Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026-2030, trong 6 tháng đầu năm 2026, đã giải ngân đạt khoảng 987,88 tỷ đồng vốn đầu tư công (đạt 24,3% kế hoạch) và 1.119,80 tỷ đồng kinh phí thường xuyên (đạt 17,4% kế hoạch).

Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Ảnh minh họa: Duy Hướng

Hỗ trợ sinh kế, nâng cao đời sống người dân vùng cao

Giai đoạn 2026-2030 đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc đổi mới cơ chế quản lý và tổ chức thực hiện các Chương trình Mục tiêu quốc gia theo hướng tích hợp, tinh gọn và hiệu quả.

Trong đó, công tác giải ngân nguồn vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, tạo động lực thúc đẩy phát triển hạ tầng, hỗ trợ sinh kế và nâng cao chất lượng cuộc sống cho nhân dân vùng khó khăn.

Báo cáo của Bộ Dân tộc và Tôn giáo tổng kết việc thực hiện chính sách dân tộc giai đoạn 2021-2025, đề xuất định hướng chính sách dân tộc giai đoạn 2026 - 2030 ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực.

Theo đó, tăng trưởng kinh tế vùng đồng bào DTTS và miền núi duy trì ở mức khá cao: Tây Bắc trên 8%/năm, Tây Nguyên khoảng 7,5%, Tây Nam Bộ trên 7%, vượt mức tăng GDP cả nước năm 2024 (7,09%). Công tác giảm nghèo ghi nhận kết quả rõ nét: Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm bình quân 1,03%/năm, riêng vùng đồng bào DTTS giảm tới 3,4%/năm.

Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi không chỉ là chương trình đầu tư phát triển, mà còn là một chiến lược toàn diện nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào, đồng thời khẳng định vị thế đặc biệt quan trọng của vùng DTTS và miền núi trong sự nghiệp phát triển đất nước.

Về quy mô nguồn lực, Nghị quyết của Quốc hội đã thông qua tổng nguồn vốn ngân sách Trung ương dự kiến bố trí cho Chương trình giai đoạn 2026 - 2030 là 100.000 tỷ đồng, bao gồm 70.000 tỷ đồng vốn đầu tư công và 30.000 tỷ đồng kinh phí thường xuyên. Cùng với đó là khoảng 300.000 tỷ đồng huy động từ ngân sách địa phương và 23.000 tỷ đồng vốn tín dụng chính sách ưu đãi.

Mang lại những chuyển biến rõ nét

Riêng trong năm 2026, tổng vốn ngân sách Trung ương được bố trí là 9.000 tỷ đồng (gồm 6.200 tỷ đồng vốn đầu tư công và 2.800 tỷ đồng kinh phí thường xuyên). Đến giữa tháng 7/2026, Thủ tướng Chính phủ đã giao chi tiết 8.356 tỷ đồng cho 27 tỉnh, thành phố để triển khai các nhiệm vụ cấp thiết tại địa phương.

Bên cạnh việc phân bổ nguồn vốn mới, công tác theo dõi và thúc đẩy giải ngân nguồn vốn giai đoạn 2021-2025 được chuyển nguồn kéo dài sang năm 2026 cũng được chỉ đạo sát sao.

Theo báo cáo từ Bộ Tài chính, tính đến ngày 30/6/2026, tổng số vốn ngân sách Trung ương kéo dài là 17.671,75 tỷ đồng. Trong đó, riêng hợp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi chiếm tỷ trọng lớn nhất với 10.502 tỷ đồng (bao gồm 4.065 tỷ đồng vốn đầu tư công và 6.436 tỷ đồng kinh phí thường xuyên).

Kết quả giải ngân lũy kế 6 tháng đầu năm 2026 của hợp phần này đạt khoảng 987,88 tỷ đồng vốn đầu tư công (đạt 24,3% kế hoạch) và 1.119,80 tỷ đồng kinh phí thường xuyên (đạt 17,4% kế hoạch).

Tỷ lệ giải ngân của hợp phần DTTS và miền núi hiện dẫn đầu về quy mô và giá trị tuyệt đối so với các hợp phần khác trong Chương trình, phản ánh nỗ lực lớn của các cấp, các ngành trong việc duy trì tiến độ thi công và thanh quyết toán các dự án chuyển tiếp.

Chương trình đã góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo nhanh và bền vững trên địa bàn được coi là “lõi nghèo” và tập trung nhiều người nghèo nhất cả nước, tỷ lệ hộ nghèo bình quân giảm 3,4%/năm; bình quân của người DTTS đạt bình quân 43,4 triệu đồng, tăng 3,1 lần so với năm 2020.

Để tiếp tục thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc trong giai đoạn mới, với yêu cầu cao hơn, trong năm 2026, Bộ Dân tộc và Tôn giáo tiếp tục tăng cường triển khai thực hiện các chính sách dân tộc góp phần bảo đảm đời sống, kinh tế, an sinh xã hội cho đồng bào DTTS.

Đặc biệt, Bộ sẽ xây dựng và tổ chức thực hiện hiệu quả các nội dung liên quan đến vùng đồng bào DTTS và miền núi trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026 - 2035 (giai đoạn I từ năm 2026-2030).

Với sự đồng bộ về thể chế, sự chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương đến địa phương và tinh thần tháo gỡ khó khăn kịp thời, việc đẩy nhanh giải ngân nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030 nói chung, trong đó có Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, hứa hẹn mang lại những chuyển biến rõ nét, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của vùng đồng bào DTTS và miền núi.