Pate Minh Chay nhiễm độc tố thần kinh cực mạnh. Ảnh: BYT

Bộ Y tế cho biết, ngộ độc thực phẩm do độc tố botulinum thường do ăn uống các thực phẩm có sẵn độc tố botulinum do các chủng vi khuẩn Clostridium sinh ra. Bệnh cảnh chính là liệt ngoại biên đối xứng hai bên kiểu lan xuống, liệt toàn bộ các cơ với các mức độ khác nhau, người bệnh vẫn tỉnh táo, không có rối loạn cảm giác. Ngộ độc nặng dẫn tới liệt cơ hô hấp, suy hô hấp có thể tử vong. Liệt nặng nề kéo dài dẫn tới nhiều biến chứng.

Theo Bộ Y tế, thời gian khởi phát ngộ độc phổ biến từ 12-36 giờ sau ăn, phần lớn trong ngày đầu tiên sau khi ăn thực phẩm nhiễm độc. Khi đó, cơ thể sẽ xuất hiện triệu chứng buồn nôn, nôn, đau bụng, sau đó liệt ruột cơ năng, táo bón, liệt đối xứng hai bên, xuất phát từ vùng đầu mặt, cổ lan xuống chân...

Bộ Y tế đề nghị các nhân viên y tế cần nâng cảnh giác khai thác bệnh sử, đưa vào chẩn đoán phân biệt đặc biệt với các tình trạng liệt ngoại biên, qua đó giúp chẩn đoán và điều trị sớm, dùng thuốc giải độc sớm nhất giúp cải thiện tình trạng ngộ độc.

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, ngộ độc thực phẩm do độc tố botulinum là ngộ độc nặng, tỷ lệ tử vong cao, thời gian liệt kéo dài. Thời gian thở máy cần trung bình khoảng 2 tháng sau đó mới có thể cai thở máy, tuy nhiên bệnh nhân cần nhiều tháng để hồi phục.

Loại thực phẩm gây ngộ độc theo y văn cổ điển là thịt hộp (do đó vi khuần gây bệnh được gọi là vi khuẩn độc thịt). Tuy nhiên các vụ ngộ độc trên thế giới cho thấy tất cả các loại thực phẩm từ rau, củ, quả, thịt, hải sản... được sản xuất không đảm bảo và đóng gói kín (ví dụ đồ hộp, can, lon, chai, lo, bao, túi, gói) cùng với môi trường bảo quản bên trong không đảm bảo dẫn tới bào tử phát triển thành vi khuẩn và sinh ngoại độc tố gây ngộ độc.

Bộ Y tế cho biết, ngộ độc botulinum phổ biến ở thực phẩm chế biến, đóng gói thủ công, sản xuất nhỏ lẻ, hộ gia đình hoặc điều kiện sản xuất không đảm bảo. Có thể gặp các trường hợp ngo độc với sản phẩm sản xuất công nghiệp và ăn tại các nhà hàng.

Xu hướng ngộ độc tăng lên trên thế giới do trào lưu sử dụng túi hút khí chứa đung thực phẩm, bảo quản thực phẩm không đảm bảo, sử dụng tủ lạnh không đúng, đun lại không đủ chín trước ăn.

Để phòng ngộ độc, Bộ Y tế khuyến cáo người dân cần chọn các sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, có tiêu chuẩn chất lượng và an toàn được công nhận. Thận trọng với các thực phẩm đóng kín, không nên tự đóng gói kín các thực phẩm và để kéo dài trong điều kiện không phải đông đá. Ưu tiên ăn các thực phẩm mới chế biến, mới nấu chín. Với các thực phẩm lên men, đóng gói hoặc che đậy kín theo cách truyền thống, như: Dưa muối, măng, cà muối... cần bảo đảm phải được muối chua, không sử dụng ăn xổi khi chưa chín để phòng tránh ngộ độc botulinum.

Để kịp thời hỗ trợ Việt Nam trong việc điều trị cho các bệnh nhân nhiễm độc tố botulinum do ngộ độc thực phẩm sau khi ăn pate Minh Chay, PGS.TS Trần Thị Giáng Hương, Giám đốc Các chương trình kiểm soát bệnh tật, kiêm Giám đốc Các chương trình y tế khẩn cấp của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khu vực Tây Thái Bình Dương đã chỉ đạo Chương trình Y tế khẩn cấp của WHO khu vực Tây Thái Bình Dương tài trợ khẩn cấp 10 liều thuốc kháng độc tố botulinum.

Bệnh viện Bạch Mai được Bộ Y tế chỉ định là đơn vị tiếp nhận số thuốc này và sẽ vận chuyển cho các đơn vị y tế khác theo nhu cầu thực tế của việc điều trị.

Trước đó, Văn phòng của WHO tại Hà Nội cũng đã tài trợ và hỗ trợ Bệnh viện Bạch Mai trong việc vận chuyển, tiếp nhận 2 liều kháng độc tố botulinum từ Thái Lan về Việt Nam để điều trị cho 2 bệnh nhân bị ngộ độc sau khi ăn pate Minh Chay tại Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai).