(Thanh tra)- “Hồ sơ Panama” do Hiệp hội Các Nhà báo Điều tra Quốc tế (ICIJ) công bố đã chấn động cả thế giới về tính minh bạch về tài chính doanh nghiệp. Đó là sự nghi ngờ trực tiếp hoặc gián tiếp của nhiều tổ chức, cá nhân lập công ty “ma” để che giấu tài sản, trốn thuế, rửa tiền…
Tính đến thời điểm này, Việt Nam có 189 cá nhân và tổ chức với 19 công ty vỏ bọc được thành lập ở British Virgin Island và một số địa chỉ khác, trong đó hơn phân nửa là tên thuần Việt, còn lại là tên ngoại. Hiện tại, Việt Nam quan tâm nhiều câu hỏi: Độ xác thực của thông tin đến đâu? Những ai là quan chức Việt Nam hay người nhà của họ có tên trong danh sách? Tổ chức doanh nghiệp nào? Cách tiếp cận và mục tiêu tiếp cận hồ sơ?...
Tính xác thực của thông tin đang được nhiều quốc gia trên thế giới quan tâm và vào cuộc. Kết quả bước đầu cho thấy một số VIP ở một số nước đã “tự xử”: Ngày 5/4, Thủ tướng Iceland Sigmundur Gunn Laugsson tuyên bố từ chức trước sức ép của nhân dân và Đảng đối lập vì ông và vợ có tên trong “Hồ sơ Panama”; Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Tây Ban Nha Jose Manuel Soria đã từ chức; Thủ tướng Anh David Cameron phải công khai hồ sơ thuế…
Trên thế giới có những quốc gia và vùng lãnh thổ được mệnh danh là “thiên đường thuế” như quần đảo Virgin (Anh), Panama, quần đảo Cayman… Vì sao có tên gọi mỹ miều đến vậy? Bởi vì những nơi này cho phép người nước ngoài mở công ty dễ dàng chỉ với cổ phần trị giá 1 USD trở lên và không cần chứng minh nguồn tiền. Hơn nữa, thuế suất ở đây hầu như bằng không. Đó là lý do nhiều tập thể, cá nhân từ 5 châu lục tìm đến “thiên đường thuế”.
Với Việt Nam, để làm rõ những nghi ngờ nói trên, Ngân hàng Nhà nước đã giao các đơn vị chức năng rà soát, theo dõi thông tin phối hợp với các bộ, ngành liên quan để xử lý theo chức năng nhiệm vụ, thẩm quyền theo quy định của pháp luật.
Thực tế, không ai cấm một tổ chức, cá nhân thành lập công ty ở nước ngoài nếu họ làm đúng quy định của pháp luật. Khi có những dấu hiệu bất thường thì việc kiểm tra, kiểm soát là điều tất nhiên. Hiện tại, các tổ chức, cơ quan trách nhiệm của Việt Nam tiến hành rà soát xem xét 3 nội dung: Cá nhân, tổ chức có đăng ký và nhận được giấy phép đầu tư ở nước ngoài hay không? Họ có vi phạm quy định về chuyển ngoại hối ra nước ngoài hay không? Các nguồn thu nhập cá nhân và của công ty có được khai báo đầy đủ với cơ quan thuế Việt Nam hay chưa?
Kết quả điều tra ban đầu cho thấy: Những “thiên đường thuế” nêu trên chưa ký hiệp định tránh đánh thuế hai lần và quan hệ thương mại rất hạn chế hoặc chưa có quan hệ thương mại với Việt Nam. Tổng cục Thuế cũng vừa thành lập khẩn một tổ công tác điều tra nghĩa vụ thuế đối với các tổ chức, cá nhân có tên trong “Hồ sơ Panama”. Ban Nội chính Trung ương tuy mới dừng lại ở mức theo dõi vụ việc, bám sát tình hình nhưng đánh giá đây là nguồn thông tin quan trọng… Cục An ninh tài chính - tiền tệ và đầu tư (A84, Bộ Công an) đã cử cán bộ sang làm việc với Tổng cục Thuế để phối hợp, tìm hiểu. Trách nhiệm nặng nhất vẫn là Tổng cục Thuế, căn cứ vào kết quả xác minh các trường hợp vi phạm quy định về thuế (nếu có) từ đó sẽ đưa ra kiến nghị điều chỉnh chính sách thuế.
Một số đại biểu Quốc hội cho rằng, kết quả của công tác điều tra thể hiện quyết tâm chống tham nhũng ở Việt Nam, đồng thời minh oan cho những cá nhân, tổ chức có tên trong “nghi án”.
Những dấu hiệu bất thường trong hồ sơ đối tác đầu tư nước ngoài vào Việt Nam: Virgin là quần đảo nhỏ chưa đến 3 vạn người, GDP chỉ 1 tỷ USD nhưng vốn đầu tư vào Việt Nam gần 20 tỷ USD với 700 dự án; quần đảo Cayman chưa đến 6 vạn người, đầu tư vào Việt Nam 6,3 tỷ USD. Các tập đoàn đa quốc gia chọn hai vùng lãnh thổ trên để lập công ty rồi đầu tư vào Việt Nam chỉ vì một điều cốt lõi: Ở hai vùng lãnh thổ này không đánh thuế thu nhập doanh nghiệp, trong khi mức thuế này ở Việt Nam là 20%.
Ngoài ra, các tập đoàn đa quốc gia áp dụng chiêu khai tăng giá trị nguyên liệu hàng hóa đầu vào để giảm doanh thu, theo đó giảm thuế phải nộp. Đó là lý do nhiều tập đoàn có thương hiệu danh tiếng hàng trăm năm, làm ăn ở Việt Nam trên chục năm, năm nào cũng mở rộng thị phần nhưng trong báo cáo tài chính chưa thấy năm nào có lãi. Đó là thực tế mà ngành Thuế Việt Nam đang hết sức đau đầu. Rất có thể danh sách trong “Hồ sơ Panama” sẽ còn tiếp tục kéo dài bởi những công bố sắp tới. Nhưng với cách làm quyết liệt để chống tham nhũng và cũng rất thận trọng để môi trường đầu tư vào Việt Nam không bị ảnh hưởng, không vì thế mà kết quả xác minh, điều tra của các cơ quan bị chậm lại hoặc thiếu sức thuyết phục.
Chúng ta tin về một kết quả minh bạch.
Thế Lữ
