Hội nghị đóng góp ý kiến dự thảo Nghị định của Chính phủ về cơ chế, chính sách phát triển Cần Thơ, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, tạo thêm nguồn lực cho thành phố. Ảnh: Phú Đức

Chiều 21/9, Thành ủy Cần Thơ tổ chức Hội nghị đóng góp ý kiến đối với dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định về cơ chế, chính sách phát triển TP Cần Thơ.

Điểm đáng chú ý không nằm ở việc thành phố đề xuất thêm bao nhiêu chính sách, mà là những cơ chế mới có tháo được các nút thắt về nguồn lực, đất đai, đô thị, khoa học - công nghệ và liên kết vùng hay không. Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt được đặt ra trong quá trình hoàn thiện dự thảo.

Theo báo cáo, dự thảo Nghị định gồm 4 chương, 41 điều, được xây dựng trên cơ sở rà soát quy định hiện hành, tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành Trung ương và cơ quan liên quan.

Đây là bước chuẩn bị trong quá trình sơ kết Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa XII, tổng kết Nghị quyết số 45/2022/QH15 và nghiên cứu các cơ chế mới cho Cần Thơ trong giai đoạn 2026 - 2030 và những năm tiếp theo.

Mở dư địa phát triển Cần Thơ, nhưng phải kiểm soát nguồn lực

Trong dự thảo, Cần Thơ đề xuất lựa chọn 32 điều với 133 khoản thuộc nhóm chính sách phát triển đô thị, được phân thành nhóm có thể áp dụng ngay và nhóm cần điều kiện, lộ trình kiểm soát.

Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16 được Quốc hội ban hành ngày 24/8/2026, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026 cũng tạo thêm cơ sở pháp lý để thành phố rà soát, cấu trúc lại các đề xuất.

Bên cạnh nhóm chính sách lựa chọn từ Luật Phát triển đô thị, dự thảo đề xuất 3 chính sách đặc thù riêng cho Cần Thơ, gồm cơ chế đối với Trung tâm liên kết, sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long; chính sách ưu đãi, hỗ trợ kinh phí sử dụng và cho thuê trực tiếp tài sản kết cấu hạ tầng khoa học và công nghệ không qua đấu giá; cơ chế xử lý đất nông, lâm trường.

Một nội dung được thành phố kiến nghị giữ nguyên là cơ chế ngân sách Trung ương bổ sung có mục tiêu tối đa 70% số tăng thu từ các khoản thu phân chia và số thu ngân sách Trung ương hưởng 100% trên địa bàn.

Nguồn lực tài chính là điều kiện quan trọng để mở rộng dư địa đầu tư, nhất là khi Cần Thơ đang nghiên cứu hình thành khu thương mại tự do và khu phi thuế quan. Tuy nhiên, cơ chế càng mở thì yêu cầu kiểm soát càng phải chặt. Căn cứ áp dụng, phạm vi sử dụng nguồn lực và trách nhiệm của từng cơ quan phải được xác định rõ ngay từ khâu xây dựng chính sách.

Các ý kiến tại hội nghị cũng đặt ra yêu cầu làm rõ cơ chế chuyển tiếp quy hoạch, chuẩn bị quỹ đất sạch và tăng tính chủ động khi triển khai các dự án dài hạn. Tư duy phát triển cần chuyển từ những dự án đơn lẻ sang hình thành hệ sinh thái kết nối công nghiệp, đô thị, logistics và nhà ở xã hội.

Việc lựa chọn nhà đầu tư chiến lược cũng được đề nghị gắn với kinh nghiệm phát triển hạ tầng và năng lực bảo vệ môi trường; các thủ tục đối với dự án trọng điểm cần được tổ chức theo hướng một đầu mối, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn.

Không để cơ chế mới vướng ngay khi triển khai

Điểm cốt lõi của cơ chế phát triển TP Cần Thơ không phải số lượng chính sách được đề xuất mà là khả năng thực thi sau khi được ban hành.

Từ góc độ chuyên gia, Cần Thơ cần nhận diện chính xác những điểm nghẽn thực sự cần tháo gỡ, tránh xây dựng chính sách dàn trải. Vai trò trung tâm vùng cũng phải gắn với những lĩnh vực có khả năng tạo liên kết thực chất như logistics, nông nghiệp - thủy sản, thương mại, dịch vụ, du lịch, khoa học - công nghệ, giáo dục và y tế.

Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ Nguyễn Tuấn Anh yêu cầu các cơ quan tiếp tục rà soát, phân loại, nghiên cứu đầy đủ các ý kiến đóng góp; hồ sơ phải bảo đảm căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn.

TP Cần Thơ đang hoàn thiện các cơ chế, chính sách nhằm mở rộng dư địa, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực phát triển Cần Thơ trong giai đoạn mới. Ảnh: Phú Đức

Đặc biệt, đối với các chính sách mới, thành phố phải làm rõ nội dung kế thừa từ Nghị quyết số 59-NQ/TW, đồng thời đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết số 45/2022/QH15, chỉ rõ nội dung đã thực hiện, những khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân.

Đây là khâu không thể làm hình thức. Nếu những vướng mắc của cơ chế hiện hành chưa được nhận diện đến tận nguyên nhân nhưng đã tiếp tục đề xuất chính sách mới, nguy cơ “điểm nghẽn cũ” chuyển thành “vướng mắc mới” khi triển khai là vấn đề cần được tính đến.

Các cơ quan chuyên môn vì vậy được yêu cầu rà soát kỹ thẩm quyền và khả năng tổ chức thực hiện từng chính sách, đặc biệt với những nội dung thuộc thẩm quyền quyết định của HĐND thành phố.

Toàn bộ ý kiến tại hội nghị sẽ tiếp tục được tổng hợp, phân loại, chuyển đến các cơ quan chuyên môn nghiên cứu, tiếp thu trước khi hoàn thiện dự thảo Nghị định trình cấp có thẩm quyền.

Với khối lượng chính sách lớn đang được đặt lên bàn nghị sự, yêu cầu đối với Cần Thơ không đơn thuần là xin thêm cơ chế. Quan trọng hơn là lựa chọn đúng cơ chế cần thiết, lượng hóa được nguồn lực, xác định rõ trách nhiệm và điều kiện thực hiện. Chỉ khi đó, dư địa chính sách mới có thể chuyển thành nguồn lực phát triển thay vì tiếp tục nằm trên văn bản.