Trụ sở cơ quan Thanh tra Chính phủ. Ảnh: PH

Không chỉ dừng lại ở việc rà soát, đánh giá tính đồng bộ của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, quá trình tổng rà soát do Thanh tra Chính phủ triển khai tạo nền tảng quan trọng để nhận diện những khoảng trống pháp lý, tháo gỡ các điểm nghẽn trong thực tiễn và định hình lộ trình hoàn thiện thể chế về thanh tra trong những năm tới.

Thực hiện Kế hoạch triển khai tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, Thanh tra Chính phủ đã chủ động xây dựng kế hoạch, thành lập Tổ công tác, ban hành hướng dẫn, lập danh mục văn bản thuộc phạm vi rà soát và tổ chức triển khai đồng bộ trong toàn cơ quan.

Đến hết ngày 30/6/2026, Thanh tra Chính phủ đã hoàn thành rà soát sơ bộ 40 văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của ngành, gồm 5 luật, 13 nghị định, 1 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 21 thông tư của Tổng Thanh tra Chính phủ.

Kết quả rà soát bước đầu cho thấy, hệ thống văn bản hiện hành cơ bản đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Các văn bản nhìn chung phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước trong từng giai đoạn.

Toàn cảnh cuộc họp thẩm định dự thảo Thông tư quy định Khung tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ. Ảnh: PH

Quá trình rà soát cũng cho thấy yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế để đáp ứng những đòi hỏi mới của thực tiễn phát triển đất nước.

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ xác định có 14 văn bản cần sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế; 7 văn bản cần bãi bỏ toàn bộ và 6 văn bản cần nghiên cứu ban hành mới.

Bên cạnh đó, quá trình rà soát cũng phát hiện 26 nội dung tại 18 văn bản còn mâu thuẫn, chồng chéo hoặc chưa thống nhất; nhiều quy định đã không còn phù hợp khi căn cứ pháp lý thay đổi hoặc thực tiễn quản lý nhà nước đã có những chuyển biến mới. Một số nội dung được giao quy định chi tiết nhưng văn bản hướng dẫn vẫn chưa được ban hành, ảnh hưởng đến hiệu quả tổ chức thực hiện.

Không chỉ dừng ở việc nhận diện những bất cập của từng văn bản, Thanh tra Chính phủ còn chỉ ra những khoảng trống pháp lý cần sớm được nghiên cứu, bổ sung.

Qua rà soát Luật Thanh tra năm 2025 và các văn bản liên quan, nhiều vấn đề được đặt ra như quy định về khái niệm thanh tra chưa bao quát đầy đủ hoạt động thanh tra; tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ của cơ quan thanh tra còn có những hạn chế; việc xử lý chồng chéo giữa hoạt động thanh tra và kiểm toán chưa thật sự đầy đủ; thiếu quy định về gia hạn trong giai đoạn kết thúc thanh tra; còn thiếu cơ chế để cơ quan thanh tra tiếp cận, khai thác và chia sẻ dữ liệu phục vụ hoạt động chuyên môn.

Đáng chú ý, báo cáo cũng chỉ ra việc chưa có đầy đủ quy định về cơ sở dữ liệu chuyên ngành thanh tra, cơ sở dữ liệu quốc gia về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, kiểm soát tài sản, thu nhập và thực hiện trách nhiệm giải trình.

Những kết quả rà soát nêu trên không chỉ phục vụ việc xử lý các văn bản trước mắt mà còn tạo cơ sở thực tiễn cho việc xây dựng chương trình hoàn thiện pháp luật trong giai đoạn tiếp theo.

Các đại biểu dự cuộc họp thẩm định dự thảo Thông tư quy định Khung tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện trách nhiệm giải trình trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ. Ảnh: PH

Theo lộ trình được Thanh tra Chính phủ xác định, trong năm 2026 sẽ tập trung xây dựng, ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành các nội dung đã được luật và nghị định giao.

Giai đoạn 2027-2030 sẽ tiếp tục sửa đổi, bổ sung, thay thế và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Thanh tra Chính phủ nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức và hoạt động của ngành.

Trên cơ sở kết quả tổng rà soát, Thanh tra Chính phủ kiến nghị nghiên cứu sửa đổi toàn diện Luật Thanh tra trong năm 2027, đồng thời tiếp tục hoàn thiện Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo theo lộ trình phù hợp.

Cùng với đó là đề xuất bổ sung các quy định nhằm tăng cường hiệu lực hoạt động thanh tra, như nghiên cứu bổ sung thẩm quyền khám xét hành chính, tạm giữ, thu giữ tài liệu, dữ liệu điện tử và xử phạt vi phạm hành chính cho cơ quan thanh tra; hoàn thiện cơ chế tiếp cận, chia sẻ dữ liệu; xây dựng các cơ sở dữ liệu chuyên ngành bảo đảm kết nối, liên thông với các cơ sở dữ liệu quốc gia.

Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật không chỉ là yêu cầu mang tính kỹ thuật trong công tác xây dựng pháp luật. Đối với ngành Thanh tra, đây còn là bước chuẩn bị quan trọng nhằm tạo lập nền tảng pháp lý đồng bộ, thống nhất, phù hợp với yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.