Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Sỹ Bảy chủ trì cuộc họp Hội đồng Khoa học Thanh tra Chính phủ yêu cầu, nghiên cứu khoa học phải xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn, bám sát nhiệm vụ chiến lược của ngành Thanh tra. Ảnh: TH

Nghiên cứu khoa học trước yêu cầu của Nghị quyết Đại hội XIV

Đại hội XIV của Đảng xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng lực quản trị quốc gia, xây dựng nền hành chính hiện đại, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Đối với ngành Thanh tra, tinh thần đó không chỉ được hiện thực hóa bằng đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động mà còn thông qua những công trình nghiên cứu khoa học có khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn, góp phần hoàn thiện thể chế và nâng cao chất lượng quản trị ngành.

Trong tiến trình ấy, nghiên cứu khoa học không còn dừng lại ở vai trò tổng kết lý luận mà trở thành cầu nối giữa chủ trương của Đảng với thực tiễn hoạt động thanh tra.

Mỗi đề tài nghiên cứu không chỉ làm sáng tỏ những vấn đề lý luận mà còn phải góp phần giải quyết những yêu cầu đang đặt ra trong công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Là đơn vị vừa thực hiện nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng, vừa là trung tâm nghiên cứu khoa học của ngành Thanh tra, Trường Cán bộ Thanh tra xác định mọi hoạt động nghiên cứu đều phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và phục vụ trực tiếp cho thực tiễn.

Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Sỹ Bảy. Ảnh: TH

Những năm gần đây, nhiều đề tài đã tập trung nghiên cứu đổi mới tổ chức và hoạt động thanh tra; hoàn thiện pháp luật về thanh tra; kiểm soát quyền lực; nâng cao hiệu quả tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động thanh tra.

Đây đều là những nội dung trọng tâm gắn với các định hướng lớn mà Đại hội XIV xác định nhằm xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và nền quản trị quốc gia hiện đại.

Để mỗi công trình nghiên cứu trở thành lời giải cho thực tiễn

Tinh thần đó cũng được lãnh đạo Thanh tra Chính phủ nhiều lần nhấn mạnh trong chỉ đạo về công tác nghiên cứu khoa học. Theo Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Sỹ Bảy, nghiên cứu khoa học phải xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn, bám sát nhiệm vụ chiến lược của ngành Thanh tra và hướng tới giải quyết những vấn đề thực tiễn đang đặt ra đối với ngành Thanh tra.

Phó Tổng Thanh tra cho rằng, trong bối cảnh Đại hội XIV xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực phát triển, mỗi công trình nghiên cứu cần góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách, đổi mới phương thức thanh tra và nâng cao chất lượng quản lý nhà nước.

Theo Phó Tổng Thanh tra, muốn nghiên cứu khoa học thực sự phát huy hiệu quả thì phải đưa kết quả nghiên cứu vào cuộc sống, để mỗi đề tài đều góp phần tháo gỡ những khó khăn của thực tiễn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động thanh tra và phục vụ tốt hơn yêu cầu phát triển đất nước.

Quán triệt tinh thần chỉ đạo đó, Trường Cán bộ Thanh tra tiếp tục đổi mới hoạt động nghiên cứu theo hướng bám sát những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn của ngành. Nếu trước đây nhiều đề tài chủ yếu tập trung tổng kết kinh nghiệm thì hiện nay các công trình nghiên cứu ngày càng đi sâu vào việc đề xuất giải pháp, xây dựng mô hình và dự báo xu hướng phát triển của hoạt động thanh tra.

Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra Nguyễn Huy Hoàng. Ảnh: TH

Nhiều đề tài tập trung nghiên cứu cơ chế phối hợp trong hoạt động thanh tra; nâng cao hiệu quả thực hiện kết luận thanh tra; đổi mới công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; xây dựng văn hóa thanh tra; kiểm soát xung đột lợi ích; phòng ngừa tham nhũng từ sớm, từ xa; hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực trong hoạt động công vụ.

Theo Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra Nguyễn Huy Hoàng, nghiên cứu khoa học chỉ thực sự có giá trị khi trả lời được những câu hỏi mà thực tiễn đặt ra. Mỗi đề tài phải hướng tới tạo lập luận cứ khoa học phục vụ hoàn thiện chính sách, đổi mới chương trình đào tạo và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thanh tra.

Đó cũng là cách để Trường Cán bộ Thanh tra góp phần hiện thực hóa các mục tiêu mà Đại hội XIV xác định về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và xây dựng nền hành chính hiện đại.

Từ mỗi công trình nghiên cứu đến đổi mới cơ chế, chính sách ngành Thanh tra

Cũng theo ông Nguyễn Huy Hoàng, giá trị của một công trình nghiên cứu không được đo bằng số lượng đề tài hay kết quả nghiệm thu, mà bằng khả năng được ứng dụng vào thực tiễn.

Một điểm nổi bật trong hoạt động khoa học của ngành Thanh tra, kết quả nghiên cứu không dừng lại ở các báo cáo tổng kết mà tiếp tục được chuyển hóa thành giáo trình, tài liệu giảng dạy, chuyên đề bồi dưỡng, tình huống mô phỏng và các kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Thông qua đó, những vấn đề mới của ngành Thanh tra được cập nhật kịp thời vào chương trình đào tạo, giúp đội ngũ cán bộ tiếp cận nhanh với các yêu cầu mới của Đảng, Nhà nước và thực tiễn quản lý.

Ngày 29/5, Hội đồng tư vấn tuyển chọn nhiệm vụ khoa học và công nghệ năm 2026 của Thanh tra Chính phủ họp tuyển chọn chủ nhiệm 6 nhiệm vụ nghiên cứu, tổng kết thực tiễn hoạt động thanh tra. Ảnh: TH

Ở chiều ngược lại, những kinh nghiệm từ hoạt động thanh tra, từ học viên và các cơ quan thanh tra bộ, ngành, địa phương lại trở thành nguồn dữ liệu quan trọng để tiếp tục hoàn thiện hướng nghiên cứu.

Sự gắn kết giữa nghiên cứu khoa học, đào tạo và thực tiễn đã tạo thành một quy trình liên hoàn: Thực tiễn đặt ra vấn đề, nghiên cứu tìm lời giải, kết quả nghiên cứu phục vụ đào tạo và đội ngũ cán bộ sau đào tạo tiếp tục đưa những tri thức mới trở lại thực tiễn công tác.

Theo ông Hoàng, đây cũng là con đường để tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV đi từ nghiên cứu khoa học vào thực tiễn quản lý nhà nước.

Đặc biệt, để hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội XIV, ngành Thanh tra không chỉ cần đội ngũ cán bộ có bản lĩnh, năng lực mà còn cần hệ thống luận cứ khoa học đủ mạnh để hỗ trợ quá trình hoàn thiện thể chế, hoạch định chính sách và đổi mới hoạt động chuyên môn.

Trong quá trình đó, mỗi công trình nghiên cứu không chỉ bổ sung thêm tri thức mà còn góp phần hoàn thiện pháp luật, đổi mới chương trình đào tạo, thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ và nâng cao chất lượng tham mưu cho Thanh tra Chính phủ.

Có thể nói, nếu mỗi lớp học góp phần hình thành đội ngũ cán bộ thanh tra thì mỗi công trình nghiên cứu khoa học lại tạo nên nền tảng lý luận và thực tiễn để đổi mới hoạt động của ngành.

Có thể nói, nghiên cứu khoa học chính là mắt xích kết nối giữa chủ trương của Đảng với hoạt động chuyên môn của ngành Thanh tra. Khi mỗi công trình nghiên cứu được chuyển hóa thành cơ chế, chính sách, giáo trình, chương trình bồi dưỡng và được vận dụng trong thực tiễn, những mục tiêu mà Nghị quyết Đại hội XIV đặt ra không chỉ được cụ thể hóa bằng các luận cứ khoa học mà còn được hiện thực hóa bằng hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng hoạt động thanh tra.