Gia đình ông A Bố và bà Y Nó (ở thôn Đắk Wang, xã Sa Loong) cho biết: Từ năm 2010, do có con bị tai nạn giao thông nên đã mang sổ hưởng chế độ bệnh binh (mức hưởng 2,5 triệu đồng/tháng) cắm quán lấy 5 triệu đồng để kịp thời lo thuốc men cho con. Hàng tháng, số tiền 2,5 triệu đồng đều do chủ quán giữ, nhưng không hiểu họ tính lãi suất kiểu gì mà đến bây giờ vẫn còn nợ 13 triệu đồng nữa. Chắc chẳng bao giờ chúng tôi lấy lại được sổ bệnh binh nữa rồi! 

Bà Y Tin, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Sa Loong cho biết, ở xã không ít hộ lâm vào hoàn cảnh như gia đình A Bố. Hầu hết đều là hộ nghèo, trình độ nhận thức còn hạn chế, lại không biết tính toán làm ăn. Mặt khác, khi vay các chủ quán tính toán lãi suất ra sao họ cũng không biết được, nhưng thường là rất cao, với số tiền vay đầu năm, cuối năm phải trả gấp đôi. Đến nay, nhiều hộ lo sợ chủ nợ đến xiết nợ nên không dám về nhà, ở miết trong rẫy… ảnh hưởng tới việc học hành của lũ trẻ.

Còn Chủ tịch UBND xã Sa Loong, ông Thao Phan, khi được hỏi thì khẳng định: Tình trạng trên là có thật và diễn ra từ nhiều năm nay. Chủ yếu do bà con dân tộc thiểu số thỏa thuận vay tại các hàng quán trong xã để phục vụ sinh hoạt gia đình, chi trả tiền công lao động, mua sắm thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ… Xã đã nhiều lần tuyên truyền, vận động bà con nhưng tình trạng cho vay nặng lãi vẫn chưa hạn chế được.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, chủ nợ ở Sa Loong là các tiểu thương ngoài thị trấn Plei Kần. Đối với các con nợ có sổ chính sách, họ không ra mặt mà chờ hàng tháng, khi các hộ này nhận tiền trợ cấp thì xuất hiện, đưa sổ cho đối tượng ký nhận, sau đó thu lại sổ cùng số tiền vừa nhận. Đối với con nợ khác, chờ đúng dịp thu hoạch của người dân, họ có mặt để… thu nợ. 

Được biết, tình trạng cho vay nặng lãi này không chỉ xảy ra trên địa bàn xã Sa Loong mà ở một số xã trên địa bàn huyện Ngọc Hồi, khiến không ít hộ gia đình nghèo, gia đình chính sách rơi vào hoàn cảnh khó khăn. 

Thực trạng trên đang rất cần sự vào cuộc của các cấp chính quyền địa phương để người nghèo, nhất là người nghèo dân tộc thiểu số, sớm thoát cảnh khốn khó do phải loanh quanh mãi với điệp khúc: Nghèo - vay - nợ - càng nghèo!

Sa Loong là xã biên giới của huyện Ngọc Hồi, với trên 80% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số sống bằng sản xuất nông nghiệp; tỷ lệ hộ nghèo chiếm trên 28%, chủ yếu rơi vào các hộ người dân tộc thiểu số tại chỗ.

A Nhi