Tại bản Ná Cà 1, xã Thanh Quân, huyện Như Xuân nạn khai thác vàng trái phép diễn ra công khai

Đào bới tìm vàng trái phép

Những ngày đầu tháng 4/2011, phu vàng ở huyện miền núi Như Xuân (Thanh Hóa) ngang nhiên “xẻ núi” vì ít bị lực lượng chức năng tuần tra xử lý.

Trong vai những người lái buôn mua vàng, chúng tôi tìm cách tiếp cận khu vực trung tâm mỏ vàng Thanh Quân. Khác xa với những gì PV tưởng tượng trước đó, dù đang là thời điểm giữa ban ngày và nằm ngay sát đường cái lớn, nhưng nơi đây náo nhiệt như một đại công trường đang vào chiến dịch tăng ca sản xuất. Tại bản Ná Cà 1, xã Thanh Quân, hàng trăm chiếc hố lớn đã được đào bới nham nhở, nhiều diện tích đất trồng lúa, ao vườn bị xới tung để tìm vàng. Thậm chí, cả khu đất ngay sát khu lẻ Ná Cà 1 và Trường Mầm non Thanh Quân cũng bị vàng tặc tấn công.

Hoạt động khai thác vàng trái phép ở đây diễn ra công khai, nhưng không thấy bóng dáng lực lượng chức năng. Anh Dương Văn T, một người dân ở đây cho biết: Ở vùng đầu nguồn sông Chàng, tình trạng khai thác vàng trái phép đã diễn ra từ lâu. Phu vàng đến đây khai thác chủ yếu là người Nghệ An, Hòa Bình, Hà Nội, Nam Định... Ngoài ra, nhiều thanh niên trong bản cũng bỏ việc đồng áng để tham gia đào đãi vàng.

Theo quan sát của PV, vàng tặc không chỉ dừng lại ở việc khai thác nhỏ lẻ đơn thuần mà còn ngang nhiên dựng lều, lán giữa cánh đồng, ven bờ sông Chàng rồi đưa máy xúc, máy nổ, thậm chí cả ô tô đến chở đất mang đi đãi vàng suốt cả ngày lẫn đêm. Người dân địa phương cho biết, trước đây dòng nước sông Chàng trong xanh, nhưng từ khi nạn khai thác vàng xuất hiện, dòng nước ở các con suối và thượng nguồn trở nên đục ngầu, đỏ quạch, ô nhiễm nghiêm trọng. Do vậy, ảnh hưởng đến đất trồng lúa. Người dân địa phương không có nước sinh hoạt nên nhiều lần kéo nhau ra phản đối, ngăn chặn các nhóm đào vàng. Tuy nhiên, bị đuổi chỗ này thì các phu vàng lại làm nơi khác; đuổi hôm trước, hôm sau lại xuất hiện.

Chính quyền làm ngơ?

Từ khi vàng tặc xuất hiện, dòng nước thượng nguồn sông Chàng bị ô nhiễm nghiêm trọng Chỉ tay về phía chiếc máy múc đang ngoạm sâu vào lòng suối, một người dân ở bản Ná Cà 1 cho biết: Quy mô khai thác vàng ở đây mỗi ngày một rầm rộ hơn. Máy móc chạy ầm ầm suốt cả ngày lẫn đêm, cuộc sống của dân bản bị đảo lộn, nhưng không thấy chính quyền hay công an ngăn chặn, xử lý. "Hôm trước, tôi cũng thấy một đoàn cán bộ về kiểm tra, nhưng đến nay vẫn thấy các nhóm đào vàng khai thác như thường", người dân này nhấn mạnh.

Hiện nay, ngoài bản Nà Cá 1, tại các khu vực bản Ná Cà 2, Thanh Nhân và bản Lâu Quán cũng đang trở thành tâm điểm của việc khai thác vàng trái phép.

Ông Vi Hồng Long, Chủ tịch UBND xã Thanh Quân khẳng định: “Không có việc khai thác vàng quy mô lớn mà chỉ là những điểm nhỏ lẻ. Bà con không có việc làm nên một vài người mang rổ, rá, cuốc, xẻng ra khe suối đào, đãi thủ công để kiếm ngày vài chục nghìn đồng thôi”. Tuy nhiên, khi chúng tôi đưa những hình ảnh ghi được ở nơi đào vàng ra thì ông Long lại giải thích rằng: “Trước đó, có một nhóm người đến cư trú bất hợp pháp để thăm dò, đào đãi vàng, nhưng đã bị trục xuất ra khỏi địa phương”. Còn tình trạng dựng lều lán khai thác vàng bằng công cụ, máy móc hiện đại đang diễn ra ngay cạnh trục đường cái lớn, cách UBND xã chưa đầy 1 km, thì ông Long không giải thích nổi!

Làm việc với PV, ông Dương Văn Mạnh, Chủ tịch UBND huyện Như Xuân đã thừa nhận: “Việc khai thác vàng trái phép tại xã Thanh Quân là có thật. Hiện nay, địa phương đang chỉ đạo lực lượng công an tập trung giải quyết và xử lý triệt để”. Ông Mạnh cho biết thêm, tỉnh Thanh Hóa chưa cấp phép cho bất kỳ một tổ chức hay cá nhân nào vào khai thác vàng sa khoáng trên địa bàn huyện Như Xuân. Cuối năm 2010, cơ quan chức năng của huyện cũng đã làm gắt gao, nhưng các đối tượng khai thác vàng trái phép vẫn lợi dụng địa bàn và địa hình phức tạp để hoạt động...

Với sự việc nêu trên, đề nghị UBND tỉnh Thanh Hóa sớm chỉ đạo các ban, ngành chức năng kiểm tra, chấn chỉnh nhằm bảo đảm an ninh trật tự tại khu vực, đồng thời không để thất thoát tài nguyên khoáng sản của Nhà nước.

 Văn Thanh