Đại hội XIV không chỉ là sự kiện chính trị trọng đại của Đảng và dân tộc, mà còn mang ý nghĩa là dấu mốc chiến lược mở ra kỷ nguyên phát triển mới. Ảnh: Bảo Anh

Đại hội XIV của Đảng diễn ra trong bối cảnh đặc biệt quan trọng của đất nước và thế giới. Sau gần 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử; vị thế, uy tín quốc tế không ngừng được nâng cao; nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng khá; đời sống nhân dân tiếp tục được cải thiện.

Tuy nhiên, đất nước cũng đang đứng trước những thách thức chưa từng có: Mô hình tăng trưởng cũ bộc lộ rõ giới hạn; yêu cầu phát triển nhanh và bền vững ngày càng gay gắt; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, biến đổi khí hậu, chuyển đổi số, già hóa dân số, yêu cầu hoàn thiện thể chế của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đặt ra ngày càng cấp thiết.

Trong bối cảnh đó, Đại hội XIV không chỉ là sự kiện chính trị trọng đại của Đảng và dân tộc, mà còn mang ý nghĩa là dấu mốc chiến lược mở ra kỷ nguyên phát triển mới – kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng, lấy con người làm trung tâm, pháp luật làm nền tảng, liêm chính làm giá trị cốt lõi.

Tầm vóc của một Đại hội "bản lề"

Khác với nhiều kỳ Đại hội trước, Đại hội XIV được xác định là Đại hội “chuẩn bị nền tảng” cho việc hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược đến năm 2030 - kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng, và tầm nhìn đến năm 2045 - kỷ niệm 100 năm thành lập nước.

Đây là giai đoạn mà Việt Nam không chỉ hướng tới mục tiêu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, mà còn đặt ra yêu cầu vươn lên nhóm nước phát triển, có thu nhập cao.

Ý nghĩa lớn nhất của Đại hội XIV là ở chỗ: Đảng tiếp tục khẳng định quyết tâm đổi mới tư duy phát triển, đổi mới phương thức lãnh đạo, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, đủ năng lực dẫn dắt đất nước vượt qua bẫy thu nhập trung bình và những thách thức mang tính cấu trúc.

Đại hội không chỉ tổng kết thực tiễn 5 năm và 40 năm đổi mới, mà còn đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ hơn, toàn diện hơn, thực chất hơn, nhất là trong các lĩnh vực then chốt như thể chế, pháp luật, tổ chức bộ máy và công tác cán bộ.

Đại hội XIV vì thế mang tầm vóc của một Đại hội “bản lề”: nếu thành công trong việc tạo lập nền tảng thể chế, pháp lý và nhân sự đủ mạnh, đất nước sẽ có cơ sở vững chắc để bứt phá trong giai đoạn tiếp theo; nếu không, nguy cơ tụt hậu xa hơn là hiện hữu.

Đại hội XIV mang tầm vóc của một Đại hội “bản lề”. Ảnh: Bảo Anh

Hoàn thiện thể chế - đột phá chiến lược và những kỳ vọng về tư duy pháp lý mới

Trong dự thảo Văn kiện Đại hội XIV, Đảng ta tiếp tục xác định hoàn thiện thể chế là một trong ba đột phá chiến lược, bên cạnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ. Việc đặt thể chế ở vị trí đột phá cho thấy nhận thức ngày càng sâu sắc của Đảng về vai trò quyết định của pháp luật và cơ chế vận hành đối với sự phát triển.

Điểm mới đáng chú ý là tư duy về hoàn thiện thể chế không còn dừng lại ở việc “ban hành thêm luật, nghị định”, mà nhấn mạnh yêu cầu xây dựng một hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi, ổn định, minh bạch và có khả năng tiên liệu, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập sâu rộng. Đây là sự chuyển biến quan trọng từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển.

Có thể kỳ vọng trong nhiệm kỳ tới, tư duy pháp lý sẽ có những đổi mới căn bản: từ chỗ coi pháp luật là công cụ quản lý, kiểm soát, sang coi pháp luật là nền tảng tạo lập niềm tin, khuyến khích đổi mới sáng tạo, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, quyền tài sản hợp pháp. Pháp luật không chỉ để “cấm” mà phải biết “mở đường”; không chỉ để xử lý vi phạm mà còn phải phòng ngừa rủi ro, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, yêu cầu hoàn thiện thể chế còn gắn chặt với việc kiểm soát quyền lực nhà nước bằng pháp luật, khắc phục triệt để tình trạng “quyền lực không được ràng buộc”, hay việc lạm dụng khoảng trống pháp lý để trục lợi. Đây chính là nền tảng để xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa thực chất, chứ không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu hay mong muốn.

Kê khai, kiểm soát tài sản, thu nhập – công cụ sàng lọc nhân sự cho nhiệm kỳ mới

Một trong những nội dung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Đại hội XIV là công tác nhân sự. Nhân sự không chỉ quyết định thành công của Đại hội, mà còn quyết định thành bại của cả nhiệm kỳ và xa hơn là vận mệnh phát triển của đất nước.

Trong bối cảnh đó, kê khai và kiểm soát tài sản, thu nhập của cán bộ, đảng viên giữ chức vụ cần được nhìn nhận không chỉ là biện pháp phòng, chống tham nhũng, mà còn là công cụ quan trọng để sàng lọc, đánh giá, lựa chọn nhân sự.

Thực tiễn cho thấy, không ít trường hợp cán bộ có biểu hiện suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” bắt đầu từ những dấu hiệu bất minh về tài sản, lối sống xa hoa, không tương xứng với thu nhập hợp pháp.

Việc nâng cao chất lượng kê khai, tiến tới kiểm soát thực chất tài sản, thu nhập sẽ góp phần quan trọng trong việc loại bỏ khỏi đội ngũ lãnh đạo những người thiếu liêm chính, không xứng đáng. Đây cũng là cách để bảo đảm rằng những người được giới thiệu, bầu cử vào các vị trí lãnh đạo chủ chốt trong nhiệm kỳ Đại hội XIV thực sự “sạch”, “liêm”, “xứng đáng”, được nhân dân tin tưởng.

Quan trọng hơn, kiểm soát tài sản, thu nhập còn mang ý nghĩa định hình chuẩn mực đạo đức công vụ mới: cán bộ không chỉ cần “không tham nhũng”, mà còn phải chủ động minh bạch, sẵn sàng chịu sự giám sát của Đảng, của Nhà nước và của nhân dân. Khi việc kê khai, giải trình tài sản trở thành thông lệ nghiêm túc, nó sẽ tạo ra áp lực tích cực buộc cán bộ phải tự rèn luyện, tự điều chỉnh hành vi của mình.

Hệ thống pháp luật minh bạch, liêm chính, hiệu quả – nền tảng hiện thực hóa mục tiêu Đại hội XIV

Một hệ thống pháp luật “minh bạch, liêm chính và hiệu quả” không chỉ là yêu cầu nội tại của Nhà nước pháp quyền, mà còn là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa các mục tiêu lớn mà Đại hội XIV đề ra. Minh bạch để người dân và doanh nghiệp biết mình được làm gì, phải làm gì; liêm chính để quyền lực không bị tha hóa; hiệu quả để pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, không bị “vô hiệu hóa” bởi lợi ích cục bộ hay thực thi hình thức.

Pháp luật minh bạch sẽ giúp giảm thiểu không gian cho tham nhũng, nhũng nhiễu, “xin - cho”; tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh ổn định, dự đoán được; qua đó khơi thông các nguồn lực xã hội cho phát triển. Pháp luật liêm chính sẽ củng cố niềm tin của Nhân dân vào Đảng và Nhà nước, bởi niềm tin không thể xây dựng trên những quy định mập mờ, dễ bị lạm dụng.

Pháp luật hiệu quả sẽ bảo đảm rằng mọi chủ trương, đường lối đúng đắn của Đảng được thể chế hóa kịp thời, thực thi nghiêm túc, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

Đại hội XIV đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chất lượng lập pháp, hành pháp và tư pháp. Mỗi đạo luật được ban hành phải trả lời được câu hỏi: có giải quyết được vấn đề thực tiễn hay không; có bảo vệ được lợi ích công hay không; có làm gia tăng hay làm xói mòn niềm tin xã hội. Chỉ khi pháp luật thực sự trở thành “hệ giá trị chung”, được tôn trọng và tuân thủ, thì mục tiêu phát triển nhanh và bền vững mới có thể đạt được.

Đại hội XIV của Đảng là sự kiện có ý nghĩa lịch sử, mở ra giai đoạn phát triển mới của đất nước trong kỷ nguyên mới. Những định hướng lớn về hoàn thiện thể chế, đổi mới tư duy pháp lý, xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, kiểm soát chặt chẽ quyền lực và tài sản, cùng với việc xây dựng hệ thống pháp luật minh bạch, hiệu quả sẽ là những trụ cột quan trọng quyết định thành công của nhiệm kỳ tới.

Thành công của Đại hội XIV không chỉ được đo bằng những văn kiện được thông qua, mà quan trọng hơn là bằng khả năng chuyển hóa những tư tưởng, định hướng đó thành hành động cụ thể, thành những cải cách thực chất, mang lại lợi ích cho nhân dân và tương lai lâu dài của đất nước. Đây chính là thước đo cao nhất của một Đại hội Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới.