Theo Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) Lê Minh Hồng, Luật Thuế thu nhập DN hiện nay chỉ cho phép DN hỗ trợ vào 4 nhóm lĩnh vực gồm: Xây dựng nhà đại đoàn kết, giáo dục, y tế và thiên tai bão lụt. Còn lại các chương trình khác như: Đền ơn đáp nghĩa, xây dựng cơ sở hạ tầng, xoá cầu treo, cầu tạm tại các vùng sâu vùng xa, xây dựng nghĩa trang liệt sỹ… lại không được tính vào nội dung được hỗ trợ an sinh xã hội, gây khó khăn cho DN trong việc hỗ trợ các hoạt động an sinh xã hội.

Việc kêu gọi một vài ngày lương đóng góp của cán bộ công nhân viên ngành Dầu khí vào các hoạt động an sinh xã hội lên tới hàng chục tỷ đồng nhưng trên thực tế, số tiền này không thể giải quyết dứt điểm, hiệu quả các mục tiêu giảm nghèo. Vì vậy, nếu Nhà nước không sớm ban hành cơ chế để DN được phép sử dụng và hạch toán từ lợi nhuận trước thuế của các DN đối với kinh phí hỗ trợ cho các nội dung mở rộng này sẽ khó có các nguồn kinh phí “ra tấm ra món” để thực hiện, ông Hồng khẳng định.

Cùng quan điểm này, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Than Khoáng sản Việt Nam (TKV) Bùi Văn Khích chia sẻ: Nguồn lực Nhà nước đầu tư cho các huyện nghèo là không thể đủ và vẫn phải dựa nhiều vào sự đóng góp của các DN Nhà nước. Trong khi đó, với cơ chế hiện tại, DN muốn hỗ trợ hoạt động an sinh xã hội như xây chợ cho các xã huyện nghèo để kích thích giao thương hàng hoá trong vùng lại phải “lách” luật mới có thể giải ngân vốn hỗ trợ. Theo đó, tham gia vào Chương trình Xây dựng nông thôn mới ở huyện đảo Cô Tô, TKV cam kết dành 150 tỷ để xây dựng tuyến đường dây ngầm qua biển đưa điện ra đảo Cô Tô. Tuy nhiên, TKV không thể chi được từ nguồn trước thuế khiến Tập đoàn lại phải ‘lách” để chi vào một hạng mục khác. “Vài tỷ thì không sao nhưng hàng trăm tỷ” lại rất khó, ông Khích nhấn mạnh.

Cũng chính từ cơ chế còn bất cập này, các DN cổ phần sẽ khó có cơ hội tham gia hiệu quả vào các hoạt động an sinh xã hội bởi tiền hỗ trợ chỉ có thể huy động từ “tiền túi” của cán bộ công nhân viên, không thể trích từ lợi nhuận sau thuế của DN do vấp phải sự phản đối của các cổ đông, đại diện Công ty Cổ phần Rượu bia nước giải khát Hà Nội bổ sung.

Trong điều kiện nguồn ngân sách Nhà nước còn hạn hẹp như hiện nay, để thực hiện mục tiêu giảm nghèo và giảm nghèo nhanh, Nhà nước cần sớm ban hành cơ chế thuận lợi để có thể huy động hiệu quả hơn sự đóng góp của DN vào các hoạt động an sinh xã hội, xoá đói giảm nghèo. Theo đó, việc trích lợi nhuận trước thuế có thể theo tỷ lệ DN chịu 75%, Nhà nước chịu 25% và như vậy sẽ có nguồn tài chính đủ mạnh để thực hiện dứt điểm, hiệu quả các mục tiêu giảm nghèo nhanh, giảm nghèo bền vững trong thời gian tới, ông Lê Minh Hồng đề xuất.

Nhất trí với các đề xuất của DN về việc mở rộng các đối tượng hỗ trợ an sinh xã hội, Thứ trưởng Bộ Công thương Hồ Thị Kim Thoa khẳng định: Bộ sẽ kiến nghị Chính phủ tháo gỡ khó khăn này để việc thực hiện các mục tiêu giảm nghèo nhanh và giảm nghèo bền vững trong thời gian tới có thể huy động mạnh mẽ hơn sự tham gia mạnh mẽ, hiệu quả hơn của các DN, tập đoàn Nhà nước cũng như các DN khác.

Theo tổng kết chưa đầy đủ của Bộ Công Thương, trong 2 năm 2011 - 2012, các tổng công ty, tập đoàn trực thuộc Bộ Công thương đã đóng góp trên 3.000 tỷ đồng cho việc thực hiện các chính sách, chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo, an sinh xã hội.

Nguyễn Kim Anh