(Thanh tra) - Cà Mau đang đứng trước yêu cầu phát huy mạnh mẽ vai trò của văn hóa như nền tảng tinh thần của xã hội, đồng thời là nguồn lực nội sinh quan trọng thúc đẩy phát triển bền vững. Với truyền thống giàu bản sắc, việc gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa và xây dựng con người phù hợp với yêu cầu thời kỳ mới trở thành nhiệm vụ cấp thiết đặt ra đối với địa phương.
Vùng đất cực Nam Tổ quốc – Cà Mau – không chỉ được biết đến với hệ sinh thái rừng ngập mặn độc đáo, mà còn là nơi hội tụ, kết tinh những giá trị văn hóa đặc trưng của vùng đất phương Nam. Trải qua quá trình khai phá, mở đất và đấu tranh giữ gìn quê hương, con người Cà Mau đã hình thành nên một hệ giá trị giàu bản sắc: Nghĩa tình, bền bỉ, cần cù trong lao động, năng động trong thích ứng và giàu khát vọng vươn lên.
Văn hóa Cà Mau là sự hòa quyện giữa truyền thống cách mạng, đời sống sông nước, sinh hoạt cộng đồng và các giá trị văn hóa đa dạng của các dân tộc cùng chung sống, tạo nên một không gian văn hóa vừa đậm đà bản sắc, vừa cởi mở, linh hoạt. Chính những giá trị ấy không chỉ nuôi dưỡng đời sống tinh thần của người dân mà còn trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần định hình bản lĩnh, nhân cách con người Cà Mau trong hành trình phát triển bền vững và hội nhập hiện nay.
Xuất phát từ yêu cầu gìn giữ, phát huy những giá trị quý báu đó trong bối cảnh phát triển và hội nhập ngày càng sâu rộng, tỉnh Cà Mau đã chủ động xây dựng và ban hành kế hoạch triển khai với nhiều mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đồng bộ, nhằm đưa văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, đồng thời xây dựng con người Cà Mau phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới.
Nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Tỉnh ủy về bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, kế hoạch của tỉnh Cà Mau xác định rõ mục đích là đưa các định hướng lớn trở thành những nhiệm vụ, chương trình, đề án cụ thể, bảo đảm triển khai đồng bộ, hiệu quả trong toàn hệ thống chính trị. Đồng thời, kế hoạch hướng đến nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp, các ngành và toàn xã hội về vai trò của văn hóa và con người trong phát triển bền vững; khơi dậy khát vọng vươn lên, tinh thần tự lực, tự cường, đoàn kết và sáng tạo của Nhân dân. Cùng với đó, tập trung tạo ra những chuyển biến rõ nét trong việc bảo tồn di sản, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thời kỳ kinh tế tri thức.
Về mục tiêu chung, UBND tỉnh Cà Mau hướng tới hoàn thiện hệ giá trị con người với những đặc trưng nổi bật: Nghĩa tình - năng động - cần cù - sáng tạo - trách nhiệm, có bản lĩnh chính trị vững vàng, ý thức công dân cao và luôn mang trong mình khát vọng vươn lên. Tỉnh quyết tâm xây dựng một môi trường văn hóa lành mạnh trải dài từ không gian gia đình, nhà trường đến xã hội và cả không gian số. Văn hóa phải thực sự trở thành nền tảng tinh thần, là sức mạnh nội sinh và động lực chính cho sự phát triển bền vững, song hành cùng hệ thống hạ tầng văn hóa hiện đại, đồng bộ.
Cụ thể hóa mục tiêu chung, đến năm 2030, tỉnh Cà Mau phấn đấu hoàn thiện 100% hệ thống thiết chế văn hóa từ cấp tỉnh đến cấp xã, phường, tạo điều kiện tối đa cho người dân rèn luyện nhân cách, đạo đức và trí tuệ; hoàn thành việc số hóa 100% các di sản văn hóa cấp quốc gia và quốc gia đặc biệt ngay trong năm 2026; bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách Nhà nước hằng năm cho lĩnh vực văn hóa và con số này sẽ tăng dần theo nhu cầu thực tế; xây dựng thị trường văn hóa lành mạnh, phấn đấu các ngành công nghiệp văn hóa sẽ đóng góp từ 7% GRDP trở lên cho tỉnh và thu hẹp khoảng cách vùng miền và đảm bảo 100% học sinh, sinh viên được tiếp cận, tham gia thường xuyên các hoạt động nghệ thuật và giáo dục di sản.
Để hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra, kế hoạch của UBND tỉnh Cà Mau xác định hệ thống các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm với cách tiếp cận toàn diện, đồng bộ, gắn chặt giữa xây dựng con người, phát triển văn hóa và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Trước hết, tỉnh đặt trọng tâm vào việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu lực quản lý của Nhà nước và đổi mới mạnh mẽ tư duy trong toàn hệ thống chính trị. Việc quán triệt sâu rộng các chủ trương, định hướng về phát triển văn hóa được gắn với phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, tăng cường kiểm tra, giám sát và bảo đảm công khai, minh bạch trong các lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực.
Song song đó, việc hoàn thiện cơ chế, chính sách và khơi thông nguồn lực được xác định là giải pháp then chốt. Tỉnh Cà Mau chú trọng rà soát, bổ sung các chính sách phù hợp với thực tiễn; tăng cường đầu tư cho văn hóa, đẩy mạnh xã hội hóa, huy động hiệu quả các nguồn lực ngoài ngân sách, đồng thời lồng ghép mục tiêu phát triển văn hóa vào các chương trình phát triển kinh tế - xã hội.
Một trong những nội dung xuyên suốt là xây dựng con người Cà Mau phát triển toàn diện gắn với hình thành môi trường văn hóa lành mạnh, nhân văn, hiện đại. Trọng tâm là nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức, lối sống, ý thức công dân; xây dựng văn hóa trong gia đình, nhà trường, cơ quan, cộng đồng và trên không gian mạng. Xây dựng đề án quản lý bảo vệ và phát huy giá trị các di sản văn hóa phi vật thể như lễ hội Nghinh Ông – Sông Đốc, nghệ thuật Nhạc trống lớn của người Khmer, lễ hội Vía bà Thủy Long… gắn bảo tồn với phát triển du lịch, hình thành các sản phẩm văn hóa – du lịch đặc thù, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương và tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Đáng chú ý, phát triển công nghiệp văn hóa được xác định là hướng đi quan trọng nhằm biến các giá trị văn hóa thành nguồn lực kinh tế. Tỉnh ưu tiên phát triển các lĩnh vực có tiềm năng như du lịch văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, sản phẩm thủ công mỹ nghệ, ẩm thực, sản phẩm OCOP gắn với bản sắc địa phương, từng bước hình thành chuỗi giá trị văn hóa – du lịch – thương mại.
Kế hoạch nhấn mạnh yêu cầu huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phát triển hạ tầng văn hóa đồng bộ, hiện đại, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu số, số hóa di sản, phát triển nền tảng văn hóa số và nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và lan tỏa giá trị văn hóa trong thời đại mới…
