Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Hồng Khanh chủ trì cuộc giao ban trực tuyến. Ảnh: Hà Nguyên

Đó là vấn đề được “mổ xẻ” tại cuộc giao ban trực tuyến về thực hiện các biện pháp khắc phục, xử lý các dự án có sử dụng đất trên địa bàn TP Hà Nội chậm triển khai, vi phạm Luật Đất đai, được tổ chức ngày 11/4.

Xử lý vi phạm sau thanh tra… khó

Theo báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường TP Hà Nội, từ năm 2009 đến quý I/2013, qua tiến hành thanh tra, kiểm tra 653 tổ chức, đã phát hiện 39 dự án với tổng diện tích 425,2 ha được Nhà nước giao đất, cho thuê nhưng thực hiện chậm 24 tháng so với tiến độ trong dự án đầu tư được phê duyệt; 514 dự án có dấu hiệu vi phạm Luật Đất đai; 482 dự án sử dụng đất sai mục đích, sử dụng đất không hiệu quả, cho thuê, chuyển nhượng trái pháp luật.

Sau thanh tra, kiểm tra, UBND TP Hà Nội đã ban hành 43 quyết định thu hồi đất với tổng diện tích 832,65 ha, trong đó 17 quyết định đã thực hiện, thu hồi xong 818 ha đất; gia hạn 11 dự án và xử lý vi phạm hành chính 122 tổ chức với tổng số tiền hơn 2 tỷ đồng.

Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường TP Hà Nội Nguyễn Hữu Nghĩa cho biết, một trong những nguyên nhân chính khiến các dự án chậm triển khai thực hiện là do các tổ chức không đủ năng lực thực hiện dự án.

Có những tổ chức được Nhà nước giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án sản xuất, kinh doanh tại thời điểm thanh tra chỉ sử dụng một phần diện tích đất được giao, diện tích còn lại sử dụng không đúng mục đích như cho thuê nhà xưởng, mặt bằng, liên doanh, liên kết trái quy định. Có nhiều doanh nghiệp còn không thực hiện nghĩa vụ nộp tiền thuê đất, sử dụng đất sai quy định, thậm chí không có hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đáng nói, sau thanh tra phát hiện sai phạm nhưng việc xử lý triệt để các vi phạm trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn thành phố nhiều năm qua vẫn đầy khó khăn vì hầu hết các đối tượng thanh tra không hợp tác. Trong khi đó, Nghị định 105/2009 về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai không rõ, thiếu cụ thể, khung xử phạt các lỗi vi phạm về đất đai còn thấp, không có tác dụng răn đe, việc quy định thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính còn nhiều bất cập, không rõ ràng, gây khó khăn trong việc xác định thời điểm vi phạm để xử phạt.

Công tác theo dõi, đôn dốc hoặc tái kiểm tra các chủ đầu tư thực hiện quyết định gia hạn, xử phạt, khắc phục vi phạm, thu hồi đất vi phạm của các sở, ngành, UBND các quận, huyện, thị xã cũng hạn chế. Lực lượng thanh tra, kiểm tra chuyên ngành còn thiếu so với khối lượng cần phải xử lý vi phạm, dẫn đến tiến độ thanh tra, xử lý vi phạm trên địa bàn thành phố chưa đáp ứng được yêu cầu.

Gia hạn dự án vẫn không khắc phục, phải thu hồi

Riêng về các dự án chậm triển khai trong công tác giải phóng mặt bằng, đại diện Ban chỉ đạo giải phóng mặt bằng thành phố cho biết, trong 3 tháng đầu năm 2013, các quận, huyện, thị xã, liên ngành đã rà soát, tháo gỡ khó khăn và trình UBND thành phố xem xét, giải quyết vướng mắc ở một số dự án chậm tiến độ. Song nhìn chung, các dự án chậm triển khai giải phóng mặt bằng vẫn chưa có chuyển biến nhiều.

Trong 132 dự án chậm triển khai, có 15 dự án vướng mắc nhưng được giải quyết đang tiếp tục triển khai; 40 dự án vướng về khiếu kiện, thắc mắc chính sách khác; 16 dự án thiếu vốn, tái định cư; 7 dự án vướng mắc vượt thẩm quyền giải quyết của UBND thành phố (các dự án này đang chờ ý kiến chỉ đạo của Chính phủ, kết luận của Thanh tra Chính phủ); 47 dự án không hoặc chưa triển khai do nhiều nguyên nhân khác nhau.

Ban chỉ đạo giải phóng mặt bằng TP Hà Nội đề nghị UBND thành phố giao Sở Kế hoạch và Đầu tư chủ trì cùng các sở, ngành có liên quan đề xuất giải pháp cụ thể. Đối với các dự án chưa triển khai được do quyết định thu hồi đất hết hiệu lực, đề nghị Sở Tài nguyên và Môi trường tổ chức thanh tra, rà soát làm cơ sở xem xét điều chỉnh, bãi bỏ quyết định giao đất, cho thuê đất. Đối với các dự án chủ đầu tư không liên hệ để triển khai tiếp, chưa có thông tin kiểm tra, đề nghị Sở Tài nguyên và Môi trường tổ chức thanh tra, rà soát làm cơ sở xem xét điều chỉnh, bãi bỏ quyết định giao đất, cho thuê đất.

Trước thực trạng các dự án chậm triển khai, vi phạm pháp luật đất đai, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Hồng Khanh yêu cầu, các địa phương phải tạo điều kiện để các hộ gia đình, cá nhân được giao đất sử dụng đất hiệu quả, phát triển sản xuất, kinh doanh đúng pháp luật; tập trung cao độ xử lý kịp thời các vi phạm pháp luật đất đai.

Ông Khanh nhấn mạnh, tất cả các vi phạm pháp luật về đất đai phải kiên quyết xử lý theo quy định của luật. Trong thanh tra, cốt lõi phải phân tích được nguyên nhân khiến đất đai không được sử dụng hiệu quả hay dự án chậm triển khai để tập trung tháo gỡ. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân là do năng lực của chủ đầu tư mà đã có biện pháp nhắc nhở, gia hạn nhưng không khắc phục thì phải thu hồi.