Đoàn đại biểu dâng hương tại Đền thờ các Anh hùng liệt sĩ Mặt trận Vị Xuyên, điểm cao 468, xã Thanh Thủy. Ảnh: Bùi Bình

Gió núi khẽ thổi làm khói hương trước Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên chao nghiêng trong buổi chiều tháng Bảy. Giữa không gian tĩnh lặng, những bước chân tự nhiên chậm lại. Không ai bảo ai, mọi người đều nói khẽ hơn, đi nhẹ hơn trước những hàng bia mộ trải dài dưới màu xanh của cây cỏ.

Có những địa danh chỉ cần đứng lặng vài phút cũng đủ khiến người ta suy ngẫm rất nhiều. Vị Xuyên là một nơi như thế.

Trong dòng người trở về mảnh đất biên cương dịp kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ có đoàn công tác của Thanh tra tỉnh Tuyên Quang và Thanh tra tỉnh Hưng Yên. Chuyến về nguồn không chỉ là hoạt động tri ân thường niên, mà còn là dịp để mỗi cán bộ dành cho mình một khoảng lặng giữa nhịp công việc thường ngày, nhìn lại những giá trị được đánh đổi bằng máu xương của các thế hệ đi trước.

Đoàn đại biểu dành một phút mặc niệm tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên. Ảnh: Bùi Bình

Không phải ai trong đoàn cũng từng đến Vị Xuyên. Nhưng khi đứng trước những phần mộ chỉ mang dòng chữ "Liệt sĩ chưa biết tên", dường như mọi khoảng cách giữa người lần đầu và người đã nhiều lần trở lại đều không còn. Sự tĩnh lặng của nghĩa trang khiến mỗi người tự dành cho mình những suy ngẫm riêng.

Có lẽ chính những khoảng lặng ấy là điều còn ở lại lâu nhất sau chuyến đi.

Chiến tranh đã lùi xa hơn bốn thập kỷ, nhưng Vị Xuyên chưa bao giờ chỉ là một địa danh trên bản đồ.

Nơi đây từng là chiến trường ác liệt trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc. Trên những điểm cao, trong những cánh rừng và dưới từng lớp đất đá là ký ức về những năm tháng mà từng tấc đất được gìn giữ bằng sự hy sinh của biết bao cán bộ, chiến sĩ.

Ông Vũ Lương Thạch thắp hương tại các phần mộ liệt sĩ. Ảnh: Bùi Bình

Giữa Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên, hàng nghìn phần mộ nằm ngay ngắn dưới những hàng cây. Có những phần mộ còn đủ họ tên, quê quán. Cũng có những phần mộ chỉ lặng lẽ mang dòng chữ: "Liệt sĩ chưa biết tên".

Điều còn thiếu trên tấm bia không làm vơi đi sự biết ơn của những người đang đứng trước họ. Bởi phía sau mỗi phần mộ là một cuộc đời, một gia đình từng ngóng đợi và một tuổi trẻ đã gửi lại nơi biên cương để đất nước có được những ngày bình yên.

Rời nghĩa trang, đoàn công tác đến Đền thờ các Anh hùng liệt sĩ Mặt trận Vị Xuyên tại điểm cao 468.

Đứng giữa núi rừng, nhìn những dãy núi nối tiếp nhau đến tận chân trời, thật khó hình dung nơi đây từng rung chuyển bởi bom đạn. Thời gian đã phủ màu xanh lên những sườn núi, nhưng lịch sử vẫn còn hiện diện trong từng địa danh và trong ký ức của những người trở về.

Hành trình tiếp tục đến Cột cờ Quốc gia Lũng Cú. Từ nơi địa đầu Tổ quốc nhìn xuống, biên giới không còn là một đường kẻ trên bản đồ mà hiện lên bằng núi non, bản làng và cuộc sống bình yên của đồng bào nơi cực Bắc. Sau những giờ phút lặng mình ở Vị Xuyên, hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng tung bay giữa đất trời càng khiến mỗi người cảm nhận rõ hơn giá trị của độc lập, chủ quyền và hòa bình.

Có những chuyến về nguồn khép lại khi những nén hương đã tàn. Nhưng cũng có những chuyến đi bắt đầu từ lúc người ta trở về.

Đối với những người làm công tác thanh tra, hành trình đến Vị Xuyên không chỉ để tưởng nhớ quá khứ. Điều quan trọng hơn là mang theo tinh thần ấy trở lại với công việc thường ngày.

Rồi đây, mỗi người sẽ trở về với những cuộc thanh tra, những buổi tiếp công dân, những vụ việc cần được xem xét khách quan, thấu đáo. Công việc vẫn như trước, nhưng sau một chuyến đi như thế, trách nhiệm trước mỗi quyết định dường như trở nên rõ ràng hơn.

Lãnh đạo hai đơn vị thỉnh chuông tại Đền thờ. Ảnh: Bùi Bình

Sự tri ân không chỉ được thể hiện trong một ngày tháng Bảy. Sự tri ân còn được thể hiện bằng thái độ tận tụy với công việc, bằng sự công tâm trong thực thi nhiệm vụ và bằng tinh thần đặt lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân lên trên hết.

Chiều muộn, đoàn công tác rời Vị Xuyên.

Khói hương vẫn lan nhẹ trong gió núi. Tiếng chuông từ đền tưởng niệm ngân giữa không gian tĩnh lặng. Lá cờ nơi địa đầu Tổ quốc vẫn đỏ thắm trên nền trời.

Có những chuyến đi kết thúc khi hành trình khép lại. Cũng có những chuyến đi còn theo người ta rất lâu sau đó. Vị Xuyên là một chuyến đi như thế.

Bởi điều còn đọng lại không chỉ là ký ức về một chiến trường năm xưa, mà còn là lời nhắc lặng lẽ rằng lòng biết ơn chỉ thật sự có ý nghĩa khi được tiếp nối bằng trách nhiệm trong từng công việc hằng ngày.