Công an bắt và khám xét phòng làm việc của Nguyễn Văn Dũng - chuyên viên tổ đền bù môi trường của Ban quản lý dự án thủy điện Sông Bung 2. Ảnh BTV

Tháng 6/2011, một số cán bộ Ban quản lý dự án thủy điện Sông Bung 2 (BQLDA TĐSB2) mang 29 hồ sơ đến trụ sở UBND xã La Êe nhờ ký xác nhận các trường hợp trong diện thu hồi đất xây dựng công trình TĐSB2 để kiểm kê, áp giá đền bù. Ban đầu thấy vô lý, vì các hộ dân có tên trong danh sách không hề có đất sản xuất trong vùng bị ảnh hưởng của thủy điện, nhưng các cán bộ BQLDA giải thích, năn nỉ là người dân có phát hoang đất để làm nương rẫy và đây cũng là cơ hội tạo điều kiện cho họ kiếm thêm phần thu nhập xóa nghèo. Vì vậy, lãnh đạo xã đồng ý xác nhận vào các hồ sơ đề nghị. Tranh thủ cơ hội “ngàn vàng”, xã còn đưa thêm 3 hồ sơ khác vào diện đền bù giải tỏa để “tạo kinh phí” cho địa phương.

Tháng 10/2012, khi BQLDA cùng Trung tâm Phát triển quỹ đất Nam Giang áp giá đền bù thì xảy ra khiếu kiện, vì nhiều hộ cũng phát hoang lấy đất sản xuất nhưng không được đền bù. Lãnh đạo xã Chơ Chun cũng thừa nhận đã xác nhận khống 20 hồ sơ của dân trong diện được đền. Khi sự vụ vỡ lở, lãnh đạo xã đã vận động, thuyết phục người dân trả lại khoản tiền thực nhận cho Nhà nước. Một điều đáng quan tâm là, đơn thư tố cáo của dân ban đầu chỉ gửi lên các cơ quan của tỉnh, đến lúc Ủy ban Kiểm tra tỉnh ủy vào cuộc xác minh thì Chủ tịch UBND huyện Nam Giang ban hành Quyết định 03/QĐ-UBND thành lập Tổ kiểm tra liên ngành về các địa phương xác minh vụ việc.

Kết quả thanh tra, kiểm tra, 52 hồ sơ đền bù khống tổng giá trị đền bù hơn 12 tỷ đồng. Hầu hết hồ sơ này người dân không hề biết chi tiết, mà do cán bộ của huyện thông đồng với cán bộ BQLDA TĐSB2 lập rồi đưa cho từng hộ dân ký tên, sau đó liên lạc với UBND các xã để ký xác nhận hồ sơ. Riêng 32 hồ sơ đền bù khống tại xã La Êe đã hơn 6,5 tỷ đồng, trong đó 3 hồ sơ do UBND xã lập khống đã được nhận 660 triệu đồng về cho địa phương.

Số tiền bù lớn như vậy, nhưng người dân thực nhận thì quá ít. Cụ thể: Vào tháng 9/2012, chị Th. được UBND xã La Êe gửi thông báo và cùng đi với nhiều hộ dân khác xuống trụ sở Công ty TNHH Tân Hùng (đóng tại La Êe) để ký nhận tiền đền bù. Đến nơi, chị Th. ký hồ sơ thủ tục để nhận 200 triệu đồng đền bù đất, cây cối và hỗ trợ đời sống. Vừa xong, một cán bộ BQL hướng dẫn chị đi đến một bàn bên cạnh có ông Huỳnh Giao (Giám đốc Công ty Tân Hùng) đang ngồi và yêu cầu chị đưa lại toàn bộ số tiền trên, ông Giao chỉ đưa cho chị 20 triệu đồng về nhà mua gạo, thóc để dành ăn uống cho cả gia đình. Tương tự, nhiều trường hợp khác ký nhận từ 120 - 150 triệu đồng, nhưng sau đó được ông Giao đưa cho mỗi người 20 triệu đồng mang về gia đình.

Dấu hiệu thông đồng từ xã đến huyện, BQLDA TĐSB2, doanh nghiệp và các cá nhân trong việc lập hồ sơ khống để chiếm đoạt tiền Nhà nước là quá rõ ràng và công khai. Xin đơn cử: Có 4 hộ dân đứng tên trong hồ sơ đền bù và ký nhận 787 triệu đồng, nhưng chỉ được hưởng 80 triệu đồng, số tiền hơn 700 triệu đồng còn lại do ông Giao nắm giữ và chia chác cho nhiều người khác. Ông Zơ Râm Thiếp (La Êe) đứng tên kê khai và ký hồ sơ nhận hơn 371 triệu đồng tiền đền bù, nhưng thực tế là “nhận thay” cho ông ông Zơ Râm Huân - Chủ tịch UBND xã La Êê...

Chánh Thanh tra huyện Nam Giang, Nguyễn Thị Lan cho biết: “Vụ việc trên có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, Đoàn thanh tra đã chuyển hồ sơ cho Cơ quan điều tra, Công an cấp tỉnh tiếp tục thụ lý. Bước đầu, nhờ bám địa bàn và qua tuyên truyền, giải thích pháp luật của cán bộ Thanh tra, các cá nhân và hộ dân đã nộp vào tài khoản tạm giữ của Thanh tra huyện gần 7,5 tỷ đồng”.

Ngày 19/3, Cơ quan CSĐT, Công an tỉnh Quảng Nam đã quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thực hiện lệnh bắt giam 4 tháng để điều tra đối với Nguyễn Văn Dũng, cán bộ Tổ đền bù môi trường, BQLDA TĐSB2 và Nguyễn Văn Hợp, Trung tâm Phát triển quỹ đất Nam Giang về hành vi “Cố ý làm trái quy định của Nhà nước và quản lý kinh tế, gây hậu quả nghiêm trọng”.

Đây là vụ án gây thiệt hại về kinh tế khá lớn xảy ra ở huyện miền núi Nam Giang từ trước đến nay, gây dư luận xấu, nhất là các cán bộ lãnh đạo các xã là người dân tộc thiểu số. Hiện, các cán bộ điều tra đang về xã La Êe và Chơ Chun để tiếp tục xác minh và mở rộng vụ án.

    Nguyên Ngọc Phó