Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hồ Quốc Dũng, giao Thường trực Ban chỉ đạo 127 (BCĐ) tỉnh làm việc với Giám đốc Cty ATA về vụ 424,1 tấn titan thô của Cty vận chuyển ngày 11/01/2012 không có nguồn gốc hợp pháp, bị tịch thu theo Quyết định 642/QĐ-XPHC ngày 04/4/2012; Phó trưởng ban chỉ đạo, Giám đốc sở Công thương Bình Định,  Nguyễn Kim Phương cùng các thành viên đã có buổi làm việc với Giám đốc Cty ATA Trương Đình Xuân ngày 5/10/2012. Tại buổi họp lại nêu 5 nội dung làm việc như: Cty ATA không thực hiện đúng Giấy phép khai thác khoáng sản, không thực hiện chế biến titan thô đạt tinh quặng sa khoáng với hàm lượng lớn hơn hoặc bằng 52% để xuất khẩu. Trong quá trình khai thác titan tại mỏ Mỹ Thành, Phù Mỹ, không có giấy phép khai thác sử dụng nước ngầm. Sử dụng 15 phiếu xuất hàng kiêm vận chuyển không hợp pháp lập ngày 10/01/2012 để vận chuyển 424,1 tấn titan... Với phần lớn các nội dung nêu trên, cho thấy Thường trực BCĐ 127 tỉnh đã đi quá... trách nhiệm được phân công!

BCĐ 127 còn cho rằng, các nội dung nêu trên với tinh thần trao đổi, giải thích để ông Xuân nhận thấy các sai phạm, trên cơ sở đó Thường trực BCĐ kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng BCĐ 127 xem xét giải quyết 424,1 tấn titan cho Cty, nhưng ông Xuân có thái độ bất hợp tác, quanh co, không có thiện chí làm việc, không ký biên bản... Giám đốc Trương Đình Xuân lại cho biết, tại buổi họp, Thường trực BCĐ đã ép buộc Cty nhận nhiều sai phạm, trong đó có nhiều nội dung do cơ quan khác đã kiểm tra và UBND  tỉnh không chỉ đạo, thì mới chịu trả lại số titan thô bị thu giữ? Dù vậy, sau đó Cty cũng làm đơn xin nhận lại hàng, với cam kết là hàng khai thác tại mỏ Mỹ Thành, không mua trôi nổi bên ngoài, nhưng đến nay vẫn không được trả lại hàng.

Hơn 1 năm qua, Cty đã làm thủ tục xin cấp giấy phép khai thác nước ngầm, nộp Sở TN&MT Bình Định theo biên nhận ngày 16/5/2011, nhưng đến nay chưa thấy hồi âm? Vì giấy phép khai thác đã hết hạn, nên UBND tỉnh yêu cầu đình chỉ khai thác, tiến hành hoàn thổ, giao trả mặt bằng, trồng rừng phục hồi trên 5,6 ha đã khai thác, còn lại 4,4 ha chưa khai thác, nhưng ngày 30/7/2012, UBND tỉnh có Công văn 2854/UBND-KTN, yêu cầu đình chỉ khai thác, tiến hành hoàn thổ, giao trả mặt bằng, trồng rừng phục hồi môi trường. Giao Sở TN&MT lập thủ tục xử phạt vi phạm hành chính đối với Cty ATA về hành vi khai thác nước ngầm chưa được cấp phép? Ngày 16/8, Đoàn kiểm tra của Sở lập biên bản vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước và trong ngày này có quyết định xử phạt hành chính 350 ngàn đồng. Ngày 10/8, UBND tỉnh có Công văn 3012/UBND-KTN, đồng ý để Cty tháo dỡ máy móc, trang thiết bị khai thác titan ra khỏi khu vực, tiến hành hoàn thổ, phục hồi môi trường...; chậm nhất đến ngày 15/12/2012, Cty phải hoàn thành.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, về việc tỉnh cho gia hạn khai thác, xuất titan thô, hay tình trạng khai thác nước ngầm, nợ đọng thuế... của các doanh nghiệp khai thác khoáng sản ở Bình Định hiện nay, không chỉ là cá biệt. Ngày 04/4/2012, UBND tỉnh có Văn bản 992, cho phép Cty CP Thời Thuận và Cty CP Khoáng sản Mỹ Đức tiếp tục thực hiện hợp đồng giao hàng khoáng sản titan cho Cty CP Khoáng sản Đất Quảng Chu Lai, theo hợp đồng các doanh nghiệp đã ký kết ngày 19/3. Ngày 27/4, UBND tỉnh có Văn bản 1398 cho phép Cty TNHH Khoáng sản Thành An xuất bán 1 ngàn tấn quặng thải hỗn hợp đã qua tinh luyện ra ngoài tỉnh. Công văn 2089 ngày 13/6, UBND tỉnh đồng ý cho Cty CP Kim Triều được bán 40 ngàn tấn quặng titan thô cho các doanh nghiệp ngoài tỉnh. Mới đây, ngày 02/11, UBND tỉnh lại tiếp tục có Văn bản 4277 cho phép Cty này xuất bán 34,2 ngàn tấn titan ra ngoài tỉnh (trong tổng số 40 ngàn tấn mà UBND tỉnh đã cho phép trước đó). Như vậy, dù bất cứ lý do gì, do ai chỉ đạo... so với các doanh nghiệp cùng ngành, cho thấy cách làm của UBND tỉnh Bình Định là thiên vị và thiếu công bằng!

Nói về việc các doanh nghiệp hiện khai thác titan trên địa bàn tỉnh mà có giấy phép khai thác nước ngầm là rất hiếm, nhưng ít đơn vị nào bị xử lý như Cty ATA. Còn việc nợ đọng thuế là bệnh “kinh niên” tại các doanh nghiệp này. Theo Báo cáo 2404/ CT-QLN ngày 06/12/2012 của Cục Thuế tỉnh: Tính đến 30/11/2012, có 14 doanh nghiệp khai thác, chế biến titan còn nợ thuế và tiền phạt nộp chậm là 45,1 tỷ đồng, trong đó tiền thuê đất là 19,1 tỷ đồng. Điển hình như: Cty CP Thời Thuận doanh thu 9 tháng đầu năm 2012 tăng 99,4% so với năm 2011, nhưng còn nợ thuế và tiền phạt hơn 2,3 tỷ đồng. Cty TNHH Sản xuất Thương mại  và khoáng sản Ban Mai còn nợ thuế hơn 3,6 tỷ đồng (Năm 2011, Thanh tra tỉnh đã xử lý thu hàng tỷ đồng tiền nợ thuế tại đơn vị này). Cty CP Kim Triều còn nợ 20,1 tỷ đồng, Cty TNHH Nhơn Lộc nợ 2,3 tỷ đồng, Cty CP KCN Sài Gòn - Nhơn Hội nợ gần 6,3 tỷ đồng...

Trả lời phỏng vấn báo chí, Phó Chủ tịch Hồ Quốc Dũng cho rằng: “Không có việc ưu tiên doanh nghiệp này mà không ưu tiên doanh nghiệp khác. Ví dụ anh đóng thuế đầy đủ, làm cơ sở hạ tầng quanh khu vực khai thác tốt, sẽ được khai thác titan... Quan điểm của tỉnh là đang cho thanh tra xem xét lại việc hoàn thổ để trồng lại rừng, nhưng có tình trạng doanh nghiệp hết phép vẫn lợi dụng lén lút khai thác, gây bức xúc cho người dân”.

Nguyên Phê