Toàn cảnh họp báo. Ảnh: SBV

Thanh toán số tiếp tục tăng mạnh

Ngày 11/8, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) tổ chức họp báo công bố sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026. Phát biểu tại sự kiện, ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán cho biết, hầu hết dịch vụ ngân hàng hiện đã có thể thực hiện trên kênh số, nhiều ngân hàng có trên 95% giao dịch được thực hiện qua kênh số.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, thanh toán không dùng tiền mặt đạt hơn 15 tỷ giao dịch, tổng giá trị trên 190 triệu tỷ đồng, tăng 34,28% về số lượng và 12,24% về giá trị.

Trong giai đoạn 2021 - 2026, giá trị giao dịch qua hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng tăng bình quân 30,5%/năm. Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử tăng bình quân 50,2%/năm về số lượng và 30,85%/năm về giá trị. Đến hết năm 2025, 89% người trưởng thành tại Việt Nam có tài khoản thanh toán. Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp khoảng 28 lần GDP.

Ông Hoàng Minh Tiến, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin NHNN phát biểu tại họp báo. Ảnh: SBV

Cùng với mở rộng thanh toán số, ngành Ngân hàng tiếp tục tăng cường xác thực khách hàng và phòng chống gian lận trên môi trường điện tử. Theo ông Hoàng Minh Tiến, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, toàn ngành đã đối chiếu sinh trắc học thành công khoảng 168 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và 2,8 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức thông qua căn cước công dân gắn chip và ứng dụng VNeID.

Việc kết nối, làm sạch và khai thác dữ liệu được triển khai trong quá trình thực hiện Đề án 06, góp phần nâng cao chất lượng dữ liệu khách hàng, loại bỏ tài khoản không hợp lệ, hạn chế hành vi mạo danh và tăng khả năng nhận diện giao dịch bất thường.

Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong hoạt động thanh toán (SIMO) cũng tiếp tục phát huy vai trò trong cảnh báo giao dịch có dấu hiệu rủi ro. Đến tháng 7/2026, SIMO đã cảnh báo hơn 4,6 triệu lượt khách hàng; hơn 1,5 triệu lượt khách hàng đã tạm dừng hoặc hủy giao dịch sau cảnh báo, với tổng số tiền giao dịch tương ứng gần 5.200 tỷ đồng.

Ông Hoàng Minh Tiến cho biết ngành Ngân hàng xác định chuyển đổi số lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy sự thuận tiện, trải nghiệm và an toàn của người dùng làm thước đo.

AI mở rộng vai trò trong ngân hàng số

Bên cạnh thanh toán số và xác thực sinh trắc học, dữ liệu và AI đang trở thành những nền tảng quan trọng trong quá trình phát triển ngân hàng số.

Theo ông Bùi Quang Cương, Phó Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Khối Công nghệ Thông tin TPBank, ngân hàng không còn coi AI đơn thuần là một công cụ công nghệ mà là một năng lực mới trong phát triển sản phẩm và dịch vụ.

Một trong những ứng dụng quan trọng của AI là phân tích dữ liệu và hành vi giao dịch để cá nhân hóa sản phẩm. Thay vì cung cấp một nhóm sản phẩm tương đối giống nhau cho số đông khách hàng, AI có thể giúp ngân hàng xác định nhu cầu của từng người để đưa ra sản phẩm, hạn mức, ưu đãi và phương thức tương tác phù hợp hơn.

Trong tín dụng, AI có thể hỗ trợ phân tích khách hàng, xác định hạn mức và rút ngắn thời gian xử lý đối với khách hàng cá nhân và doanh nghiệp. Với doanh nghiệp, công nghệ này có thể hỗ trợ quản lý dòng tiền, phân tích hoạt động và đề xuất sản phẩm tài chính phù hợp. AI cũng được ứng dụng trong hoạt động vận hành như tổng hợp báo cáo, tra cứu, kiểm soát hồ sơ và xử lý khối lượng lớn thông tin, qua đó góp phần tăng năng suất lao động và giảm chi phí.

Tuy nhiên, ứng dụng AI trong ngân hàng cũng đặt ra yêu cầu cao về quản trị dữ liệu. Theo ông Cương, chất lượng, tính đầy đủ và khả năng kiểm soát dữ liệu có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả của hệ thống AI. Đặc biệt với AI tạo sinh, nguy cơ đưa ra thông tin sai lệch cần được kiểm soát chặt chẽ khi công nghệ được sử dụng trong tín dụng, tài chính và các hoạt động liên quan trực tiếp đến quyền lợi khách hàng.

Bên cạnh đó, AI vừa có thể trở thành công cụ hỗ trợ phòng thủ, vừa có thể bị lợi dụng để giả mạo, lừa đảo hoặc thực hiện các cuộc tấn công mạng với quy mô lớn. Do đó, các ngân hàng cần xác định rõ phạm vi AI được phép thực hiện, xây dựng cơ chế kiểm chứng dữ liệu và duy trì sự giám sát của con người đối với những quyết định quan trọng. An toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cũng cần được tính đến ngay từ khâu thiết kế hệ thống.

Mục tiêu cuối cùng không phải là ngân hàng sử dụng bao nhiêu mô hình AI mà là công nghệ này có giúp khách hàng được phục vụ tốt hơn, doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ tài chính thuận lợi hơn, giao dịch an toàn hơn và ngân hàng vận hành hiệu quả hơn hay không.