Ảnh minh họa: Thanh tra ngành Tài chính phát hiện và kiến nghị xử lý 18.473 tỷ đồng

Cuối năm 2008 và năm 2009, Ban Bí thư T.Ư Đảng đã chỉ đạo xây dựng kế hoạch kiểm tra, đề cương hướng dẫn thực hiện các cuộc kiểm tra, thành lập các đoàn để tiến hành kiểm tra về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí (THTK, CLP) theo Chương trình kiểm tra số 97-Ctr/TW ngày 23/12/2008 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

Ban Bí thư T.Ư Đảng đã thành lập 9 đoàn kiểm tra việc lãnh đạo, chỉ đạo THTK, CLP trong việc quản lý, sử dụng kinh phí ngân sách Nhà nước (NSNN), đi công tác nước ngoài; quản lý, sử dụng nguồn tiền ủng hộ khắc phục hậu quả thiên tai, người nghèo và các hoạt động từ thiện; quản lý, khai thác, sử dụng tài nguyên khoáng sản ở một số bộ, ngành T.Ư và địa phương.

Các Thành ủy, Tỉnh ủy, Ban Cán sự Đảng, Đảng đoàn, Đảng ủy trực thuộc T.Ư căn cứ vào chương trình toàn khóa của Ban Bí thư lựa chọn nội dung, đối tượng kiểm tra phù hợp tiến hành kiểm tra công tác THTK, CLP đối với các tổ chức Đảng, đơn vị trực thuộc.

Hằng năm, Bộ Tài chính đều tiến hành kiểm tra việc thực hiện Luật THTK, CLP tại một số bộ, ngành, địa phương, trong đó tập trung kiểm tra công tác chỉ đạo, điều hành, tổ chức thực hiện chương trình THTK, CLP.

Nhiều bộ, ngành, địa phương cũng đã xây dựng chương trình, kế hoạch và thực hiện thanh tra, kiểm tra THTK, CLP đối với các cơ quan, đơn vị trực thuộc.

Công tác triển khai, thực hiện Luật THTK, CLP và Nghị quyết T.Ư 3 (khóa X) về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí; hoạt động giám sát về THTK, CLP của nhân dân, các cơ quan dân cử đã được tăng cường hơn. Hằng năm, Quốc hội, HĐND các cấp đều tiến hành giám sát tình hình, kết quả THTK, CLP trên phạm vi cả nước và từng địa phương; nghe báo cáo và thảo luận, chất vấn về công tác THTK, CLP. Các Đoàn Đại biểu Quốc hội và các Đại biểu Quốc hội đã thực hiện chức năng giám sát của mình, kịp thời phản ánh ý kiến của cử tri với Quốc hội về THTK, CLP. Vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên đã có nhiều hoạt động thiết thực, góp phần quan trọng trong công tác THTK, CLP.

Trong 5 năm (2006 - 2010), các đơn vị thanh tra ngành Tài chính đã thực hiện 32.933 cuộc thanh tra, kiểm tra, tập trung vào công tác điều hành NSNN tại các địa phương và việc quản lý, sử dụng kinh phí NSNN tại cơ quan, đơn vị. Qua thanh tra, kiểm tra đã phát hiện và kiến nghị xử lý về tài chính 18.473 tỷ đồng, trong đó thu hồi nộp NSNN 15.037 tỷ đồng, xử phạt vi phạm hành chính 1.037 tỷ đồng, xử lý tài chính khác 2.398 tỷ đồng, góp phần tiết kiệm cho NSNN.

Qua kiểm soát chi NSNN, hệ thống Kho bạc Nhà nước đã phát hiện 158.800 khoản chi của 67.243 lượt đơn vị chưa chấp hành đúng thủ tục, chế độ quy định đã yêu cầu bổ sung các thủ tục cần thiết; từ chối chưa thanh toán với số tiền khoảng 1.476 tỷ đồng chi thường xuyên.

Kết quả kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước cũng cho thấy: Việc thực hiện các biện pháp THTK,CLP trong quản lý, sử dụng NSNN đã thu được những kết quả khả quan. Thu ngân sách hằng năm đều vượt dự toán, quản lý và điều hành chi NSNN có nhiều chuyển biến tích cực. Công tác chỉ đạo, điều hành và thực hiện các giải pháp chống suy giảm kinh tế, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội có hiệu quả. Phần lớn các đơn vị đã sử dụng ngân sách đúng quy định, các khoản chi không đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức năm sau giảm hơn năm trước (tổng số các khoản giảm chi năm 2009 do Kiểm toán Nhà nước phát hiện là 2.462,7 tỷ đồng, trong đó số chi sai phải thu hồi nộp NSNN là 157,3 tỷ đồng; năm 2008 là 3.404,8 tỷ đồng, trong đó số phải thu hồi nộp NSNN là 294,2 tỷ đồng). Việc phân bổ vốn cơ bản thực hiện đúng định mức, đối tượng, nội dung chương trình và kịp thời hơn, hạn chế chi chuyển nguồn, chi chuyển nguồn sai quy định đã giảm nhiều (năm 2009 Kiểm toán Nhà nước kiến nghị loại khỏi quyết toán 7,5 tỷ đồng; năm 2008 là 24,2 tỷ đồng…).

Công tác kiểm soát thanh toán, quyết toán vốn đầu tư được tăng cường và cải tiến phương thức, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí quản lý cho chủ đầu tư, giảm bớt khó khăn về vốn cho các nhà thầu. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị và chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tăng cường quản lý hoạt động đầu tư xây dựng, nhất là đầu tư công, các dự án (D.A) sử dụng vốn NSNN, vốn trái phiếu Chính phủ. Ngày 15/12/2009, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 113/2009/NĐ-CP về giám sát và đánh giá đầu tư nhằm hạn chế tình trạng các D.A, đặc biệt là từ nguồn vốn NSNN sử dụng không hiệu quả, lãng phí, gây thất thoát.

Giai đoạn từ năm 2007 - 2011 các bộ, ngành, địa phương đã thẩm tra, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư của 186.049 D.A, phát hiện, giảm trừ các khoản đề nghị quyết toán không đúng chế độ trên 5.863 tỷ đồng, góp phần tiết kiệm NSNN.

Công tác thanh tra, kiểm tra trong lĩnh vực quản lý đầu tư xây dựng đã được đẩy mạnh, đặc biệt là các công trình, D.A sử dụng vốn Nhà nước.

Theo báo cáo của các bộ, ngành, địa phương, trong 5 năm, ngoài số tiết kiệm 10% theo chỉ đạo của Chính phủ, số tiền tiết kiệm kinh phí chi thường xuyên trên 6.373 tỷ đồng (trong đó, khối bộ, ngành tiết kiệm 1.824 tỷ đồng; khối địa phương là 4.549 tỷ đồng). Các bộ, ngành, địa phương cũng đã thực hiện nghiêm chủ trương của Đảng và Nhà nước, đẩy nhanh tiến độ giải ngân, thực hiện D.A. Rà soát, cắt giảm và sắp xếp lại đầu tư công, tập trung vốn cho các công trình quan trọng, cấp bách, sắp hoàn thành nhằm thực hiện mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời góp phần sử dụng có hiệu quả nguồn vốn đầu tư của Nhà nước trong bối cảnh khó khăn của nền kinh tế, đặc biệt trong năm 2008 và năm 2011. Cụ thể, năm 2008 đã rà soát, điều chuyển vốn, đình hoãn và giãn tiến độ 1.968 D.A với tổng số vốn khoảng 5.992 tỷ đồng; năm 2011 (đến tháng 8) đã ngừng khởi công mới, cắt giảm, giãn tiến độ, điều chuyển vốn của 2.538 D.A là 9.452 tỷ đồng.

Cùng thời gian, 12 tập đoàn, tổng công ty 91 cũng đã tiết kiệm được trên 13.738 tỷ đồng chi phí sản xuất kinh doanh và chi phí đầu tư xây dựng. Thực hiện Nghị quyết số 11/2011/NĐ-CP ngày 24/2/2011 của Chính phủ, trong năm 2011 các tập đoàn kinh tế và tổng công ty Nhà nước đã rà soát, cắt giảm, đình hoãn, giãn tiến độ 907 D.A đầu tư với tổng số vốn là 39.212,2 tỷ đồng.

Bộ Tài chính khẳng định: Giai đoạn 2006 - 2010, dưới sự lãnh đạo của Đảng, các cấp, các ngành, các địa phương trong cả nước đã triển khai, thực hiện có hiệu quả Luật THTK, CLP và Nghị quyết T.Ư 3 (khóa X). Ý thức THTK, CLP trong đại đa số cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân đã được nâng lên. Công tác THTK, CLP đã có nhiều chuyển biến tích cực, toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, góp phần thực hiện thành công mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội hằng năm và cả giai đoạn.

Tuy nhiên, theo đánh giá, công tác thanh tra, kiểm tra về THTK, CLP vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu. Một số cơ quan, đơn vị, địa phương chưa thực sự quan tâm đến công tác thanh tra, kiểm tra THTK, CLP. Hoạt động thanh tra, kiểm tra trong nội bộ cơ quan, tổ chức chưa được quan tâm đúng mức. Tình trạng lãng phí vẫn còn diễn ra khá phổ biến ở nhiều lĩnh vực, làm phát sinh những hệ quả tiêu cực đến sự phát triển của đất nước, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Một bộ phận dân cư còn tâm lý tiêu dùng xa xỉ, phô trương, lãng phí.

Bộ Tài chính cho rằng, nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế nêu trên một phần do bối cảnh trong nước và thế giới cũng như những hạn chế, yếu kém nội tại của nền kinh tế; hệ thống cơ chế, chính sách và các định mức, tiêu chuẩn, chế độ chưa thực sự hoàn thiện, tính đồng bộ chưa cao. Bên cạnh đó, có nguyên nhân từ nhận thức, ý thức của một số cơ quan, tổ chức, đơn vị trong việc tổ chức thực hiện chương trình THTK, CLP chưa nghiêm; việc xử lý vi phạm, lãng phí đã được phát hiện có lúc, có nơi thiếu kiến quyết. Ngoài ra, công tác thông tin, tuyên truyền, vận động THTK, CLP chưa thường xuyên, liên tục, chất lượng chưa đồng đều.

Được biết, những mục tiêu và biện pháp sẽ được triển khai trong giai đoạn từ nay tới năm 2015 là: Tiếp tục thực hiện biện pháp THTK, CLP đã và đang triển khai có hiệu qủa; tăng cường và nâng cao hiệu quả, hiệu lực công tác thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về THTK, CLP đối với các cơ quan, tổ chức sử dụng kinh phí NSNN, tiền, tài sản của Nhà nước, tài nguyên thiên nhiên và các doanh nghiệp có vốn của Nhà nước; đẩy mạnh vận động THTK, CLP trong sản xuất, tiêu dùng của nhân dân gắn với “học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” và cuộc vận động “người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”… Tạo dư luận xã hội lên án, phê phán những hành vi lãng phí và kiên quyết xử lý theo đúng quy định pháp luật đối với các tổ chức, cá nhân có vi phạm, gây lãng phí…

Thành An