Đền Đại Cại thuộc xã Tân Lĩnh, tỉnh Lào Cai. Ảnh: Bùi Bình

Huyền tích sống dậy giữa đêm hội

Điểm nhấn của đêm khai mạc là chương trình nghệ thuật tái hiện huyền tích Vua Áo Đen, biểu tượng anh hùng gắn với truyền thuyết giữ nước nơi biên cương Tây Bắc.

Trong không gian huyền ảo của núi rừng và ánh sáng sân khấu, câu chuyện về vị tù trưởng họ Hoàng, người mặc áo đen, cưỡi ngựa trắng hóa thân về trời trên đỉnh núi Hắc Y được khắc họa sống động, khơi dậy niềm tự hào và xúc cảm thiêng liêng trong lòng người xem.

Toàn cảnh Đền Đại Cại và Chùa Hắc Y. Ảnh: Bùi Bình

Hình tượng Vua Áo Đen (Hắc Y Hoàng Đế) không chỉ là truyền thuyết dân gian mà còn là biểu tượng của khí phách quật cường, của ý chí bảo vệ bờ cõi và khát vọng bình yên của cộng đồng các dân tộc nơi thượng nguồn sông Chảy.

Các nghi lễ truyền thống được thực hiện trang nghiêm. Ảnh: Bùi Bình

Song hành cùng huyền tích ấy là nghi thức dâng hương, tưởng niệm và tôn vinh Bà Chúa Lương - bà Vũ Thị Ngọc Anh, người có công lớn trong việc tổ chức sản xuất, bảo đảm quân lương cho nghĩa quân trấn giữ vùng Tuyên Quang – Yên Bái xưa vào đầu thế kỷ XVI.

Trong không gian đền cổ kính, khói hương quyện tỏa, các nghi lễ truyền thống được thực hiện trang nghiêm, thể hiện lòng tri ân đối với bậc tiền nhân đã góp phần dựng xây và bảo vệ vùng đất biên viễn.

Đền Đại Cại được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia năm 2001. Ảnh: Bùi Bình

Khẳng định giá trị di sản

Được công nhận là Di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia từ năm 2001, Đền Đại Cại hiện còn lưu giữ ba đạo sắc phong cổ của các triều vua Cảnh Hưng, Tự Đức và Duy Tân. Những di sản quý giá ấy là minh chứng cho chiều sâu lịch sử và vị thế đặc biệt của di tích trong đời sống tín ngưỡng dân gian.

Phần lễ diễn ra từ sớm cùng ngày. Ảnh: Bùi Bình

Trước giờ khai mạc, từ sáng sớm ngày 3/3, phần lễ đã diễn ra trang trọng với hoạt động dâng hương tại Bia ghi danh Liệt sỹ xã Tân Lĩnh, nghi lễ tại khu khảo cổ Chùa Bến Lăn và rước lễ về đền.

Lễ dâng hương chính thức tại Đền Đại Cại được tổ chức thành kính, thiêng liêng, tưởng niệm Vua Áo Đen và Bà Chúa Lương.

Chọi dê là một trong chuỗi hoạt động văn hóa tại buổi lễ. Ảnh: Bùi Bình

Song hành với phần lễ là chuỗi hoạt động văn hóa – thể thao – du lịch phong phú.

Du khách tham quan gian hàng trưng bày ảnh, sách và hiện vật khu khảo cổ học Hắc Y; hòa mình vào các trò chơi dân gian như ném còn, chọi dê, bóng chuyền da nam, hái lộc đầu xuân, bịt mắt bắt vịt, diễn xướng hầu đồng… tạo nên không khí vui tươi, phấn khởi, gắn kết cộng đồng.

Quang cảnh tại đêm khai mạc Lễ hội Đền Đại Cại. Ảnh: Bùi Bình

Lan tỏa giá trị tâm linh, thúc đẩy du lịch

Trao đổi tại lễ khai mạc, ông Triệu Văn Huấn, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Lĩnh cho biết: “Lễ hội Đền Đại Cại không chỉ là sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng truyền thống mà còn là dịp để địa phương quảng bá hình ảnh quê hương giàu bản sắc. Thông qua việc tái hiện huyền tích Vua Áo Đen và tôn vinh Bà Chúa Lương, chúng tôi mong muốn giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết cho thế hệ trẻ, đồng thời từng bước xây dựng Đền Đại Cại trở thành điểm đến du lịch tâm linh hấp dẫn của tỉnh”.

Du khách tham gia hoạt động thả đèn hoa đăng. Ảnh: Bùi Bình

Có mặt tại đêm khai mạc, anh Nguyễn Văn Hà, du khách đến từ xã Lục Yên chia sẻ: “Tôi thực sự ấn tượng với chương trình nghệ thuật tái hiện Vua Áo Đen. Không gian núi rừng kết hợp ánh sáng sân khấu tạo cảm giác rất linh thiêng. Đến đây không chỉ để du xuân, mà còn để hiểu thêm về lịch sử, về những nhân vật gắn với vùng đất này”.

Du khách tham gia lễ hội. Ảnh: Bùi Bình

Lễ hội Đền Đại Cại năm 2026 diễn ra trong hai ngày 3 – 4/3 với nhiều hoạt động văn hóa – thể thao – giao lưu văn nghệ đặc sắc.

Giữa nhịp sống hiện đại, tiếng trống hội vang lên trong đêm khai mạc như nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại. Huyền tích Vua Áo Đen, câu chuyện về Bà Chúa Lương và không gian linh thiêng của Đền Đại Cại tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa, trở thành nguồn lực tinh thần bền vững cho cộng đồng hôm nay và mai sau.