(Thanh tra) - Dự án lúa gạo phát thải thấp do Chính phủ Canada tài trợ chính thức được khởi động. Lãnh đạo thành phố yêu cầu phối hợp chặt chẽ, theo dõi tiến độ, trong khi đại diện Canada nhấn mạnh tính minh bạch, liên kết chuỗi và lợi ích thiết thực cho nông dân.
Sáng 28/10/2026, tại TP Cần Thơ, Tổ chức Oxfam tại Việt Nam phối hợp với các đối tác tổ chức Lễ khởi động Dự án “Phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, phát thải thấp và thích ứng biến đổi khí hậu tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long” (GORICE), do Chính phủ Canada tài trợ.
Tham dự có ông Trần Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ; bà Francesca Bellone, Tham tán, Trưởng Ban Hợp tác Phát triển, Đại sứ quán Canada tại Việt Nam; ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cùng đại diện các bộ, ngành, địa phương và tổ chức quốc tế.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Trần Chí Hùng nhấn mạnh, Đồng bằng sông Cửu Long và TP Cần Thơ đang chịu tác động của biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan, xâm nhập mặn và suy giảm tài nguyên. Trong khi đó, chi phí đầu vào, yêu cầu truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường và giảm phát thải ngày càng đặt ra nhiều thách thức đối với nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp.
Theo ông Hùng, chuyển đổi sản xuất theo hướng xanh, bền vững, thích ứng với khí hậu và nâng cao giá trị cho người trồng lúa là yêu cầu cấp thiết. Dự án GORICE sẽ góp phần cụ thể hóa định hướng này thông qua ứng dụng nông nghiệp thông minh, nâng cao năng lực sản xuất, quản lý nước, rơm rạ, giảm phát thải và tăng cường kết nối thị trường.
Đáng chú ý, tại TP Cần Thơ, dự án được triển khai từ tháng 9/2026 đến hết tháng 12/2029 tại 7 xã: Hồ Đắc Kiện, Thuận Hòa, Đại Ngãi, Tân Thạnh, Gia Hòa, Như Gia và Thạnh Phú. Tổng kinh phí viện trợ không hoàn lại là 788.975,38 CAD, tương đương 15 tỷ đồng, từ Chính phủ Canada thông qua Oxfam NOVIB.
Về trách nhiệm triển khai, lãnh đạo TP Cần Thơ khẳng định thành phố sẽ quan tâm chỉ đạo, tạo điều kiện thuận lợi trong phạm vi thẩm quyền. Đồng thời, giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm đầu mối chủ trì tham gia Ban Quản lý dự án, phối hợp chặt chẽ với Oxfam NOVIB, Viện Môi trường Nông nghiệp, VCCI và các xã, phường liên quan.
Đặc biệt, ông Hùng yêu cầu các đơn vị tổ chức thực hiện đúng kế hoạch, tiến độ; thường xuyên theo dõi, đánh giá và báo cáo UBND thành phố. Đây là nội dung chỉ đạo trực tiếp nhằm gắn hoạt động của dự án với trách nhiệm quản lý, phối hợp và kiểm tra trong quá trình triển khai tại địa phương.
Lãnh đạo thành phố cũng kỳ vọng dự án tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân; hỗ trợ nhân rộng mô hình hiệu quả, nâng cao chất lượng, tính minh bạch và khả năng tiếp cận thị trường của gạo phát thải thấp.
Phát biểu tại lễ khởi động, bà Francesca Bellone, Tham tán, Trưởng Ban Hợp tác Phát triển, Đại sứ quán Canada tại Việt Nam, đánh giá cao cam kết của Việt Nam về phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 và việc triển khai Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Theo bà Bellone, chuyển đổi ngành lúa gạo không thể chỉ dựa vào thay đổi phương thức canh tác mà đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp, cơ quan nghiên cứu và chính quyền.
Đại diện Canada nhấn mạnh các thế mạnh về nông nghiệp thông minh thích ứng khí hậu, kiểm kê carbon, hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV), giám sát môi trường và quản lý tài nguyên bền vững. Những lĩnh vực này có ý nghĩa quan trọng đối với việc xây dựng cơ sở dữ liệu đáng tin cậy, bảo đảm tính minh bạch của kết quả giảm phát thải.
Bà Bellone cho rằng dự án cần chuyển những mục tiêu đã đề ra thành kết quả thực tế, thông qua thúc đẩy sản xuất lúa phát thải thấp, kết nối nông dân với doanh nghiệp và các đối tác tài chính, mở rộng cơ hội thị trường cũng như khả năng tiếp cận tài chính carbon.
Đặc biệt, bà nhấn mạnh thành công của dự án phụ thuộc vào quan hệ hợp tác chặt chẽ và sự gắn kết với các ưu tiên phát triển quốc gia, địa phương. Vai trò dẫn dắt của chính quyền TP Cần Thơ, tỉnh An Giang và tỉnh Vĩnh Long được xác định là yếu tố then chốt để chuyển mục tiêu thành hành động.
Theo thông cáo của Ban tổ chức, GORICE được triển khai giai đoạn 2025 - 2030 tại Cần Thơ, An Giang và Vĩnh Long. Dự án đặt mục tiêu đến năm 2030 có 48.200 người hưởng lợi trực tiếp, trong đó 50% là phụ nữ; giảm khoảng 748.000 tấn phát thải carbon; 180.000 héc-ta diện tích gieo trồng áp dụng thực hành canh tác chất lượng cao, phát thải thấp và 100.000 người tiêu dùng hưởng lợi.
Từ phía địa phương, đại diện ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long cũng chỉ rõ những khó khăn về hạ tầng thủy lợi, năng lực hợp tác xã, liên kết tiêu thụ và đo đạc phát thải. Theo đó, việc phát triển vùng lúa chất lượng cao phải gắn với đầu ra ổn định và lợi ích thực tế của người sản xuất.
Như vậy, bên cạnh mục tiêu giảm phát thải, những nội dung được lãnh đạo TP Cần Thơ và đại diện Canada nhấn mạnh tại lễ khởi động là tổ chức thực hiện đúng tiến độ, tăng cường phối hợp, minh bạch kết quả và tạo điều kiện để nông dân tham gia, hưởng lợi từ chuỗi giá trị lúa gạo bền vững.
