Người dân trong khu quy hoạch đô thị bị ảnh hưởng dự án nhà máy XLNT tại buổi tiếp xúc với Phóng viên_ TL

>> Phản hồi thế nào trước văn bản pháp lý?
>> Bức xúc trong “quản lý quy hoạch” và sử dụng đất

Trên địa bàn đã có quy hoạch trạm XLNT diện tích 11 ha từ ngày 19/6/2001 của Thủ tướng Chính phủ, nhưng chưa được chính quyền địa phương triển khai, ngày 15/5/2003, Sở Quy hoạch Kiến trúc đã duyệt Bản đồ quy hoạch chi tiết sử dụng đất tỷ lệ 1/2000 Khu đô thị (KĐT) nhà vườn Thanh Thủy, phường An Phú Đông diện tích 550 ha với quy mô dân số dự kiến 44 ngàn người. Cùng với hơn 50 ha đất của hàng trăm gia đình đã sinh sống ổn định, quy hoạch KĐT nhà vườn Thanh Thủy còn có trên 249 ha đất ở xây dựng mới. Được UBND quận 12 thông qua, quy hoạch vừa nêu cũng đã bố trí 2 điểm XLNT diện tích 1,9 ha và 4,06 ha tại Khu phố 2 và Khu phố 5 để phục vụ khu dân cư đô thị.

Tuy nhiên, ngày 3/11/2004 Ban quản lý đầu tư dự án, Sở NN&PTNT có công văn gửi UBND quận 12 “xin quy hoạch xây dựng” nhà máy XLNT 11 ha ngay tại địa điểm XLNT 1,9 ha trong KĐT nhà vườn Thanh Thủy để tiêu thoát nước và giải quyết ô nhiễm cho toàn bộ lưu vực Tham Lương - Bến Cát, ngày 18/11/2005 UBND quận 12 có văn bản chấp thuận. Vậy nhưng, đến cuối năm 2009 người dân trong quy hoạch KĐT nhà vườn phường An Phú Đông vẫn không hề biết sẽ có nhà máy XLNT rộng 11 ha đặt tại khu vực này. Trước yêu cầu cung cấp thông tin của những người đến (nơi đặt dự án hiện nay) mua đất, cơ quan chức năng của chính quyền quận 12 vẫn xác nhận “đất ông bà mua là thuộc khu biệt thự nhà vườn”. Lúc này dù giá đất đã lên cao, nhưng trước “thông tin quy hoạch” rộng mở, hàng ngàn hộ gia đình đã đổ về KĐT nhà vườn Thanh Thủy nơi có “cảnh quan” sông Vàm Thuật và sông Sài Gòn bao quanh, mua đất làm nhà xây dựng cuộc sống.

Ngày 22/4/2008 UBND TP mới có Văn bản 2465/UBND trình Thủ tướng Chính phủ về đầu tư xây dựng nhà máy XLNT bằng hình thức BT gắn với việc giao quyền sử dụng đất tương đương với chi phí của nhà đầu tư. Theo đó, Công ty CP ĐT XD Phú Điền đại diện (liên danh với Công ty Chứng khoán quốc tế Hoàng Gia và Công ty SFC Umwelttecnik Gmbh của Áo) đã có hồ sơ xin UBND TP đầu tư xây dựng nhà máy với thời gian 2 năm bằng hình thức BT. Do áp dụng công nghệ hiện đại và kích thước nhỏ gọn, nhà máy XLNT công suất 131.000m³/ngày chỉ chiếm diện tích từ 3 đến 4 ha trong 11 ha quy hoạch của được duyệt, nên đã có đủ quỹ đất cho việc mở rộng công suất nhà máy. Được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận, ngày 20/6/2008 UBND TP đã ra văn bản triển khai, giao Công ty Phú Điền lập dự án đầu tư xây dựng nhà máy XLNT Tham Lương - Bến Cát tại phường An Phú Đông.

Dù trong văn bản trình Chính phủ, UBND TP dẫn hồ sơ của nhà đầu tư cho rằng, nhà máy XLNT “chỉ chiếm từ 3 đến 4 ha trong 11 ha được duyệt” và đã có đủ đất cho việc mở rộng nhà máy. Nhưng bằng các Văn bản: 5113 ngày 2/10/2009 và 2875 ngày 21/6/2010, UBND TP đã “chấp thuận” địa điểm diện tích lên tới trên 13,6 ha, vượt hơn 2,6 ha so với quy hoạch. Theo Quyết định 4040/QĐ ngày 16/9/2010 của UBND TP về duyệt đồ án “điều chỉnh cục bộ” quy hoạch chi tiết, đất xây dựng nhà máy XLNT chỉ chiếm trên 49% diện tích quy hoạch. Trong phạm vi nhà máy đã có: Đất cây xanh 39.533m², đất giao thông nội bộ 12.780m², kênh thoát nước 4.457m2, hồ điều tiết 12.728m². Nhưng đồ án vừa nêu còn “kèo thêm” gần 10.000m² đất dự án bờ hữu sông Sài Gòn, và xấp xỉ 12.000m² đất cây xanh ven sông Vàm Thuật. Kế đó là các đường giao thông bên ngoài nhà máy lộ giới từ 12 đến 35m, hồ điều tiết được “mở đóng ngoặc” thành hồ cảnh quan, đất cây xanh được ghi là đất công viên, tất cả tạo thành “vùng đệm nhạy cảm” sát sông Vàm Thuật, khiến người dân cho rằng đây có thể là “khu sân sau” của nhà đầu tư.

Tại phường An Phú Đông, từ khi UBND “thông báo lấy ý kiến nhân dân về điều chỉnh cục bộ quy hoạch” khu vực nhà máy XLNT đến nay đã có hàng ngàn ý kiến phản ứng không đồng tình. Bên cạnh vấn đề “quy hoạch KĐT Thanh Thủy biến thành nơi XLNT từ bao giờ”, người dân trong khu vực bị ảnh hưởng thuộc các tổ 26, 27 và 29 cho rằng, theo phê duyệt của Thủ tướng, phường An Phú Đông có trạm XLNT, nhưng trên địa bàn phường nói chung còn nhiều khu đất trống, sao lại đặt nhà máy XLNT đúng vào nơi đã có quy hoạch khu đô thị. Về việc sử dụng đất người dân bức xúc cho rằng, nhà máy XLNT đã đặt cạnh sông Vàm Thuật sao còn phải bố trí hồ điều tiết, và đã là nơi XLNT thì “dân tôi ai ra đó” mà còn vẽ công viên và đường giao thông nhằm chiếm đất. Với hơn 20.000m2 đất trồng cây ven sông Vàm Thuật và dự án bờ hữu sông Sài Gòn “bị thâu tóm” vào khu XLNT, người dân cho rằng cần phả tách khỏi dự án này.

Ngày 16/8/2012 UBND TP đã tổ chức họp với đại diện Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP, các Sở Quy hoạch Kiến trúc, TN&MT, Kế hoạch Đầu tư, Xây dựng, Tư pháp, Tài chính, UBND quận 12, và Thanh tra thành phố để nghe báo cáo. Tại cuộc họp, Phó chủ tịch Nguyễn Hữu Tín kết luận: Công tác quy hoạch đầu tư xây dựng Nhà máy XLNT lưu vực Tham Lương - Bến Cát tại phường An Phú Đông quận 12 “chưa bảo đảm chặt chẽ về pháp lý”, đây là “thiếu sót nghiêm trọng dẫn đến người dân khiếu nại bức xúc. Trách nhiệm này trước hết thuộc về Sở Quy hoạch Kiến trúc và UBND quận 12”, ông Tín cũng yêu cầu Sở Quy hoạch Kiến trúc khẩn trương phối hợp với UBND quận 12 và các cơ quan, đơn vị liên quan kiểm tra toàn bộ công tác quy hoạch trên địa bàn và quy hoạch Nhà máy XLNT tại phường An Phú Đông. Đồng thời, yêu cầu UBND quận 12 tạm ngưng giải phóng mặt bằng đến khi dự án đảm bảo pháp lý theo quy định pháp luật.

Dư luận cho rằng, việc thừa nhận quy hoạch đầu tư Nhà máy XLNT Tham Lương - Bến Cát của Lãnh đạo chính quyền TP đã phần nào phản ánh bức xúc của dân, nhưng điều không bình thường đàng sau “thiếu sót nghiêm trọng” không thấy một lời xin lỗi. Theo các chuyên gia luật pháp, việc “quy hoạch đô thị bị biến thành khu XLNT” vừa nêu là, trong khi chính quyền cấp thành phố buông lỏng quản lý, thì chính quyền cấp quận thực hiện quy hoạch “chồng chéo” và vượt thẩm quyền một cách không toan liệu. Vì vậy trên địa bàn quy hoạch, UBND TP. Hồ Chí Minh cần xem lại vị trí đặt nhà máy XLNT sao cho phù hợp và tránh ảnh hưởng cuộc sống của người dân. Mặt khác, nếu diện tích nhà máy XLNT “chỉ chiếm từ 3 đến 4 ha” trong 11 ha theo quy hoạch của Thủ tướng, thì UBND TP cần có báo cáo để điều chỉnh dự án, tránh tình trạng “xé rào diện tích” lên tới 13,6 ha.

Trúc Lâm