Quang cảnh buổi họp báo. Ảnh: QT

Báo cáo của KTNN cho thấy, trong năm 2015, KTNN đã kiểm toán việc quản lý, sử dụng vốn và tài sản Nhà nước của 234 tập đoàn, tổng công ty và 50 địa phương, bộ, ngành về quyết toán ngân sách năm 2014.

Kết quả kiểm toán cho thấy, do ảnh hưởng của khó khăn chung nền kinh tế nên hiệu quả hoạt động của hầu hết các doanh nghiệp Nhà nước được kiểm toán đều giảm sút. Tỷ suất lợi nhuận sau thuế/vốn chủ sở hữu năm 2014 của nhiều doanh nghiệp giảm mạnh, trong đó có Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (Petro Vietnam) giảm 10,45%, Vinaconex giảm 3,3%, Tổng Công ty Lâm nghiệp giảm 3,5%...

Đáng chú ý, bên cạnh một số sai phạm về công tác tài chính, thu chi, thực hiện nghĩa vụ thuế… KTNN đã phát hiện nhiều tồn tại về quản lý nợ, quản lý tài sản của các tập đoàn, tổng công ty. 

Nhiều tập đoàn, tổng công ty quản lý nợ chưa chặt chẽ dẫn đến nợ phải thu quá hạn, nợ khó đòi lớn. Đơn cử như MobiFone có 331 tỷ đồng nợ khó đòi (chiếm 30,4% nợ phải thu); Công ty VNPT-Global 14,39 tỷ đồng; Công ty Bò sữa TP Hồ Chí Minh 16,4 tỷ đồng (81% nợ phải thu); Hapro 376 tỷ đồng; Văn phòng Vinataba 86 tỷ…

Đáng chú ý, tại MobiFone, KTNN còn phát hiện doanh nghiệp này chưa thực hiện đúng doanh thu, chi phí, trong đó MobiFone chưa thực hiện đầy đủ các quy định về khuyến mại, về xác định và báo cáo giá thành, giá cước dịch vụ viễn thông. Trong khi đó, Tổng Công ty Dầu thuộc Petro Vietnam bị phát hiện kinh doanh xăng dầu không đúng quy định, áp dụng một số quy chuẩn định mức đã lạc hậu, không phù hợp…

KTNN phát hiện Petro Vietnam và Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) chưa mở tài khoản tại ngân hàng để theo dõi riêng Quỹ sắp xếp doanh nghiệp theo quy định. Một số đơn vị khác chưa tuân thủ quy định về quản lý tiền lương.

Qua kiểm toán, KTNN cũng chỉ ra một số doanh nghiệp sử dụng tài sản sau đầu tư không hiệu quả, gây lãng phí vốn hoặc thua lỗ; mua sắm, thanh lý tài sản không đúng quy định. Một số tập đoàn, tổng công ty vẫn góp vốn đầu tư vào các đơn vị có tình trạng tài chính xấu, thua lỗ, giải thể.

KTNN phát hiện hầu hết các tập đoàn, tổng công ty có hoạt động đầu tư, kinh doanh bất động sản còn dự án chậm tiến độ (của Vinalines, Habeco, HUD, Tổng công ty Bến Thành…); một số dự án phải dừng triển khai, gây lãng phí vốn, trong đó Tập đoàn Than Khoáng sản (TKV) có 3 dự án, Petro Vietnam 4 dự án,  Vinalines 1 dự án… 

Nhiều dự án BOT, BT được quản lý lỏng lẻo, thiếu chặt chẽ, trong đó tỷ lệ góp vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư/tổng vốn đầu tư thấp, khoảng cách các trạm thu phí chưa hợp lý.

Ngoài ra, KTNN cũng phát hiện nhiều đơn vị chưa sử dụng hết diện tích đất đang quản lý, không hiệu quả, không đúng mục đích, bị lấn chiếm, tranh chấp. Cùng với đó là một số đơn vị không thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất.

Kết quả kiểm toán quyết toán ngân sách Nhà nước năm 2014 cho thấy, mức chi thường xuyên theo dự toán Quốc hội quyết định và Chính phủ giao là hơn 704 nghìn tỷ đồng, quyết toán hơn 723 nghìn tỷ đồng (tăng 2,7%).

Kết quả kiểm toán cho thấy, hầu hết các bộ, cơ quan Trung ương, địa phương được kiểm toán đều còn tình trạng chi không đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức, vượt dự toán được duyệt. 

Trong đó 16/50 địa phương được kiểm toán còn sử dụng nguồn dự phòng cho một số nhiệm vụ chi chưa thực sự cấp bách; một số địa phương hụt thu ngân sách cấp tỉnh hoặc ngân sách cấp huyện nhưng không thực hiện rà soát, cắt giảm nhiệm vụ chi theo quy định. 

Tình trạng sử dụng sai nguồn kinh phí xảy ra ở nhiều địa phương được kiểm toán, KTNN kiến nghị 21/50 tỉnh thành được kiểm toán bố trí hoàn trả hơn 1.600 tỷ đồng… 

KTNN cũng cho biết, một số đơn vị được kiểm toán chưa tuân thủ đầy đủ các quy định hiện hành về quản lý, mua sắm, sửa chữa tài sản công; sử dụng tài sản công không đúng mục đích, vượt định mức về số lượng xe ô tô, chưa hoàn thành thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chưa xử lý dứt điểm tình trạng nhà, đất bị lấn chiếm nhiều năm; còn một số địa phương mua xe ô tô không phù hợp với mục đích trang bị; điều chuyển xe ô tô cho đơn vị không có tiêu chuẩn được trang bị xe… 

Với những sai phạm nêu trên, KTNN kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ ngành liên quan yêu cầu các đơn vị thực hiện tăng thu 8.565,6 tỷ đồng, trong đó tăng thu ngân sách Nhà nước 8.287 tỷ và các khoản giảm chi 5.562 tỷ; các khoản nợ đọng phát hiện tăng thêm 2.238 tỷ; các khoản phải nộp, hoàn trả và quản lý qua ngân sách 3.363 tỷ.

Trần Quý