Quang cảnh hội thảo. Ảnh: Ngọc Diệp

Sẽ “dư thừa” 2,3 đến 4,3 triệu nam giới

Năm 2012, mức sinh có xu hướng tăng đột biến. Theo số liệu thống kê mới nhất của Tổng cục DSKHHGĐ, số trẻ sinh ra trong 8 tháng đầu năm 2012 tăng 12,2% so với cùng kỳ năm 2011. Đặc biệt, tỷ suất giới tính khi sinh (số trẻ trai/trẻ gái) năm 2012 tính đến nay đã tăng đột biến. Mức tăng này cũng nằm trong quỹ đạo gia tăng những năm gần đây.

Mất cân bằng giới tính khi sinh ở Việt Nam diễn ra muộn, nhưng tốc độ gia tăng nhanh. Theo kết quả tổng điều tra dân số, từ năm 2006, với mức tỷ suất giới tính khi sinh là 109,8, vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh trở nên “nóng”. Trong những năm gần đây, tỷ số giới tính khi sinh vẫn tiếp tục tăng cao (năm 2009 tỷ số này là 110,5; năm 2010 là 111,2; năm 2011 là 111,9 và năm 2012 là 112,3).

“Việt Nam đang nằm trong quỹ đạo gia tăng tỷ suất giới tính khi sinh. Từ năm 2006 đến nay, tỷ số này luôn trên 110 và xu hướng này còn tiếp tục tăng” - TS Dương Quốc Trọng, Tổng Cục trưởng Tổng cục DSKHHGĐ khẳng định.

Họp báo trong khuôn khổ hội thảo

Đặc biệt, mất cân bằng giới tính khi sinh xảy ra ở cả thành thị và nông thôn, trong đó, tỷ số này ở thành thị cao hơn. Khu vực thành thị có sự lựa chọn giới tính khi sinh ngay ở lần sinh đầu. Trong các vùng miền, đồng bằng sông Hồng có tỷ số này cao nhất.

Ngay từ lần sinh đầu đã xảy ra tình trạng mất cân bằng giới tính ở mức khá cao. Điều này hiếm khi được ghi nhận ở các quốc gia châu Á khác. Tỷ số này cao ở những gia đình kinh tế khá giả, những phụ nữ có trình độ học vấn cao.

Bên cạnh nguyên nhân cơ bản là tư tưởng “trọng nam, khinh nữ”, an sinh xã hội chưa phát triển; nguyên nhân phụ trợ là quy mô gia đình nhỏ, thì nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng trên là việc lạm dụng những tiến bộ khoa học công nghệ để thực hiện lựa chọn giới tính trước sinh.

Tình trạng gia tăng tỷ suất giới tính khi sinh sẽ dẫn tới những hệ lụy khó lường về mặt xã hội, thậm chí cả an ninh chính trị khi các thế hệ trẻ em sinh ra hôm nay bước vào độ tuổi kết hôn, khoảng năm 2025 - 2030. Tình trạng dư thừa nam giới, thiếu phụ nữ trong độ tuổi kết hôn dẫn đến một bộ phận nam giới có thể sẽ phải kết hôn muộn, nhiều người không có khả năng kết hôn, có thể dẫn đến hiện tượng “nhập khẩu cô dâu” với nhiều bất cập (tạo luồng di cư quốc tế mới, biến thái mới của nạn buôn bán phụ nữ, trẻ em gái dưới hình thức hôn nhân giả, xung đột quốc tế giữa các quốc gia “xuất khẩu cô dâu” và “nhập khẩu cô dâu”, bạo hành gia tăng khi xã hội có nhiều nam giới độc thân…).

Theo các chuyên gia, nếu không can thiệp, tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam sẽ tăng lên khoảng 125 vào năm 2020 và tiếp tục duy trì ở mức này cho đến năm 2030. Tổng cục DSKHHGĐ đã đề xuất áp dụng phương án can thiệp tích cực với mục tiêu tỷ số này chỉ tăng lên khoảng 115 vào năm 2020, sau đó giảm dần và trở về mức 105 vào năm 2025.

Cần cả hệ thống chính trị vào cuộc

Phát biểu chỉ đạo hội thảo, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân cho rằng, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh ở nước ta đang trở thành vấn đề "nóng", và khẳng định việc giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh là một quá trình, phải được thực thi bằng nhiều biện pháp đồng bộ.

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân phát biểu chỉ đạo hội thảo

Phó Thủ tướng cho rằng, để giảm được tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, bên cạnh những nỗ lực của cả hệ thống chính trị, công tác truyền thông vận động cần được đẩy mạnh; từng bước vận động người dân giảm tư tưởng “trọng nam, khinh nữ”; giáo dục con cái có trách nhiệm với cha mẹ không phân biệt con trai, con gái… Cần tăng cường lực lượng cộng tác viên cơ sở, tập trung vào chất lượng. Bên cạnh đó, ngành Y tế cần kết hợp với ngành Giáo dục để đưa vấn đề giới tính vào các chương trình giáo dục phổ thông…

Ngọc Diệp