(Thanh tra) - Sau khi chính thức đóng cửa từ cuối tháng 1/2026 nhằm xử lý triệt để ô nhiễm môi trường, bãi rác tại phường Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa lại buộc phải mở lại để tập kết tạm thời rác thải sinh hoạt khi địa phương chưa tìm được điểm xử lý thay thế. Trong khi đó, Nhà máy xử lý chất thải rắn tại phường Nam Sầm Sơn, dự án được chấp thuận chủ trương từ nhiều năm trước đến nay vẫn chưa thể vận hành. Câu chuyện rác thải vì thế tiếp tục trở thành bài toán nan giải đối với đô thị du lịch này.
Sầm Sơn đóng cửa bãi rác… nhưng chưa thể đóng nỗi lo
Trong nhiều năm qua, bãi rác tại phường Sầm Sơn là nơi tiếp nhận rác thải sinh hoạt của khu vực. Tuy nhiên, với diện tích chỉ khoảng 2,7ha, hoạt động từ năm 1997, công suất xử lý khoảng 25 tấn rác mỗi ngày, chủ yếu theo phương thức chôn lấp hoặc phân hủy tự nhiên, bãi rác này đã sớm rơi vào tình trạng quá tải.
Mỗi ngày, hàng chục tấn rác được tập kết về đây, chất thành những “núi rác” khổng lồ. Dù đứng cách khu vực bãi rác hơn 500m, người dân vẫn có thể cảm nhận rõ mùi hôi nồng nặc bốc lên từ các hố chôn lấp. Đáng lo ngại hơn, tại các bể lắng quanh khu vực bãi rác, nước rỉ rác đen kịt, có dấu hiệu rò rỉ ra môi trường bên ngoài.
Vào mùa du lịch cao điểm, khi lượng khách đổ về đông, áp lực rác thải càng tăng mạnh. Người dân sống quanh khu vực bãi rác thường xuyên phải sống chung với mùi hôi, ruồi nhặng và nỗi lo ô nhiễm kéo dài.
Trước thực trạng đó, ngày 31/1/2026, UBND tỉnh Thanh Hóa đã chấp thuận đóng cửa bãi rác phường Sầm Sơn nhằm từng bước xử lý triệt để ô nhiễm môi trường. Theo kế hoạch, rác thải sinh hoạt phát sinh trên địa bàn sẽ được thu gom và vận chuyển đến Nhà máy xử lý rác khu Đông Nam tại phường Đông Quang, cách đó hơn 25km.
Theo lãnh đạo phường Sầm Sơn, sau khi đóng cửa bãi rác, lượng rác tồn đọng lâu nay sẽ được các đơn vị nghiên cứu, xử lý và di chuyển đến nơi khác.
Tuy nhiên, thực tế lại diễn ra theo một kịch bản khác. Chỉ ít ngày sau khi bãi rác đóng cửa, trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, lượng rác thải sinh hoạt trên địa bàn tăng nhanh, trong khi việc vận chuyển đến các khu xử lý khác gặp nhiều khó khăn, nhất là khi Nhà máy xử lý rác của Công ty Ecotech ở khu tập kết rác thải Đông Nam, phường Đông Quang gây mùi khó chịu, ruồi nhặng xuất hiện dày đặc, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của Nhân dân thôn Hạnh Phúc Đoàn, nhà máy buộc phải dừng tiếp nhận rác, khiến rác thải ùn ứ ở khắp nơi, trong đó có Sầm Sơn.
Rác bắt đầu ùn ứ tại các điểm tập kết, gây áp lực lớn cho công tác vệ sinh môi trường. Trước tình hình đó, phường Sầm Sơn đã phải báo cáo và đề xuất phương án tạm thời với tỉnh Thanh Hóa.
Ngày 13/2/2026, UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Văn bản số 3088, thống nhất cho phép sử dụng tạm thời bãi chôn lấp rác tại phường Sầm Sơn đến hết ngày 31/5/2026 hoặc cho đến khi địa phương tìm được đơn vị đủ điều kiện tiếp nhận và xử lý rác thải. Quyết định này đồng nghĩa với việc bãi rác vừa đóng cửa chưa đầy hai tuần lại phải mở lại để tập kết rác tạm thời.
Tuy nhiên, tỉnh Thanh Hóa cũng yêu cầu địa phương phải thực hiện đầy đủ các biện pháp kỹ thuật quản lý môi trường, tránh làm gia tăng mức độ ô nhiễm và đảm bảo cảnh quan đô thị.
Trao đổi với phóng viên Báo Thanh tra, ông Trịnh Tiến Dũng, Chủ tịch UBND phường Sầm Sơn, cho biết: “Thực ra bài toán rác thải ở Sầm Sơn đã được đặt ra từ nhiều năm trước. Bãi rác ở phường quá tải từ lâu nên địa phương rất mong muốn đóng cửa từ cuối năm. Nhưng khi chưa có nơi xử lý thay thế thì việc đóng bãi rác cũng gặp rất nhiều khó khăn”.
Theo ông Dũng, giải pháp tạm thời hiện nay chỉ là duy trì bãi rác để tập kết trong thời gian ngắn, chờ các phương án xử lý lâu dài được triển khai. Địa phương cũng đã báo cáo tỉnh nhiều lần, mong muốn sớm có giải pháp căn cơ để xử lý dứt điểm vấn đề này.
Nhà máy xử lý rác “chờ” ngày vận hành
Trong khi bãi rác cũ đã quá tải, kỳ vọng lớn nhất của địa phương hiện nay đặt vào Dự án Nhà máy xử lý chất thải rắn tại phường Nam Sầm Sơn. Dự án này được chấp thuận chủ trương từ nhiều năm trước với kỳ vọng trở thành đầu mối xử lý rác thải cho khu vực Sầm Sơn và các địa phương lân cận.
Theo ông Nguyễn Văn Hiếu, Phó Chủ tịch UBND phường Nam Sầm Sơn, địa phương đã hoàn tất các thủ tục liên quan và bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư.
“Chúng tôi đã bàn giao đất từ cuối năm 2025 và tạo điều kiện tối đa cho nhà đầu tư triển khai dự án. Hằng tháng, địa phương đều làm việc với doanh nghiệp để đôn đốc tiến độ,” ông Hiếu cho biết.
Dự án có diện tích khoảng 6,8ha, sử dụng công nghệ sàng lọc, phân loại rác. Theo đó, rác thải sau khi đưa vào nhà máy sẽ được tách thành nhiều nhóm khác nhau như nhựa, nilon, chất hữu cơ… để tái chế hoặc xử lý.
Theo cam kết ban đầu của nhà đầu tư, nhà máy có thể vận hành vào khoảng tháng 8-10/2026. Nếu nhà máy đi vào hoạt động đúng tiến độ, toàn bộ lượng rác thải phát sinh tại Sầm Sơn sẽ được xử lý tại đây, giảm áp lực cho các bãi chôn lấp tạm thời. Tuy nhiên, đến nay, dự án vẫn đang trong giai đoạn chuẩn bị và chưa thể đi vào vận hành.
Ông Đặng Anh Đức, Trưởng phòng Kinh tế Hạ tầng và Đô thị phường Sầm Sơn, cho biết: Việc chậm triển khai dự án xử lý triệt để bãi rác ở phường Sầm Sơn xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có vấn đề lựa chọn công nghệ xử lý rác.
“Trước đây, phương án ban đầu là xử lý rác bằng công nghệ đốt. Nhưng khi tổ chức mời thầu thì không có đơn vị nào đáp ứng được yêu cầu công nghệ. Vì vậy hiện nay tỉnh đang nghiên cứu điều chỉnh chủ trương đầu tư để lựa chọn công nghệ phù hợp hơn”, ông Đức nói.
Theo ông Đức, việc điều chỉnh này nhằm đảm bảo dự án có thể triển khai khả thi, phù hợp với điều kiện thực tế. Trong thời gian nhà máy xử lý chất thải rắn và dự án xử lý triệt để rác ở phường Sầm Sơn chưa hoàn thành, địa phương buộc phải áp dụng các giải pháp tạm thời như thu gom, vận chuyển rác đến các khu xử lý khác hoặc tập kết tạm để chờ xử lý.
“Giải pháp trước mắt, khi thực hiện dự án xử lý triệt để đối với bãi rác ở địa phương có thể đảm bảo vệ sinh môi trường, nhưng về lâu dài thì nhất định phải có nhà máy xử lý rác. Bởi lẽ, phường Sầm Sơn là đô thị du lịch, lượng rác thải phát sinh lớn, đặc biệt trong mùa cao điểm du lịch, lượng rác thải có thể tăng gấp nhiều lần so với ngày thường. Nếu không có nhà máy xử lý ổn định thì áp lực môi trường sẽ rất lớn”, ông Đức nhấn mạnh.
Từ câu chuyện bãi rác vừa đóng đã phải mở lại ở phường Sầm Sơn, đến dự án nhà máy xử lý rác vẫn chưa vận hành ở phường Nam Sầm Sơn, có thể thấy bài toán xử lý rác thải ở Sầm Sơn vẫn còn nhiều “nút thắt” cần tháo gỡ.
Trong khi các giải pháp tạm thời chỉ có thể “chữa cháy” trước mắt, thì một hệ thống xử lý rác bền vững, hiện đại vẫn là điều mà chính quyền và người dân nơi đây đang chờ đợi. Bởi với một đô thị du lịch như Sầm Sơn, môi trường không chỉ là vấn đề sinh hoạt hằng ngày, mà còn là yếu tố quyết định hình ảnh và sức hấp dẫn của điểm đến.
Kỳ 4: Nhà máy rác và phép thử quản lý môi trường
