Đề tài "Nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế của Thanh tra Chính phủ trong nghiên cứu khoa học và đào tạo nhân lực ngành Thanh tra" không chỉ làm rõ những khoảng trống trong thực tiễn mà còn đề xuất nhiều giải pháp nhằm phát huy hiệu quả nguồn lực quốc tế phục vụ sự phát triển của ngành.

Bà Trần Thị Tú Uyên, Trường Cán bộ Thanh tra. Ảnh: TH

Hợp tác quốc tế - một nguồn lực phát triển

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, hợp tác quốc tế không còn đơn thuần là hoạt động đối ngoại mà đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực nghiên cứu của mỗi quốc gia.

Đối với ngành Thanh tra, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi hệ thống pháp luật, phương thức quản trị và các chuẩn mực quốc tế về phòng, chống tham nhũng, kiểm soát quyền lực, quản trị công ngày càng phát triển.

Thanh tra Chính phủ là cơ quan đầu mối của Việt Nam trong nhiều cơ chế hợp tác quốc tế về thanh tra, phòng, chống tham nhũng; đồng thời là cơ quan có trách nhiệm hướng dẫn nghiệp vụ, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ thanh tra trên phạm vi cả nước. Chính vì vậy, chất lượng nghiên cứu khoa học và đào tạo nhân lực của Thanh tra Chính phủ không chỉ tác động đến hiệu quả hoạt động của cơ quan mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực của toàn ngành.

Thực tế cho thấy, trong nhiều năm qua, hoạt động hợp tác quốc tế của Thanh tra Chính phủ đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận thông qua việc tham gia các diễn đàn quốc tế, ký kết các bản ghi nhớ hợp tác, triển khai nhiều chương trình trao đổi kinh nghiệm với các đối tác nước ngoài.

Tuy nhiên, các hoạt động này chủ yếu tập trung vào lĩnh vực nghiệp vụ hoặc hợp tác đối ngoại nói chung, trong khi hợp tác quốc tế về nghiên cứu khoa học và đào tạo nhân lực vẫn chưa được đầu tư tương xứng.

Đề tài chỉ ra rằng, cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào tiếp cận một cách toàn diện, chuyên sâu về hợp tác quốc tế trong nghiên cứu khoa học và đào tạo nhân lực ngành Thanh tra. Đây chính là khoảng trống cả về lý luận và thực tiễn cần được bổ sung nhằm tạo cơ sở khoa học cho việc xây dựng các chính sách, chiến lược phát triển trong giai đoạn mới.

Hợp tác nghiên cứu khoa học và đào tạo nhân lực chưa tương xứng

Một trong những kết quả đáng chú ý của đề tài là đã phân tích tương đối toàn diện thực trạng hợp tác quốc tế của Thanh tra Chính phủ trong giai đoạn 2020-2025.

Đại diện Trường Cán bộ Thanh tra bà Phạm Thị Thu Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra (ở giữa) đón Đoàn đại biểu Thanh tra Nhà nước Lào về Trường Cán bộ Thanh tra nghiên cứu và trao đổi nghiệp vụ nâng cao năng lực cán bộ Thanh tra vào tháng 10/2025. Ảnh: TH

Theo đánh giá, mạng lưới quan hệ hợp tác quốc tế của Thanh tra Chính phủ ngày càng được mở rộng; nhiều chương trình hợp tác song phương, đa phương được duy trì; nhiều cán bộ được tham gia các khóa đào tạo, hội nghị, hội thảo quốc tế. Đây là nền tảng quan trọng để ngành Thanh tra tiếp cận những kinh nghiệm quản trị hiện đại và nâng cao vị thế trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, nếu đánh giá từ góc độ nghiên cứu khoa học và đào tạo nhân lực thì hiệu quả vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.

Trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, hoạt động hợp tác quốc tế còn mang tính đơn lẻ, ngắn hạn, chủ yếu dừng ở việc tham dự hội nghị, hội thảo hoặc chia sẻ kinh nghiệm.

Thanh tra Chính phủ chưa hình thành được các chương trình nghiên cứu chung dài hạn với các tổ chức quốc tế; chưa có cơ chế trao đổi học giả, số lượng công bố quốc tế còn rất hạn chế, việc khai thác nguồn lực từ các tổ chức quốc tế phục vụ nghiên cứu chưa đạt hiệu quả như mong muốn.

Ở lĩnh vực đào tạo nhân lực, quy mô hợp tác còn nhỏ, phụ thuộc nhiều vào các nguồn tài trợ. Nội dung đào tạo chủ yếu là các khóa bồi dưỡng ngắn hạn; thiếu các chương trình đào tạo dài hạn, đào tạo giảng viên nguồn, trao đổi giảng viên, xây dựng chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế hay phát triển các chứng chỉ nghề nghiệp quốc tế. Đặc biệt, cơ chế phát huy kết quả sau đào tạo chưa thực sự hiệu quả nên chưa tạo được sức lan tỏa trong toàn ngành.

Đề tài cũng chỉ rõ nhiều nguyên nhân dẫn đến những hạn chế này. Trước hết là việc chưa có chiến lược dài hạn riêng cho hợp tác quốc tế trong nghiên cứu và đào tạo; hoạt động chủ yếu được triển khai theo từng cơ hội phát sinh, thiếu mục tiêu và chỉ tiêu cụ thể.

Bên cạnh đó là sự thiếu gắn kết giữa hoạt động đối ngoại với công tác nghiên cứu khoa học và đào tạo; nguồn lực tài chính còn hạn chế; đội ngũ cán bộ làm công tác hợp tác quốc tế còn mỏng; năng lực ngoại ngữ, kỹ năng hội nhập của một bộ phận cán bộ, giảng viên, nghiên cứu viên chưa đáp ứng yêu cầu mới.

Đoàn công tác của Thanh tra Chính phủ tham gia khóa đào tạo do Cơ quan Hợp tác Quốc tế Hàn Quốc (KOICA) tổ chức năm 2025. Ảnh: Hồng Thành

Đáng chú ý, đề tài nhận định thực trạng hiện nay có thể khái quát bằng một đặc điểm nổi bật: Hoạt động hợp tác quốc tế của Thanh tra Chính phủ mạnh về bề rộng quan hệ nhưng còn yếu về chiều sâu nội dung, đặc biệt trong nghiên cứu khoa học và đào tạo nhân lực.

Giải pháp nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong đào tạo nhân lực

Đề tài đã đề xuất hệ thống quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong thời gian tới.

Theo đó, quan điểm xuyên suốt là hoạt động hợp tác quốc tế phải bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phục vụ trực tiếp yêu cầu triển khai Luật Thanh tra năm 2025, xây dựng mô hình thanh tra hai cấp, hiện đại hóa ngành Thanh tra và tăng cường phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Đồng thời, hiệu quả thực chất phải được coi là thước đo quan trọng nhất của mọi chương trình hợp tác quốc tế.

Xây dựng chiến lược dài hạn về hợp tác quốc tế trong nghiên cứu khoa học và đào tạo nhân lực giai đoạn 2026-2030; xác định rõ mục tiêu, đối tác ưu tiên, lĩnh vực ưu tiên cũng như cơ chế phối hợp giữa các đơn vị trong toàn ngành.

Một giải pháp quan trọng khác là tăng cường hợp tác nghiên cứu với các tổ chức quốc tế, các trường đại học, viện nghiên cứu và cơ quan thanh tra, kiểm toán, phòng, chống tham nhũng của các quốc gia có nhiều kinh nghiệm. Thông qua đó, hình thành các chương trình nghiên cứu chung, trao đổi học giả, đồng công bố các kết quả nghiên cứu và xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ toàn ngành.

Đối với đào tạo nhân lực, đề tài kiến nghị mở rộng các chương trình đào tạo dài hạn, phát triển đội ngũ giảng viên theo chuẩn quốc tế, đẩy mạnh trao đổi giảng viên, mời chuyên gia nước ngoài tham gia giảng dạy, từng bước xây dựng chương trình đào tạo và học liệu đạt chuẩn quốc tế, đồng thời phát triển nền tảng đào tạo trực tuyến và kho dữ liệu số phục vụ công tác bồi dưỡng.

Đề tài cũng đưa ra các kiến nghị cụ thể đối với lãnh đạo Thanh tra Chính phủ, Vụ Hợp tác quốc tế, Trường Cán bộ Thanh tra và các đơn vị thuộc Thanh tra Chính phủ nhằm bảo đảm sự phối hợp đồng bộ trong tổ chức thực hiện.

Trong đó nhấn mạnh việc đưa hợp tác quốc tế về nghiên cứu và đào tạo trở thành một nhiệm vụ thường xuyên, có kế hoạch dài hạn, bố trí nguồn lực phù hợp, chủ động tham gia các chương trình nghiên cứu, đào tạo quốc tế và xây dựng đội ngũ cán bộ có trình độ hội nhập.