Trụ sở Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Bảo Thuận. Ảnh: Vũ Linh

Ghi nhận nhiều kết quả tích cực, song vẫn còn nhiều tồn tại, sai phạm

Theo kết luận của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng, trong giai đoạn được thanh tra, Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Bảo Thuận cơ bản thực hiện đúng mục đích sử dụng đối với diện tích đất được giao, cho thuê; đã lập phương án sử dụng đất trình cơ quan có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt và thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với diện tích đất thuê theo quy định.

Trong lĩnh vực quản lý, bảo vệ rừng, Công ty đã ký hợp đồng giao khoán quản lý bảo vệ rừng với một số hộ đồng bào dân tộc thiểu số, hộ nghèo, góp phần thực hiện chính sách an sinh xã hội và giảm nghèo tại địa phương. Công tác tuần tra, kiểm soát được duy trì thường xuyên, không để xảy ra cháy rừng và các hành vi xâm hại tài nguyên rừng. Đồng thời, doanh nghiệp đã tổ chức trồng, chăm sóc rừng đúng quy định, bảo đảm diện tích thực tế, góp phần nâng cao độ che phủ rừng.

Đối với công tác quản lý vốn, Công ty cơ bản thực hiện đúng quy định của pháp luật; nguồn vốn chủ sở hữu được bảo toàn và tăng trưởng qua các năm; công tác kiểm kê tài sản, quản lý công nợ được thực hiện định kỳ, bảo đảm duy trì và phát triển vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp.

Phần diện tích đất lâm nghiệp được xác định ra ngoài quy hoạch ba loại rừng để sử dụng vào mục đích cá nhân. Ảnh Vũ Linh

Trong hoạt động sản xuất kinh doanh, Công ty đã chủ động lập và trình phê duyệt phương án khai thác rừng trồng, mang lại tổng doanh thu hơn 5,39 tỷ đồng trong hai năm 2023 và 2024; đồng thời thực hiện trồng lại rừng sau khai thác, góp phần phát triển rừng bền vững. Trong ba năm 2023-2025, doanh nghiệp đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế, phí và các khoản phải nộp ngân sách nhà nước với tổng số tiền hơn 1,488 tỷ đồng.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thanh tra tỉnh xác định nhiều tồn tại, sai phạm trên các lĩnh vực.

Cụ thể, về quản lý đất đai, Công ty chưa hoàn thiện nhiều thủ tục liên quan đến thuê đất, đăng ký biến động đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; sử dụng một số diện tích đất không đúng mục đích theo phương án được phê duyệt. Đáng chú ý, doanh nghiệp buông lỏng quản lý để người dân lấn chiếm hơn 51,7 ha đất lâm nghiệp trong thời gian dài nhưng không lập hồ sơ xử lý theo quy định. Thanh tra cũng xác định việc hai lãnh đạo Công ty tự ý đề xuất đưa 5,47 ha đất lâm nghiệp ra ngoài quy hoạch ba loại rừng để sử dụng vào mục đích cá nhân là hành vi vi phạm quy định của pháp luật về đất đai.

Đối với công tác quản lý, bảo vệ rừng, Công ty ký hợp đồng giao khoán không đúng đối tượng, giao khoán vượt diện tích quy định, dẫn đến chi sai hơn 144 triệu đồng; thực hiện trồng rừng không đúng định mức, thanh toán sai hơn 17 triệu đồng. Việc phối hợp tuyên truyền với địa phương còn hạn chế, làm ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai chính sách giao khoán bảo vệ rừng.

Thanh tra cũng chỉ rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước. Trong đó, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) chưa thực hiện đầy đủ việc ký kết, thanh lý hợp đồng đặt hàng quản lý bảo vệ rừng theo quy định; Sở Tài chính tham mưu cấp phát kinh phí chưa đúng trình tự, thủ tục, dẫn đến doanh nghiệp sử dụng nguồn vốn được cấp để gửi ngân hàng và hạch toán tiền lãi vào doanh thu tài chính, làm ảnh hưởng đến việc xác định quỹ tiền lương và kết quả hoạt động của doanh nghiệp. Đồng thời, việc chậm thu hồi kinh phí hết nhiệm vụ chi dẫn đến Công ty chưa hoàn trả ngân sách nhà nước số tiền 581,74 triệu đồng.

Trong quản lý, sử dụng vốn, hoạt động sản xuất kinh doanh và đấu thầu, Công ty còn nhiều hạn chế như xây dựng định mức không đúng quy định, quản lý vốn chưa chặt chẽ, chưa triển khai hiệu quả quỹ khoa học và công nghệ, chậm xây dựng phương án quản lý rừng bền vững, thực hiện nhiều khoản chi sai, chi trùng, xác định chi phí chưa đúng quy định, lựa chọn nhà thầu không bảo đảm quy trình pháp luật. Qua thanh tra phát hiện nhiều khoản sai phạm phải xử lý, trong đó riêng lĩnh vực sản xuất kinh doanh phát hiện sai phạm gần 689 triệu đồng.

Thanh tra tỉnh Lâm Đồng cũng xác định công tác kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý Nhà nước còn thiếu chặt chẽ. Việc giám sát tài chính chưa đầy đủ, chưa phát hiện kịp thời các tồn tại để tham mưu xử lý, dẫn đến nhiều sai phạm kéo dài qua nhiều năm.

Làm rõ nguyên nhân tồn tại, kiến nghị đồng bộ nhiều giải pháp khắc phục

Theo Thanh tra tỉnh Lâm Đồng, các tồn tại, sai phạm xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan.

Về khách quan, diện tích đất, rừng do Công ty quản lý lớn, địa hình phức tạp, lịch sử quản lý kéo dài qua nhiều thời kỳ, giáp ranh nhiều chủ rừng; phương tiện phục vụ công tác tuần tra còn hạn chế. Bên cạnh đó, việc phối hợp giữa doanh nghiệp với chính quyền địa phương trong tuyên truyền chính sách giao khoán bảo vệ rừng chưa hiệu quả; công tác kiểm tra, giám sát trong đầu tư xây dựng còn hạn chế. Đặc biệt, quá trình cấp phát kinh phí, giám sát tài chính của các cơ quan chức năng còn nhiều bất cập, dẫn đến việc sử dụng vốn sai mục đích và chậm phát hiện các sai phạm.

Về chủ quan, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng xác định lãnh đạo Công ty qua các thời kỳ chưa chủ động nghiên cứu đầy đủ các quy định pháp luật; năng lực quản trị còn hạn chế; công tác tham mưu của các phòng chuyên môn chưa đáp ứng yêu cầu. Việc kiểm tra, giám sát nội bộ còn lỏng lẻo, để xảy ra nhiều sai phạm trong quản lý đất đai, bảo vệ rừng, quản lý vốn, đầu tư xây dựng, đấu thầu và sản xuất kinh doanh. Đặc biệt, việc hai lãnh đạo Công ty tự ý đề xuất đưa diện tích đất lâm nghiệp ra ngoài quy hoạch ba loại rừng để sử dụng vào mục đích cá nhân được xác định là một trong những nguyên nhân trực tiếp dẫn đến vi phạm pháp luật về đất đai.

Qua thanh tra, Chánh Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã ban hành quyết định thu hồi nộp ngân sách Nhà nước tổng số tiền hơn 1,956 tỷ đồng do thực hiện không đúng quy định; doanh nghiệp đã hoàn thành việc nộp số tiền này vào tài khoản tạm giữ chờ xử lý của Thanh tra tỉnh.

Để khắc phục những tồn tại, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo Sở Tài chính thực hiện đúng quy định trong phân bổ dự toán, cấp phát kinh phí, giám sát tài chính và xét duyệt quyết toán; xử lý dứt điểm khoản kinh phí hơn 15,954 tỷ đồng chưa đủ cơ sở quyết toán và khoản 581,74 triệu đồng đã hết nhiệm vụ chi nhưng chưa hoàn trả ngân sách; đồng thời tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm các tập thể, cá nhân liên quan.

Đối với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng kiến nghị khẩn trương hướng dẫn Công ty hoàn thiện các thủ tục về đất đai; rà soát, điều chỉnh phương án sử dụng đất; xử lý diện tích đất đã đưa ra ngoài quy hoạch ba loại rừng; đôn đốc xây dựng phương án quản lý rừng bền vững; tăng cường kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng đất, giao khoán bảo vệ rừng và phối hợp xử lý các khoản kinh phí liên quan theo đúng quy định của pháp luật.