Theo Bộ NN&PTNT, thời gian qua Hiệp hội lương thực Việt Nam (VFA) được Chính phủ giao chỉ đạo điều hành doanh nghiệp thành viên mua tạm trữ 500.000 - 1 triệu tấn gạo để đảm bảo lợi nhuận 30% cho nông dân. Tuy nhiên, Bộ NN&PTNT thừa nhận phương thức mua tạm trữ đang thực hiện có hạn chế, cốt tử là không kiểm soát được việc mua bán lúa gạo của doanh nghiệp, doanh nghiệp hầu như không mua lúa gạo trực tiếp từ nông dân trồng lúa mà chủ yếu mua qua thương lái. Vì vậy, nông dân không được hưởng lợi trực tiếp từ chính sách mua tạm trữ của Nhà nước. 

Mặt khác, phần đông nông dân bán lúa cho thương lái trước khi các doanh nghiệp thực hiện việc mua tạm trữ, nên dù giá lúa có tăng lên trong và sau khi mua tạm trữ thì đa số người dân đã bán lúa giá thấp.

Tại Hội nghị, nhiều thực tế được các Sở nêu ra. Một nông dân ở Cần Thơ cho hay, trước khi bán lúa đã gọi điện hỏi 5 - 10 thương lái rồi mới quyết định bán, thế nhưng ai cũng chỉ đưa ra một giá 4.100 đồng/kg lúa tươi. “Nông dân chúng tôi cũng biết Chính phủ có chủ trương mua trữ lúa gạo nhưng không lần nào chúng tôi được hưởng lợi vì lúa bán hết rồi mới có chủ trương này”. Một nông dân tỉnh Long An cho biết, ông bán được 5.200 đồng/kg lúa khô, trừ chi phí sản xuất, mọi thứ tính ra chỉ còn lãi khoảng 10%, không được lãi 30% như Chính phủ mong muốn. 

Sau phát biểu trên, đã xuất hiện một “Nhà ví von học” là ông Chủ tịch VFA. Không đồng tình với ý kiến của Bộ và của các Sở tham dự, “Nhà” này cho rằng, nói nông dân không được hưởng lợi từ việc mua lúa tạm trữ như VFA lâu nay đang làm là không đúng. “Chính sách tạm trữ vừa qua cũng tới dân chút đỉnh chứ, chúng ta ngồi xuống, đứng lên cũng nóng nóng chỗ một chút nữa là!”. Một ví von rất tượng hình, tượng ý, các ông “ghé” xuống một tí trên cái ghế thì cái ghế tất phải âm ấm lên một tí. Đó là ví von thôi, chứ đống lúa của nông dân có ông nào chịu ngồi lên bao giờ!

Tại Hội nghị nói trên, cũng có nhiều ý kiến đồng tình cho rằng, lâu nay doanh nghiệp mua lúa tạm trữ khi giá xuống cực thấp rồi sau đó xuất gạo giá cao nên thực chất được hưởng lợi hai lần, vừa hưởng lãi suất vay mua tạm trữ 0%, vừa hưởng chênh lệch giá. Nghe họ nói vậy, “Nhà ví von học” bèn  phân bua: “Vừa qua cứ chửi doanh nghiệp hoài cũng tội nghiệp. Mua trữ đó rồi bán lại có lãi cũng là hên xui thôi, chủ yếu tất cả đều dựa vào thời tiết cả”. Cả Hội nghị cười ồ. Thì ra, ngoài các “ông” điện, nước, xăng… bây giờ lại có thêm “ông” thời tiết! Ở đồng bằng mà tôn “Nhà ví von học” này làm Thánh thì không còn ai không đồng ý! Duy chỉ có những hạt gạo là cứ… im như thóc, chẳng nói năng gì!

Ziczac