm.

Quản lý, bảo vệ tài nguyên đất nước là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, vì đây là nguồn của cải của quốc gia, nhất là những nguồn tài nguyên quý hiếm, không có cơ hội tái tạo thì vấn đề quản lý, bảo vệ càng được quan tâm đặt lên hàng đầu. Qua thực trạng khai thác nguồn tài nguyên RĐD Đắk Uy mang tính huỷ diệt như hiện nay, đề nghị chính quyền và các cơ quan chức năng của tỉnh Kon Tum và T.Ư cần sớm có biện pháp cấp bách, hiệu quả để quản lý, bảo vệ rừng, không để nguồn tài nguyên quý hiếm của đất nước sớm trở thành… quá khứ!

Hoài Nhân