Tình trạng buôn bán động vật không có xuất xứ nguồn gốc diễn ra khá phổ biến. Ảnh: Hoàng Hà

Thực tế, qua hơn 4 năm thực hiện, Nghị định số 40 đã bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập và không  phù hợp với thực tế. Nhiều hành vi áp dụng mức phạt thấp không bảo đảm tính răn đe, đặc biệt trong phòng, chống dịch bệnh cho động vật.

Những năm gần đây, tình hình dịch bệnh trên đàn gia súc gia cầm diễn biến phức tạp, các dịch bệnh nguy hiểm như cúm gia cầm, lợn tai xanh… thường xuyên xảy ra gây thiệt hại lớn về kinh tế. Nguyên nhân là do các tổ chức, cá nhân không chấp hành nghiêm các quy định như: Không tuân thủ quy định tiêm phòng vắc-xin; nhập khẩu động vật, sản phẩm động vật không bảo đảm tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm; sản xuất, kinh doanh thuốc thú y không đạt chất lượng… Ngoài ra, tình trạng vận chuyển động vật, sản phẩm động vật không có giấy chứng nhận kiểm dịch diễn ra khá phổ biến.

Trong khi đó, chế tài xử phạt còn quá nhẹ và có những kẽ hở cho thương lái lách luật. Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT) Hải Dương Nguyễn Văn Tịnh cho biết, theo quy định, vận chuyển 10 con lợn trở lên mới phải có giấy kiểm dịch. Lợi dụng kẽ hở này, tư thương chỉ vận chuyển từ 7 - 8 con, trà trộn lợn khỏe và lợn mắc bệnh vào để tiêu thụ. Do đó, vừa qua, ngành chức năng của tỉnh phải mất nhiều công sức mới tiêu hủy được vụ thương lái vận chuyển 7 con lợn nghi mắc bệnh tai xanh. Vì vậy, trong nghị định mới cần sửa lại điều này, tất cả cá nhân, đơn vị vận chuyển động vật đều phải có giấy kiểm dịch, nếu không có nguồn gốc xuất xứ phải tiêu hủy.

Ông Phan Mạnh Châu, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an, cho biết, các thương lái có rất nhiều thủ đoạn tinh vi để nhập gia cầm không rõ nguồn gốc vào tiêu thụ trong nước. Để tránh sự kiểm soát của các ngành chức năng, họ đã xé lẻ vài con cho vào một lồng, đi theo đường tiểu ngạch, sau đó đưa về các điểm trong nước để nuôi rồi mang bán.

 Ở khía cạnh khác, công tác thanh tra còn lúng túng trong phát hiện và xử lý vi phạm do quy định chưa rõ ràng, chồng chéo trong các văn bản hướng dẫn quản lý thức ăn chăn nuôi (TĂCN). Do đó, tình trạng doanh nghiệp (DN) sử dụng chất cấm trong TĂCN diễn ra thường xuyên ảnh hưởng lớn tới việc chăn nuôi như trường hợp sử dụng chất tạo nạc nuôi lợn thời gian vừa qua…. Tuy nhiên, các ngành chức năng chỉ xử phạt được các đại lý buôn bán chứ không bắt được DN trực tiếp sử dụng chất cấm này trong thức ăn.

Theo dự thảo nghị định mới, mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực thú y giống vật nuôi áp dụng đối với cá nhân là 50 triệu đồng, tổ chức là 100 triệu đồng; trong lĩnh vực TĂCN, cá nhân là 100 triệu đồng, còn tổ chức là 200 triệu đồng. Tuy nhiên, theo Chủ tịch Hiệp hội TĂCN Lê Bá Lịch, cần nâng mức xử phạt trong các lĩnh vực thú y, chăn nuôi đặc biệt là sản xuất có sử dụng chất cấm trong chăn nuôi phải phạt thật nặng.

Nhiều chuyên gia cho cho rằng, việc sửa đổi nghị định mới cần sát thực tế và mang tính khả thi cao, tránh tình trạng vừa ban hành quyết định đã lỗi thời và không phù hợp với cuộc sống. Ngoài việc nâng mức xử phạt lên từ 100 - 200 triệu đồng, cần công khai các đơn vị vi phạm trên phương tiện thông tin đại chúng để mọi người biết.

Phó Chi cục Trưởng Chi cục Thú y Hà Nội Nguyễn Đình Đảng cho rằng, trong nghị định mới cần bám sát vào thực tiễn, nâng quyền cho thanh tra nông nghiệp trong lĩnh vực xử phạt, nếu phát hiện đơn vị vi phạm, thanh tra có quyền xử phạt tối đa 2 triệu đồng thay vì chỉ phạt 500 nghìn đồng như hiện nay, để bảo đảm tính phòng ngừa, răn đe của pháp luật.

    Hoàng Hà