Phát triển nông sản Việt theo chuỗi giá trị đang trở thành hướng đi chiến lược nhằm nâng cao giá trị gia tăng, tăng sức cạnh tranh.

Phát triển nông sản Việt theo chuỗi giá trị đang trở thành hướng đi chiến lược, tăng sức cạnh tranh. Ảnh: VOV

Kim ngạch xuất khẩu nông sản liên tục tăng trưởng mạnh

Kết quả rõ nét nhất là kim ngạch xuất khẩu nông sản liên tục tăng trưởng mạnh. Nếu đầu những năm 2000, xuất khẩu nông sản chỉ đạt vài tỷ USD thì đến năm 2024 đã vượt 62,4 tỷ USD, với mức thặng dư thương mại hơn 13 tỷ USD. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 70,09 tỷ USD, trong đó, xuất khẩu các mặt hàng nông sản vẫn giữ vai trò chủ lực khi mang về 37,25 tỷ USD.

Năm 2026 được kỳ vọng đạt khoảng 73 - 74 tỷ USD. Những mặt hàng chủ lực như gạo, cà phê, rau quả, hạt điều, thủy sản tiếp tục giữ vị thế hàng đầu thế giới, góp phần đưa nông sản Việt hiện diện tại hơn 200 thị trường quốc tế.

Với lợi thế về sản xuất và sự đa dạng của sản phẩm, nông sản, thực phẩm Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội mở rộng thị trường. Bà Nguyễn Thảo Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) nhận định, xuất khẩu nông sản ngày càng có vai trò quan trọng trong nền kinh tế, là nhóm mặt hàng mang về giá trị kim ngạch hàng chục tỷ USD mỗi năm, đóng góp tích cực vào tăng trưởng GDP và cân bằng cán cân thương mại.

Còn ông Lê Anh Dũng, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Rau quả, Nông sản Việt Nam phân tích, Việt Nam có nền sản xuất nông nghiệp lâu đời, điều kiện tự nhiên và thổ nhưỡng thuận lợi. Đây là cơ sở để ngành nông nghiệp tiếp tục phát triển, đồng thời mở ra cơ hội thu hút doanh nghiệp trong nước và quốc tế đầu tư, tạo dựng các chuỗi giá trị nông nghiệp có sức cạnh tranh cao.

Riêng lĩnh vực cây ăn trái, Việt Nam hiện có khoảng 1,2 triệu ha, sản lượng lên tới 13 triệu tấn/năm. Các sản phẩm trái cây có giá trị dinh dưỡng và hương vị đặc trưng, đã được xuất khẩu tới hơn 60 quốc gia, trong đó có những thị trường lớn như Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc,…

Việt Nam cũng là một trong những quốc gia xuất khẩu gạo, hạt điều, hồ tiêu, cà phê hàng đầu thế giới, với sản phẩm được đưa tới hơn 150 quốc gia, trong đó có nhiều thị trường yêu cầu tiêu chuẩn cao.

Truy xuất nguồn gốc nông sản: "Tấm hộ chiếu số" đưa nông sản Việt vươn ra thị trường toàn cầu. Ảnh minh họa: Tạp chí Nông nghiệp Hữu cơ

Hạ tầng dữ liệu - "xương sống" của thương hiệu nông sản

Việc Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản được đưa vào sử dụng từ ngày 1/7/2026 đang mở ra một nền tảng quan trọng cho quá trình minh bạch hóa chuỗi nông sản.

Theo báo cáo, kể từ thời điểm chính thức vận hành đến nay, đã có 9 doanh nghiệp cung cấp giải pháp công nghệ truy xuất nguồn gốc thực hiện kết nối với Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Bên cạnh đó, 4 doanh nghiệp sản xuất, thương mại nông sản gồm Thaibinh Seed, Lộc Trời, Masan và Thiên Vương đã kết nối hệ thống truy xuất nguồn gốc do doanh nghiệp tự phát triển với hệ thống của Bộ.

Có 5 tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, Thái Nguyên, Hưng Yên, Quảng Ninh và Đắk Lắk báo cáo bảo đảm các điều kiện cần thiết để thực hiện truy xuất nguồn gốc.

Tổng cộng, 48.754 sản phẩm thuộc 9 dòng sản phẩm của 19 doanh nghiệp đã thực hiện truy xuất nguồn gốc và cập nhật dữ liệu vào Hệ thống truy xuất nguồn gốc của Bộ…

Đến nay, tổng dữ liệu do các đơn vị cung cấp giải pháp truy xuất nguồn gốc và các tỉnh, thành phố kết nối, cập nhật vào hệ thống của Bộ đạt 158.234 sản phẩm thuộc 18.524 dòng sản phẩm, của 200 doanh nghiệp và 2.948 hộ dân, hợp tác xã tại 24/34 tỉnh, thành phố.

Việc truy xuất nguồn gốc minh bạch giúp tăng giá trị thương hiệu chất lượng lâu dài cho nông sản Việt.

Để tạo đột phá về giá trị gia tăng, ngành nông nghiệp sẽ tập trung triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp theo chuỗi liên kết “vùng nguyên liệu - tiêu chuẩn - chế biến - logistics - thị trường”, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu bền vững.

Trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng, cạnh tranh toàn cầu gay gắt và các tiêu chuẩn thị trường ngày càng khắt khe, việc phát triển nông sản Việt theo chuỗi giá trị không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Từ vùng nguyên liệu đạt chuẩn, chế biến sâu, logistics xanh đến số hóa truy xuất nguồn gốc và tín dụng bền vững, mỗi mắt xích được củng cố sẽ mở rộng không gian tăng trưởng cho toàn ngành.

Phát triển nông sản Việt theo chuỗi giá trị vì thế không chỉ giúp nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nông sản, mà còn tạo nền tảng để nông nghiệp Việt Nam chuyển từ lợi thế tài nguyên sang lợi thế tổ chức, từ xuất khẩu số lượng sang xuất khẩu chất lượng cao.