(Thanh tra) - Trong 2 ngày 30, 31/10, tại Hà Nội, Thanh tra Chính phủ, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam phối hợp cùng Đại sứ quán Anh tại Việt Nam tổ chức hội thảo trước đối thoại phòng, chống tham nhũng (PCTN) “Tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp (DN) thúc đẩy liêm chính trong kinh doanh tại Việt Nam”. TS Trần Đức Lượng, Phó Tổng Thanh tra; TS Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, TS Antony Stokes, Đại sứ Vương quốc Anh tại Việt Nam chủ trì hội thảo.
Phó Tổng Thanh tra Trần Đức Lượng cho biết, năm 2012, Thanh tra Chính phủ phối hợp với Ngân hàng Thế giới và một số đối tác tiến hành nghiên cứu về tham nhũng, hối lộ, gian lận trong hoạt động của DN cho thấy, hầu hết các DN đều cho rằng tham nhũng được coi là vấn đề đáng quan ngại, chỉ đứng sau giá cả sinh hoạt đắt đỏ. Có tới 60% số DN được hỏi cho rằng “chi phí không chính thức là khá tốn kém cho DN”. 57% số DN cho rằng “chi phí không chính thức tạo ra môi trường kinh doanh không công bằng giữa các DN”. 30% số trường hợp DN đưa hối lộ là do công chức gợi ý, nhũng nhiễu, 70% còn lại đưa hối lộ là do DN chủ động thực hiện.
Đây là hội thảo thứ 3 về thực hiện liêm chính trong hoạt động kinh doanh của DN. Kết quả các hội thảo này sẽ cung cấp thông tin đầu vào cho đối thoại về PCTN lần thứ 12 giữa Chính phủ Việt Nam và cộng đồng các nhà tài trợ quốc tế về chủ đề “Vai trò của DN và khu vực tư nhân trong công tác PCTN” vào ngày 12/11 tới.
“Hội thảo này sẽ là cơ hội tốt để các cơ quan quản lý, các DN và các bên liên quan có thể cùng trao đổi để đạt được sự đồng thuận về nhận thức trong chủ đề góp phần tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch, phi tham nhũng hướng tới sự phát triển bền vững. Hội thảo sẽ cùng trao đổi về một lộ trình phù hợp để thực hiện liêm chính trong kinh doanh ở Việt Nam”, Phó Tổng Thanh tra nhấn mạnh.
Theo TS Antony Stokes, tham nhũng luôn là vấn đề quan trọng và lớn. DN vừa là nạn nhân vừa là người tham gia trong việc đưa hối lộ. Vì vậy, DN sẽ là đối tượng đi đầu trong PCTN, tiến tới sự liêm chính, minh bạch. Trong 2 hội thảo được tổ chức tại Đà Nẵng và TP HCM, nhiều DN đã chia sẻ nhiều sáng kiến và được xem là thành công nhất. Đồng thời, đưa ra một số giải pháp nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc để cùng nhau chống lại tham nhũng.
Tham gia thảo luận tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung trao đổi về các nội dung như: Vai trò của DN trong PCTN; những thách thức của DN khi phải đối mặt với nạn tham nhũng trong hoạt động kinh doanh; những thuận lợi, khó khăn, thách thức và khả năng đáp ứng của hệ thống pháp luật ở Việt Nam trong quá trình hình sự hóa hành vi tham nhũng nói chung và trong khu vực tư nói riêng…
Thuyết trình về vai trò của DN trong PCTN, ông Jim Anderson, chuyên gia cấp cao về quản trị Nhà nước của Ngân hàng Thế giới đã đưa ra 3 xu hướng giải thích cần lành mạnh hóa môi trường kinh doanh hiện nay. Tốc độ đầu tư và tăng trưởng ở Việt Nam hiện nay đang ở mức thấp nhất trong vòng 20 năm qua, đầu tư nước ngoài liên tục sụt giảm. Thế giới ngày càng hiểu biết hơn về tác động của tham nhũng và cách thức hạn chế tham nhũng cũng như lý do tại sao bên đưa hối lộ lại làm cho mọi việc trở nên khó khăn. Tuy nhiên, tham nhũng trên phạm vi toàn cầu dường như không giảm bớt nhiều như mong đợi. Các nhà đầu tư nước ngoài đang phải đối mặt với nhiều rủi ro hơn và những rủi ro này cũng tồn tại với các DN Việt Nam.
Ông Jim Anderson cũng đưa ra các nhóm giải pháp để nhà đầu tư có thể lựa chọn như việc trả hối lộ để chặn trước rắc rối hay tìm kiếm các giải pháp khi gặp rắc rối như nói “không” với tham nhũng.
Chia sẻ về kết quả nghiên cứu tham nhũng, hối lộ, gian lận trong hoạt động của DN, thực trạng và giải pháp, đại diện Công ty Monaco cho rằng, tình trạng nhũng nhiều, gây khó khăn cho DN của một cán bộ công chức trong “mối quan hệ giữa DN và cơ quan Nhà nước” hiện nay là khá phổ biến; hậu quả đã làm tăng chi phí, mất thời gian, giảm hiệu quả hoạt động và gây tâm lý bức xúc cho DN. Việc hình thành các “nhóm lợi ích” là hiện tượng không mới, nhưng rất lo ngại, dư luận xã hội đang rất quan tâm vì đã tác động tiêu cực, làm biến dạng các quan hệ thị trường, tạo lợi thế cạnh tranh không chính đáng cho “nhóm lợi ích” gây thiệt hại cho các nhóm đối tượng khác trong xã hội. Theo đó, một số kiến nghị được đề xuất như việc mở rộng đối tượng điều chỉnh của pháp luật PCTN đối với khu vực tư nhân; xây dựng bộ quy tắc ứng xử của DN hay khuyến khích các DN xây dựng và thực hiện các cơ chế kiểm soát nội bộ, thực hiện các sáng kiến hành động tập thể…
Theo bà Trần Thị Lan Hương, chuyên gia về quản trị Nhà nước của Ngân hàng Thế giới, tham nhũng là 1 trong 3 vấn đề bức xúc nhất. Theo góc nhìn của DN, các ngành, lĩnh vực tham nhũng nhiều nhất là: Cảnh sát giao thông, quản lý đất đai, hải quan và thuế. Ba cơ quan dẫn đầu về mức độ gây khó dễ được DN đưa hối lộ nhiều nhất là: Thuế, hải quan và cảnh sát giao thông…
Bên cạnh việc đề cập đến thực trạng vai trò của DN, những thách thức, vướng mắc trong PCTN, các đại biểu cũng tập trung thảo luận về những thuận lợi, khó khăn, thách thức và khả năng đáp ứng của hệ thống pháp luật ở Việt Nam trong quá trình hình sự hóa hành vi tham nhũng nói chung và trong khu vực tư nói riêng. Đồng thời, đưa ra một số bài học kinh nghiệm từ các công ty quốc tế trong việc xây dựng hoặc tăng cường các chính sách chống hối lộ trong nội bộ và các giao dịch với các đối tác trong chuỗi cung cấp của mình cũng như những hành động tập thể và sự tham gia của DN trong PCTN.
Nhiều đại biểu đã đưa ra các nhóm giải pháp như xây dựng mô hình cơ quan PCTN giống ở Hồng Công; hình sự hóa tham nhũng trong khu vực tư tại Việt Nam; tăng cường sự tham gia của DN thúc đẩy liêm chính trong kinh doanh và PCTN - cách tiếp cận của Malaysia; DN và chống tham nhũng ở Việt Nam chung tay nhấc hòn đá tảng; hành động tập thể và sự tham gia của DN trong PCTN hay những thuận lợi, khó khăn, thách thức và yêu cầu thực tế khi triển khai hành động tập thể tại Việt Nam…
Phương Hiếu
